Category: ჯანმრთელობა

კორონავირუსის გავრცელების დღიდან ამერიკული მედიის ყველაზე ხშირი და სასურველი სტუმარი ამერიკელი იმუნოლოგი და ინფექციონისტი, ენტონი ფაუჩია, რომელიც 1984 წლიდან აშშ–ს ალერგიისდა ინფექციური დაავადებების ნაციონალური ინსტიტუტის დირექტორია, 2020 წლის იანვრიდან ის არის თეთრი სახლის კორონავირუსთან ბრძოლის სამუშაო ჯგუფის წევრი. მის რჩევებს ითვალისწინებს თეთრი სახლის ადმინისტრაცია კორონავირუსთან ბრძოლის სტრატეგიის დაგეგმვისას. სწორედ მან გადააფიქრებინა დონალდ ტრამპს გადაწყვეტილება აღდგომამდე კარანტინის შეწყვეტის შესახებ და დაარწმუნა, რომ ის მინიმუმ ერთი თვით უნდა გაეგრძელებინა.  ის არის ყველაზე კვალიფიციური ადამიანი ამ სფეროში ამერიკაში და პანდემიის დაწყების დღიდან სხვადასხვა გადაცემების ხშირი სტუმარია. ბოლო ინტერვიუში ის საუბრობს ნიღბების ტარების აუცილებლობაზე, რაც აქამდე თითქოს და აუცილებლად არ ითვლებოდა.

“სულ უფრო მეტი ინფორმაცია მოგვდის იმის შესახებ, რომ ადამიანები, ვისაც არავითარი სიმპტომი არ აქვთ, შეიძლება იყვნენ ვირუსის გადამტანები და მნიშვნელოვანი ის არის, რომ ამის გაკეთება(ვირუსის გადაცემა)შეუძლიათ უბრალოდ ლაპარაკის დროს. ამდენად სულ ბოლო კვლევა აჩვენებს, რომ ლაპარაკისას ხმის გამოყოფის სისწრაფესთან ერთად ხდება ვირუსის გამოყოფა, ვირუსი ძალიან შორს არ აღწევს ასეთ დროს, მაგრამ მინიმუმ 2 მეტრიანი დისტანცია არის აუცილებელი. ადამიანები ისეთი ელემენატრული საქმეეების მოსაგვარებლად გადიან ხოლმე სახლიდან, როგორიცაა სურსათის ან წამლის ყიდვა და უნებლიედ, შესაძლოა, აღმოჩნდენენ ისეთ სიტუაციაში, როცა ძალიან ახლოს დგანან ვირუსის მატარებელ ადამიანთან. ასეთ დროს ტრანსმისია(გადაცემა) შესაძლოა მოხდეს.. ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ ხალხმა ნიღბები ატაროს, რადგან ორივე, ის ვინც დაინფიცირებულია და ის, ვინც ჯანმრთელია დაიცავს ერთმანეთს.

პირველ რიგში დამცავი ნიღბები ჭირდება სამედიცინო პერსონალს, რომელიც ფრონტის წინა ხაზზეა, ამიტომ ისე უნდა გავაკეთოთ, რომ იმ შემთხვევაში, თუ ხალხი მასობრივად დაიწყებს ნიღბების შეძენას, ჩვენი სამედიცინო პერსონალი არ დაზარალდეს, ვინც უშუალოდ იბრძვის კორონავირუსით დაავადებულთა სისცოცხლის გადასარჩენად. ამიტომ არ არის აუცილებელი ასეთი ნიღაბი პროფესიონალური ტიპის იყოს, ეს შეიძლება იყოს სხვა ნებისმიერი საშუალება, რომელიც სახეს დაგიფარავთ.

ჟურნალისტი დაინტერესდა, რა ახალი ინფორმაცია არსებობს, იმის შესახებ, თუ რამდენი ხანი ჩერდება ჰაერში ეს ვირუსი, ან თუნდაც ნივთების ზედაპირზე–მაგალითად პარკების სახელურებზე, რომელიც სასურსათო მაღაზიიდან მოგვაქვს, ქაღალდის ფურცლებზე, ან სხვა ნივთებსა თუ ზედაპირებზე. რა არის ცნობილი ამის შესახებ ამ დროისთვის?

