Category: ჯანმრთელობა

შეერთებული შტატების სამთავრობო ორგანოს მიერ ჩატარებული უახლესი კვლევა აჩვენებს, რომ პრეპარატი სახელად “ჰიდროქსიქლოროქინი” (“პლაქვენილი”) არათუ არ აუმჯობესებს კოვიდ-19-ით დაავადებული პაციენტების მდგომარეობას, არამედ ის სიკვდილიანობის გაზრდილ მაჩვენებელთანაც კი შეიძლება ასოცირდებოდეს. კვლევის წინასწარი შედეგები ამ კვირაში შეერთებული შტატების ვეტერანთა დეპარტამენტმა და სამეცნიერო მკვლევარების აკადემიურმა ჯგუფმა გამოაქვეყნა.

მეცნიერები 368 მამაკაც პაციენტს აკვირდებოდნენ. პაციენტების ერთ ნაწილს მკურნალობისთვის “ჰიდროქსიქლოროქინს” აძლევდნენ, პრეპარატს, რომელიც აქამდე მალარიის და აუტოიმუნური დაავადებების სამკურნალო საშუალებად გამოიყენებოდა. მეორე ნაწილს, იგივე პრეპარატს ანტიბიოტიკ “აზითრომიცინთან” კომბინაციაში ასმევდნენ.

მათ შორის, ვისაც მალარიის საწინააღმდეგო წამალს აძლევდნენ, 27% გარდაიცვალა. იმათში, კი ვისაც პრეპარატს ანტიბიოტიკთან ერთად აძლევდნენ, 22% გარდაიცვალა. კოვიდ-19-ით დაავადებულ პაციენტებში, ვისაც არც “ჰიდროქსიქლოროქინი” მისცეს და არც სხვა რაიმე პრეპარატი, სიკვდილიანობის მაჩვენებელი მხოლოდ 11.4% იყო.

თუმცა, აქვე უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ კვლევას გარკვეული ლიმიტები აქვს. ის არ იყო რანდომიზებული (შემთხვევითი შერჩევის პრინციპით ჩატარებული) და პლაცებო-კონტროლირებული, რაც პრეპარატების ეფექტურობის დამადასტურებელ სამეცნიერო სტანდარტად ითვლება. ნაშრომი ჯერ არ გამოქვეყნებულა სამეცნიერო ჟურნალში.

კვლევის ავტორები ხაზს უსვამენ იმ ფაქტს, რომ პრეპარატების ფართოდ დანერგვამდე უკიდურესად მნიშვნელოვანია, რომ დაველოდოთ რანდომიზებულ, პლაცებო-კონტროლირებულ კვლევებს.

ახალი კორონავირუსის სამკურნალო პრეპარატი ან ვაქცინა ჯერჯერობით არ არსებობს. პანდემიის მასშტაბების ზრდის გამო, შეერთებული შტატების საკვების და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ კოვიდ-19-ის სამკურნალო პრეპარატებად “ჰიდროქსილქლოროქინის” და “ქლოროქინის” გამოყენების ნებართვა ამა წლის მარტში გასცა საგანგებო ავტორიზაციის გზით და არა დამტკიცების ტრადიციული წესით, მრავალწლიანი პროცესის გავლის შემდეგ.

აღნიშნული პრეპარატები ბევრი საავადმყოფოს მკურნალობის შიდაგანაწესშია (პროტოკოლში) შესული, როგორც მალარიასთან და აუტოიმუნურ დაავადებებთან ბრძოლის, ასევე ახალი კორონავირუსის ექსპერიმენტული სამკურნალო საშუალება. “ჰიდროქსილქლოროქინს” (პლაქვენილი) დღეს ამერიკაში ათასობით პაციენტს ისე ასმევენ, რომ კოვიდ-19-ზე მათი ზემოქმედების დადებითი შედეგები ჯერჯერობით კლინიკური ცდებით დადასტურებული არ არის.

წყარო: ამერიკის ხმა

კორონას მკვლევარები ვარაუდობენ, რომ ნიკოტინს მისგან დამცავი ეფექტი აქვს.