დოქტორი ფაუჩი: კვლევები ჩატარდა კონკრეტულად რადმდენ ხანს ცოცხლობს ეს ვირუსი მეტალზე, ემალზე, სხვა ზედაპირებზე, ტანსაცმელზე… ვირუსი რჩება სხვადასხვა დროის განმავლობაში, შესაძლოა რამდენიმე საათი, 1 ან 2 დღე, თუმცა მისი კონცენტრაცია შესაძლოა იყოს იმდენად მცირე, რომ არ წარმოადგენდეს საფრთხეს. იმისთვის რომ ნებისმიერ შემთხვევაში საფრთხე თავიდან ავიცილოთ, უნდა მუდმივად ვწმინდოთ ის ადგილები, რომელსაც ხშირად ვეხებით სპირტის შემცველი ან სხვა სადეზინფექციო ხსნარებით. რასაკვირველია პირველი რეკომენდაცია ხელები ხშირად დავიბანოთ. მე მაგალიტად 50ჯერ ვიბან ხელებს დღის განმავლობაში…

კითხვა:როდის შეიძლება მოეშვას, მოდუნდეს, ამოისუნთქოს ხალხმა?

დოქტორი ფაუჩი:ჩვენ შესაძლოა შევქმნათ პროგრამა, რომელიც რამდენიმე კვირის პროექციას გააკეთებთ და დავინახავთ როგორ ეშვება ქვემოთ მრუდი, მაგრამ, საქმე ისაა, რომ ვირუსი თავად ქმნის საკუთარ გრაფიკს და, არა მე ან თქვენ, ჩვენს მიერ წინასწარ განსაზღვრული გრაფიკით.
ახლა იმ გრაფიკზე, რომლესაც პირველ რიგში ვაკვირდებით, იზრდება ახალი შემთხვევების რაოდენობა… თუ ეს დასტაბილურდა, იმის მაგივრად, რომ იზრდებოდეს, ამის შემდეგ ჰოსპიტალიზაცია, ინტენსიური თერაპია და სიკვდილიანობაც დასტაბილურდება.

საქმე ისაა, რომ არის ყოველთვის ჩამორჩენა ახალი შემთხვევების სტაბილიზაციასა და სიკვდილიანობის ზრდას შორის. შესაძლოა, პარადოქსულად გამოიყურებოდეს, მაგრამ ასეა: სტაბილიზაციას როცა მივაღწევთ, სიკვდილიანობის მატება კვლავაც გაგრძელდება, სანამ სტაბილიზაციის მაჩვენებელს არ დაეწევა და გაუტოლდება, ერთ დონეზე არ დადგება. და იმის უტყუარი ნიშანი, რომ რაღაც სასიკეთო ხდება იქნება ის, რომ სიკვდილიანობის მაჩვენებლები დაიწყებს კლებას. სწორედ ამ პროცესს ვაკვირდებით ნიუ იორკში,ნიუ ორლეანში, ჩიკაგოში, დეტროითში – ვაკვირდებით როდის დაიწყება ახალი შემთხევევების მონაცემთა სტაბილიზაცია. ახლა ძალიან ცუდ ეტაპზე ვართ. იქნება გაუარესება მანამ, სანამ გაუმჯობესება დაიწყება.მინდა ამერიკელებს ვუთხრა და გავამხნევო, რომ მოვლენები უკეთესობისკენ აუცილებლად შეიცველბა და ჩვენ აუცილებლად გამოვალთ ამ კრიზისიდან.

კითხვა: ვიცი არ გიყვართ წარსულზე ლაპარაკი, მაგრამ პირველად როდის მიხვდით რომ ეს ვირუსი უჩვეულო რამაა, რომ არ გავს იმას, რაც აქამდე იცოდით და გაცილებით სერიოზული საფრთხეა?