აქამდე მწეველები განსაკუთრებით მოწყვლად ჯგუფად ითვლებოდა კორონავირუსისთვის. თუმცა ახალი კორონავირუსის კვლევისას ფრანგმა მეცნიერებმა ნიკოტინის პოტენციური დამცავი ეფექტი დაადგინეს.

ფრანგული და არა მხოლოდ ფრანგული მედია მსოფლიოს ცნობილი ნეირობილოგების ჰიპოთეზას აქვეყნებს, რომელიც მალე კლინიკული კვლევების საგნად უნდა იქცეს. იმის დასადგენად, მოქმედებს თუ არა ნიკოტინი კორონავირუსის წინააღმდეგ. პაციენტებს ნიკოტინის წვეთები და პლასტირები დაენიშნათ.

ვარაუდი ეფუძნება მწეველთა მცირე რაოდენობას Covid19-ით დაინფიცირებულთა შორის, რომლის შესახებ მთელ მსოფლიოში რამდენიმე სხვადასხვა კვლევა იუწყება. ეს მაჩვენებელი 1.4–დან 12%–მდე შეადგენს. პარიზის საავადმყოფო La Pitié-Salpêtrière–ში მალე ნიკოტინების პლასტირების პროფილაქტიკური და თერაპევტული ეფექტის შესწავლას დაიწყებენ.

ბლოკავს თუ არა ნიკოტინი კორონავირუსს?

საფრანგეთში ჩატარებული ახალი კვლევა უფრო ზუსტ სურათს იძლევა.Covid19 -ით დაინფიცირებული 500 პაციენტიდან, რომელთაგან 350 პაციენტი მკურნალობას სტაციონარში გადიოდა, 150 კი შედარებით მსუბუქი სიმპტომებით სახლში მკურნალობდა, მხოლოდ 5% იყო მწეველი, რაც ძალიან დაბალი მაჩვენებელია. მსუბუქი პაციენტებიდან კი მეტნაკლებად ყველა მწეველი აღმოჩნდა. კვლევის ავტორი, შინაგანი დაავადებების პროფესორი ზახირ ამურა ამბობს, რომ კრონავირუსით დაინფიცირებულ პაციენტებში 80%–ით ნაკლები მწეველია, ვიდრე იმავე ასაკისა და სქესის მოსახლეობაში.

აღსანიშნავია ისიც რომ დაკვირვება ხდებოდა  ციხისა და ფსიქიატრიული საავადმყოფოს პაციენტებზეც  რომლებიც საკმაოდ ბევრ ნიკოტინსა და ალკოჰოლურ სასმელს იღებენ და დადგინდა რომ  მათ Covid19 ნაკლებად შეეხო.

რა არის ისეთი თამბაქოში, რაც ორგანიზმს კრონავირუსისგან იცავს:

“ჰიპოთეზა იმაში მდგმარეობს, რომ ნიკოტინი უჯრედულ რეცეპტორებს ეწებება, რომლებსაც კორონავირუსი იყენებს, და ამგვარად მათზე ვირუსის დამაგრებას უშლის ხელს.ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ვირუსი ვერ ახერხებს უჯრედში შეღწევას და ორგანიზმში გავრცელებას.“– ამბობს საფრანგეთის პასტერის ინსტიტუტის და კოლეჯ დე ფრანსის პროფესორი, ჟან პიერ შონჟუ.

პროფესორ ამურის თქმით, დაგეგმილ კვლევაში, ნიკოტინის პლასტირების სხვადასხვა დოზას გამოიყენებენ, რათა გაარკვიონ, მაგალითად შეიძლება თუ არა ამ პლასტირებით ექთნების და პაციენტების პროფილაქტიკა, დაცვა და სიმპტომების შემსუბუქება.

ის ფაქტი, რომ ზემოთხსენებული უჯრედული რეცეპტორი ვირუსის გავრცელებაში დიდ როლს თამაშობს, ასევე გამოდგება კორონავირუსის სიმპტომების მრავალფროვნების, მათ შორის ყნოსვის დაკარგვის და ნევროლოგიური დარღვევების ასახსნელად.

თუმცა, საფრანგეთის ჯანდაცვის მინისტრს, ოლივიე ვერანს ამ კვლევისთვის ჯერ მწვანე შუქი არ აუნთია.

მეცნიერები რთულ მდგომარეობაში არიან – კორონავირუსის გამო მათ შესაძლოა ნიკოტინის რეკლამირება მოუწიოთ, რაც მსოფლიოში დამკვიდრებულ ანტინიკოტინურ პოლიტიკას ეწინააღმდეგება.

,,ეს ყველაფერი რისკი / სარგებელიანობის საკითხია”, ამბობენ მკვლევარები, რომლებიც ვარაუდობენ, რომ ნიკოტინი არ შეიძლება იყოს ერთადერთი ნივთიერება, რომელიც აქტიურ როლს თამაშობს უჯრედულ რეცეპტორებზე, და, შესაბამისად, ხელს უშლის ვირუსის გავრცელებას. ანალოგიურ ბიოლოგიურ პრინციპზე დაყრდნობით ივერმექტინს, პარაზიტების საწინააღმდეგო საშუალებას, შეიძლება იგივე თვისებები ჰქონდეს, მაგრამ ამას ჯერჯერობით დამტკიცება სჭირდება.

მკვლევარების თქმით  მათი აღმოჩენა იმას არ ნიშნავს, რომ ადამიანები თამბაქოს მაღაზიებს მიაწყდნენ. მოწევა რომ ზოგადად ჯანმრთელობისთვის მავნებელია, მეცნიერები კიდევ ერთხელ გვახსენებენ.

ინფექციონისტი გიორგი კანდელაკი თვლის, რომ საქართველოში შემოღებული შეზღუდვები რეალურად ვირუსთან ბრძოლაში არაეფექტურია, ვირუსთან ბრძოლის შერჩეული სტრატეგია კი არასწორი. ამის შესახებ ის ფეისბუქზე წერს:

“მსურს რომ პერიოდულად COVID-ის ეპიდემიასთან დაკავშირებულ გაბატონებულ მოსაზრებებზე, გავაკეთო ჩემი კომენტარი.

მოსაზრება # 1. უნდა დავადაბლოთ ეპიდემიოლოგიური მრუდი.

კეთილი! იმისთვის რომ გავიაზროთ ამ „მისტიური“ მრუდის საიდუმლოებანი, უნდა გავერკვეთ შემდეგ საკითხებში: კონკრეტულად კორონავირუსის პანდემია, გარდაუვლად დაასნებოვნებს მოსახლეობის დაახლოებით 60-70%-ს ანუ სანამ არ იქნება მიღწეული ე.წ. პოპულაციური იმუნიტეტი („herd immunity“) და ვირუსი არ შეწყვეტს პანდემიურ გავრცელებას. ეს რეალობა შეიძლება მხოლოდ შეიცვალოს, თუ იარსებებს ეფექტური ვაქცინა. ყველაზე ოპტიმისტური პროგნოზებით, კლინიკურად ხელმისაწვდომი ვაქცინა შეიძლება იყოს 12-18 თვეში. გავითვალისწინოთ ისიც, რომ ვაქცინა შეიძლება ვერ შეიქმნას (არსებობს ასეთი მოსაზრებებიც) ან არ იყოს მთლად ეფექტური (როგორიცაა მაგალითად გრიპის ვაქცინა 50-60% ეფექტურობით მხოლოდ). ამასთანავე მასიურ წარმოებას დასჭირდება კიდევ მრავალი თვე. ასე რომ ყველაზე ოპტიმისტურ ვარიანტში, ჩვენ შეიძლება შევაჩეროთ გავრცელება 12-18 თვეში და თუ რეალისტები ვიქნებით 2 წელიწადში. მიუხედავად იმისა, რომ გავრცელების ტემპს და რამდენიმე სეროპრევალეტური კვლევის წინასწარ მონაცემებს თუ გავითვალისწინებთ, სავარაუდოდ მანამდე გარდაუვლად მივაღწევთ პოპულაციურ იმუნიტეტს და ვაქცინა მაღალი ალბათობით არარელივანტურიც შეიძლება გახდეს, თუმცა მოდით ეს დაუზუსტებელი მოსაზრება დროებით გვერდზე გადავდოთ.