დოქტორი ფაუჩი: სადღაც იანვარის დასაწყისში, როცა ჩინელებმა განაცხადეს, რომ ეს იყო უბრალოდ ვირუსი, რომელიც ცხოველისგან ადამიანს გადაეცა და რომ ადამინიდან ადამიანზე გადაცემა არ მომხდარა, ძალიან მალე ცხადი გახდა, რომ სინამდვილეში ასე არ იყო…რომ ეს იყო ვირუსი, რომელიც ადამიანიდან ადამიანს გადაეცემოდა. მაგრამ კოშმარული სწორედ ის იყო, თუ როგორ ეფექტურად ახერხებდა ვირუსი ამას, ის მოქმედებდა ძალიან სწრაფად და როდესაც პირველი რიცხობრივი მონაცემები სიკვდილიანობის შესახებ გახდა საჯარო, ჩემთვის ნათელი გახდა, რომ ეს არ იყო არც მეორე SARS არც მეორე MERS, ეს იყო რაღაც განსხვავებული.

კითხვა: უკვე ყველამ ვიცით, რომ ჩინელები არ იყვნენ საკმარისად გამჭვირვალე მონაცემების და ფაქტების მოწოდებაში თავიდანვე. ჩინელები რომ ყოფილიყვნენ უფრო ღია და დანარჩენი მსოფლიოსთვის ზუსტი ინფორმაცია მიეწოდებინათ ამ ვირუსის ბუნების და ზიანის მასშტაბის შესახებ, ეს შეამცირებდა თუ არა იმ გავლენას, რაც ამ პანდემიამ დანარჩენ მსოფლიოზე მოახდინა და კერძოდ შეერთებულ შტატებს მიეცემოდა თუ არა ამით მეტი დრო იმისთვის, რომ შესაბამისად მომზადებულიყო?

დოქტორი ფაუჩი: არ მგონია, რომ რამე შეძლებდა ამ ვირუსის გავრცელების შეჩერებას, ერთადერთი: რომ გვცოდნოდა მაშინ, როდესაც ეს ვირუსი ჯერ კიდევ ჩინეთში ვრცელდებოდა, თუ რამდენად სწრაფად გადამდები იყო ის, მე ვფიქრობ სხვა ქვეყანები სწრაფად შეაჩერებდნენ ჩინეთიდან მოგზაურთა რაოდენობას, ეს დაგვიანება გამჭვირვალობაში იყოს გავლენის მომხდენი.

კითხვა:არის თუ არა ეს ჩინეთის ხელისუფლებსი პასუხისმგებლობა?

დოქტორი ფაუჩი:მგონია, რომ დიახ, არის

ხუთშაბათს აშშ–ს პროდუქტების და მედიკამენტების კონტროლის სამმართველომ კორონავიურსის ახალი ტესტი დაამტკიცა. ეს არის ანტისხეულების პირველი ტესტი ამერიკაში მოხმარებისთვის.

აქამდე ხელმისაწვდომი ტესტები განკუთვნილია ვირუსული გენების ფრაგმენტების მოძიებისთვის, რაც მიმდინარე დაავადებაზე მიუთითებს.

ახალი ტესტი კი პირიქით, სისხლში ანტისხეულებს ეძებს. ის ექიმებს უჩვენებს, ქონდა თუ არა პაციენტს ვირუსი და აქვს თუ არა ამჟამად რამენაირი იმუნიტეტი მის წინააღმდეგ.

ეს მნიშვნელოვანია რამდენიმე მიზეზის გამო: იმუნიტეტიანი ადამიანები შეძლებენ საკუთარი სახლიდან უშიშრად გამოვიდნენ და იმუშაონ. განსაკუთრებით ექიმებისთვისა და ექთნებისთვის არის მნიშვნელოვანი იმის ცოდნა, აქვთ თუ არა ორგანიზმში ანტისხეულები.

ანტისხეულებზე ტესტირება საბოლოო ჯამში მეცნიერებს დაეხმარება იმის გაგებაში, რამდენად ფართოდ არის გავრცელებული ინფექცია მოსახლეობაში და რამდენია რეალურად სიკვდილიანობის მაჩვენებელი.

“თუ ჩვენთვის უცნობი დარჩება დაავადების უსიმპტომო ან მსუბუქი შემთხვევები, ვერასოდეს გავიგებთ კლავს თუ არა ახალი ვირუსი ადამიანების მნიშვნელოვან ნაწილს, თუ მხოლოდ მათ ერევა, ვისაც თანმდევი დაავადება აქვს ან უბრალოდ ძალიან არ გაუმართლა“– ამბობს სიეტლში მდებარე ვაშინგტონის უნივერსიტეტის ინფექციური დაავადებების ექსპერტი კარლ ბერგსტრემი.

ანტისხეულების ტესტები უკვე გამოიყენება ჩინეთში, სინგაპურში და სხვა რამდენიმე ქვეყანაში. ინგლისის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სამსახურმა ანტისხეულების მილიონობით ტესტი შეიძინა და იმედი აქვს, რომ მათ სახლის პირობებში მოხმარებისთვისაც ხელმისაწვდომს გახდის.

Cellex–ის მიერ შემუშავებული ახალი ტესტი  შედეგს 15 წუთში იძლევა. თუმცა ჯერჯერობით არ არის საბოლოო მტკიცებულება, რომ ანტისხეულების არსებობა კორონავირუსისგან დამცავი იმუნიტეტის გარანტიაა.

კოლუმბიის უნივერსიტეტის ვირუსოლოგის, ანჟელა რასმუსენის თქმით, ახალი ტესტი მხოლოდ ანტისხეულებს ეძებს და კვალიფიციურ დადებით ან უარყოფით პასუხს გვაძლევს, თუმცა ის ვერ განსაზღვრავს, რამდენად წარმატებით მუშაობს ანტისხეულები.

ზოგიერთი დაინფიცირებულის ორგანიზმში ძლიერი იმუნური რეაქციები გამომუშავდება, ზოგთან არა. და მეცნიერებმა არ იციან, რამდენად დიდხანს ინარჩუნებს ორგანიზმი ვირუსის მიმართ იმუნიტეტს.

რა ძირთადი სიმპტომებით ვლინდება კორონავირუსული ინფექცია, ჰგავს თუ არა ის გრიპს ან ალერგიას – ამ თემაზე რადიო „ფორტუნას“ ეთერში მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორმა, პროფესორმა, ალერგიისა და იმუნოლოგიის ცენტრის ხელმძღვანელმა, მაია გოთუამ ისაუბრა.

„მე, როგორც ალერგოლოგი,  ვცდილოდ ვისაუბრო ჩემი თვალსაწიერიდან. ახლა საქართელოში არის მცენარეთა ყვავილობის პერიოდი და პაციენტებს, რომელთაც აქვთ პოლინოზი, ანუ მცენარეული ალერგია, აქვთ მოლოდინი, რომ შესაძლოა ჰქონდეთ კატარალური მოვლენები, თვალების ქავილი, სურდო, ცემინება. ეს კი ერთის მხრივ, ძალიან ჰგავს ჩვეულებრივ ვირუსულ ინეფექციას. მეორეს მხრივ, კატარალური მოვლენები შეიძლება  ახლდეს კორონავირუსულ ინფექციასაც. საქართველოს მოსახლება ახლა არის სახლში, ამიტომ ადამიანები იშვიათად გამოდიან გარეთ, მაგრამ თუ მაინც მოხდა კონტაქტი გარემოსთან, იწყება სიმპტომები, სურდო და ცემინება. ვირუსული ინფექცია კი, ადამიანს მთელი დღის მანძილზე აქვს და ის ალერგიაში ვერ აგვერევა.

ვირუსული ინფექცია, მაგალითად გრიპი, იწყება უეცრად, მაშინ როდესაც კორონავირუსული ინფექცია იწყება თანდათანობით, ამიტომ ძალიან ძნელია თავიდან  მიხვდეთ, რომ ეს სწორედ ის ინფექციაა. გრიპი უეცარი და სწრაფია, ხოლო კორონავირუსული ინფექცია, თანმიმდევრობითი.

კორონავირუსული ინფექციის მთავარი ნიშანი არის ცხელება, ამიტომ დღეს ყველგან, პირველ რიგში ხდება ტემპერატურის შემოწმება. ასევე ხშირი სიმპტომია ხველა, რომელიც შეიძლება იყოს მშრალი, იშვიათად სველი. ცხელებაც და ხველაც შეიძლება ასევე იყოს გამოხატული გრიპის დროს, მაგრამ ამ დროს დასაწყისი არის უეცარი, რაც მას უფო ალერგიასთან აახლოვებს, მაგრამ კორონავირუსული ინფექციის დროს, კატარალური მოვლენები ურო იშვიათია.

ახლა დავუბრუნდები ალერგიას, რადგან ჩვენ ვაკეთებთ დიფერენციალურ ანალიზს, როდის არის ალერგია, გრიპი და ახალი კორონავირუსი. ალერგიის დროს, პირველი ეს არის კონტაქტი მცენარეებთან. წვიმიან ამინდში ადამიანს სურდო, ცემინება არ აქვს, ამ დროს ილექება მცენარეული მტვრის ნაწილაკები და შესაძლოა პაციენტს არც ჰქონდეს სიმპტომები, თუ მას გარე სამყაროსთან გამოხატული კონტაქტი არ ჰქონია. გრიპსა და ალერგიას კატარალური სიმტომები ახასიათებს, მაგრამ ალერგის შემთხვევაში ისინი კარგად ემორჩილება ანტიჰისტამინურ პრეპარატებს, პაციენტის ზოგადი მდგომარეობა კარგია. მაშინ, როდესა გრიპის ან კორონავირუსული ინფექციის შემთხვევაში, მას შეიძლება ჰქონდეს ინტოქსიკაციის ნიშნები. აქ მნიშვნელოვანია ასაკიც.  ატოპია ანუ ალერგისაადმი მიდრეკილება, უფრო ხშირია შუა ასაკში. ეს არ გამორიცხავს, რომ  ადამიანს ეს სიმპტომები სხვა ასაკშიც ჰქონდეს გამოხატული. გრიპი კი ნიბისმიერ ასაკში შეიძლება განვითარდეს.

უნდა აღინიშნოს, რომ როდესაც ჩვენ სადიფერენციო სიმპტომებზე ვსაუბრობთ, ეს ყოველთვის არის მეტნაკლები, რადგან მკაცრი ხაზით ამის თქმა, რთულია.”

ფარმაკოლოგიური გიგანტი “ჯონსონი და ჯონსონი” აცხადებს, რომ კომპანიის მიერ შემუშავებული ექსპერიმენტალური ვაქცინის გამოცდა სექტემბერში დაიწყება და საგანგებო სიტუაციაში გამოსაყენებლად 2021 წლის დასაწყისში იქნება მზად.

კომპანიის განცხადებით, ვაქცინის შემუშავებასა და ტესტირებაზე ამერიკის ჯანდაცვის დეპარტამენტთან ერთად ერთი მილიარდი დოლარი გამოყო. თუ ადამიანებში ვაქცინის ტესტირება წარმატებით ჩაივლის, კომპანია მომავალი წლისთვის 1 მილიარდ დოზაზე მეტი ვაქცინის წარმოებას გეგმავს.

კომპანია ასევე დასძენს, რომ ვაქცინის პირველი ნაწილი საგანგებო სიტუაციებში გამოსაყენებლად 2021 წელის დასაწყისში იქნება მზად.

კომპანიის მთავარმა აღმასრულებელმა ალექს გორსკიმ ტელეკომპანია “ენ-ბი-სის” უთხრა, რომ შემუშავებული აქვთ “კანდიდატი, რომელიც მაღალი ალბათობით წარმატებული იქნება კოვიდ-19-ის წინააღმდეგ.”

გორსკის განცხადებით, კომპანია ვაქცინას “მოგების მიღების მიზნით” არ იმუშავებს. თუმცა შეკითხვაზე, თუ რა დაუჯდებათ ადამიანებს ვაქცინა, მან პროგნოზის გაკეთებისვგან თავი შეიკავა.

კორონავირუსის პანდემიის ფონზე მთელ მსოფლიოში მილიონობით ადამიანს მოუწია საკუთარი ოფისების დატოვება, რადგან მთავრობები კომპანიებს ავალდებულებენ თანამშრომლები დისტანციური მუშაობის რეჟიმზე გადაიყვანონ. ეს ზომები კორონავირუსის შესაკავებლად ტარდება და სპეციალისტებს იმედი აქვთ, რომ გადავსებული ოფისების დაცლით ვირუსის გავრცელება შეჩერდება.

ცენტრალიზებულ ოფისებში სამუშაოს აკრძალავა ეს არ არის მხოლოდ სიფრთხილის ზომა. ოფისები ვირუსებისა და ბაქტერიების გავრცელების ძირითადი ადგილები იყო ყოველთვის და ახლაც ასეა. ალბათ დაახლოებით წარმოგიდგენიათ როგორ მუშაობს ეს ციკლი: ყოველ სეზონზე ჩნდება ვირუსი. ერთი ადამიანი მიდის ოფისში, ახველებს, აცემინებს და ვირუსს კოლეგებს გადასცემს. და ციკლი გრძელდება. ყოველ სეზონზე ვირუსი ახლიდან დატრიალდება ხოლმე კოლეგების წრეში.

არაერთი მკვლევარი ხსნის იმას, თუ რაოდენ ადვილად ვრცელდება ოფისებში მიკრობები, ბაქტერიები და ვირუსები. მათი თქმით, ადამიანები ყოვლდღიური ცხოვრების დიდ ნაწილს ოფისებში ატარებენ, სადაც საერთო სივრცეებია და დიდია საერთო ზედაპირებზე შეხების ხარისხი, რაც ზედაპირებზე და ჰაერზე მიკრობების რაოდენობას ზრდის.

სხვაგვარად რომ ვთქვათ, ჩვენს ოფისებში ბერი ადგილი და სივრცე შესაძლოა ვირუსის გავრცელების ვექტორები იყოს.რაც უფრო ხშირად ეხებიან მათ კოლეგები, მით მაღალია დაინფიცირების რისკი.

არიზონას უნივერსიტეტის ჯანდაცვის მკვლევარი ამბობს, რომ ისეთი ადგილები, როგორიც არის მაცივრები, უჯრების სახელურები, ონკანის სახელურები, კარის სახელურები, ყავის აპარატები, როგორც წესი მიკრობების მაღალი კონცენტრაციით გამოირჩევიან.

ეს მიკრობები ძალიან სწრაფად მოგზაურობენ. ამერიკის მიკრობიოლოგიის საზოგადოების მკვლევარება უვნებელი ვირუსი საოფისე შენობებში ერთადერთი კარის სახელურზე და მაგიდის ზედაპირზე განათავსეს. მკვლევარის, ჩარლზ გერბას თქმით ამის შემდეგ, პირველი ადგილი, სადაც მასობრივი დავირუსება მოხდა შესვენებების ოთახი იყო, სადაც თანამშრომლები ყავის დასალევად იკრიბებოდნენ. ამის შემდეგ კი ორ საათში ვირუსი უკვე ისე გავრცელდა, რომ თანამშრომლების 40–დან 60%–ს აღმოაჩნდა, ასევე ოფისის სტუმრებს და ობიექტებს, რომლებსაც ხშირად ეხებოდნენ.

პრობლემა შეიძლება ოფისის თანამშრომელთა მხრიდან ჰიგიენის დაუცველობამ გააღრმავოს. დიდ ბრიტანეთში 2019 წელს ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ოფისის თანამშრომელთა მხოლოდ 61% იბანდა სწორად ხელებს ტუალეტის მოხმარების შემდეგ.

ჭუჭყიანი თითები და ზედაპირები ერთია, თუმცა ვირუსების გარვცელების მთავარი საფრთხე ის არის, რომ ისინი ჰაერში “მოგზაურობენ“. ეპიდემიოლოგი , პროფესორი ალი ჰანი ამბობს, რომ რისკი შენობას კი არა, დაავადებულ თანამშრომლებს უკავშირდება. “თუ ერთი ადამიანი დაავადებულია, მას შეუძლია ხველის, ცემინების, ზედაპირზე შეხების და სხვებთან მჭიდრო კონტაქტის დროს მიკრობები გაავრცელოს. შესაძლოა ეს საკუთარ მაგიდასთან მჯდომმაც მოახერხოს, რადგან მიკრობებს შეუძლიათ მფრინავი წვეთების სახით გავრცელდნენ.“მიკრობების გავრცელებას შესაძლოა ოფისის ცირკულირებადმა ჰაერმაც შეუწყოს ხელი. შენობებში მიკრობები ჰაერში, გათბობის, ვენტილაციის და კონდიცირების სისტემის საშუალებითაც ცირკულირებს.

ჯერჯერობით ზუსტად არ არის დადგენილი ახალი კორონავირუსის ქცევა, რამდენ ხანს ჩერდება ის ზედაპირებზე, ჰაერში და რომელია მისი გადაცემის უფრო ეფექტური გზა. თუმცა ფაქტია, რომ საშინაო ოფისები, საიდანაც ახლა მილიონობით ადამიანი მუშაობს უფრო ადვილად კონტროლირებადი სივრცეა ნაკლები ადამიანით და ნაკლები დაბინძურებული ზედაპირით. თანაც მხოლოდ საკუთარ ჰიგიენურ ჩვევებზე ხართ დამოკიდებული და აღარ გიწევთ დარდი იმაზე, რამდენად კარგად იცავენ მას კოლეგები.

რა თქმა უნდა, ბოლომდე დაცული არც ახლა ხართ, რადგან შეიძლება ვირუსი სახლში ქუჩაში გასვლის შემდეგაც მოიტანოთ. ვირუსი სახლში თავისთავად ვერ აღმოჩნდება. თქვენ ის დაინფიცირებული ადამიანისგან უნდა გადმოგეცეთ. ეს იმას ნიშნავს, რომ დაავადებულთან კონტაქტში უნდა შეხვიდეთ, ან დაინფიცირებულ ზედაპირს შეხოთ, შემდეგ კი თქვენს სახლში არსებულ ზედაპირზე გადმოიტანოთ.

თუნდაც ვირუსი თქვენს ხელზე იყოს, ის დაავადებისთვის არ არის საკმარისი. იმისათვის, რომ დაავადდეთ, ის თქვენს ორგანიზმში უნდა მოხვდეს, რაც იმას ნიშნავს, რომ რაღაც გზით თქვენვე უნდა შეიტყვანოთ თქვენს ორგანიზმში – მაგალითად, სახეზე ხელის ხშირად შეხებით. ეს ეხება ახალ კორონავირუსსაც. ამიტომაც არის ძალიან მნიშვნელოვანი სანიტარული ნორმების დაცვა.

კორონავირუსის პანდემია და ის შიში, რასაც მილიონობით ადამიანი განიცდის ალბათ დაგვეხმარება იმ ჩვევების გამომუშავებაში, რომლებიც სამომავლოდაც გამოგვადგება, რათა უფრო დაცულები ვიყოთ სხვადასხვა ბაქტერიებისა და ვირუსებისგან, რომლებიც ოფისშიც შეიძლება გველოდეს და ქუჩაშიც.