მანამდე კი კარგად უნდა გავაცნობიეროთ, რომ დავამდებლებთ თუ არ დავამდაბლებთ მრუდს, არ შეიცვლება არც ინფიცირებულთა საერთო რაოდენობა და არც გარდაცვლილთა რიცხვი (გარდა იმ შემთხვევისა თუ მოხდა ჯანდაცვის სისტემის სრული კოლაფსი) !!! ამ საკითხს ხაზს ვუსვამ, რადგან ჩვენი საზოგადოების დიდ ნაწილს, არასწორად ჰგონია, რომ ეს ასეა, და რაც უფრო გამკაცრდება ღონისძიებები, მით მეტ ადამიანს გადავარჩენთ და ყოველი მოსაზრება რეგულაციების ლიბერალიზაციის კუთხით აღიქმება გენოციდის მცდელობად – კაცმა რომ თქვას რა ქნას ხალხმა, ამას ეუბნებიან ყოველდღე ტელევიზორით. ისმის კითხვა მაშ რისთვის ვადაბლებთ მრუდს? მრუდის დადაბლებას ბატონებო აქვს მხოლოდ ერთი მიზანი, შევამციროთ პიკი (არა გავაქროთ, არამედ შევამციროთ), რომ ჯანდაცვის სისტემამ არ მიიღოს ძლიერი დარტყმა, რომელსაც ის ვერ გასწვდება. ამოცანა მდგომარეობს იმაში, რომ არც ძალიან ნელა გავრცელდეს ვირუსი (ეს შეიძლება ბევრისთვის მოულოდნელად ჟღერდეს, მაგრამ ჩვენი ამოცანა ნაწილობრივ სწორედ მართულად ეპიდემიის გავრცელებაა და არა მისი შეკავება – რაც შეუძლებელია) რომ შედარებით დაჩქარებულად გავიაროთ რთული პერიოდი და არც ძალიან სწრაფად – რომ არ ჩამოიქცეს ჯანდაცვის სისტემა. ეპიდემიოლოგიური ნავიგაცია ასეთ ვითარებაში არ გახლავთ რთული: ამკაცრებთ რეგულაციებს როგორც კი ატყობთ, რომ ხელოვნური სუნთქვის აპარატების რეზერვი მცირდება (სწორედ ეს განიხილება დღეს მთავარ ინდიკატორად ყველგან) და აღწევს წინასწარ განსაზღვრულ კრიტიკულ რაოდენობას, და არბილებთ შეზღუდვებს, როდესაც ხედავთ, რომ ვენტილატორების რესურსის მარაგი დიდია.

დღეს ჯანდაცვის სამინისტრო გვეუბნება, რომ ქვეყანაში გვაქვს 2000 ხელოვნური სუნთქვის აპარატი და აქედან 50-60% არის მხოლოდ დაკავებული. მაშასადამე გვაქვს 1000 ან ყველაზე ცუდი 800 ვენტილატორი მაინც. ხოდა ეხლა ისმის კითხვა: როდესაც სულ 5 თუ 10 კოვიდ-პაციენტი გყავს ვენტილატორზე მიერთებული, და მარაგდ გვრჩება 995 თავისუფალი ვენტილატორი, რატომ გადაწყვიტეთ, რომ ის მკაცრი ღონისძიებებიც კი არ არის საკმარისი რასაც დღეს ატარებთ, და გვემუქრებით, რომ შეიძლება სრული 24 საათიანი კომენდანტის საათის გამოცხადების რეკომენდაცია გასცეთ??? არადა უმარტივესი გამოსათვლელი საკითხია: კვლევებით დადასტურებულია, რომ ინფექციის კლინიკური ნიშნების გამოვლინებიდან საშუალოდ 2 კვირაში ხდება (მძიმე შემთხვევებში მხოლოდ რათქმაუნდა) ინტუბაცია. ხოლო მძიმე ჰოსპიტალიზირებული პაციენტების (არა იმათი ვინც ეხლა წევს ძირითადად საავადმყოფოებში მსუბუქი ან საერთოდ უსიმპტომო დაავადებით – ასეთებია დღეს ჰოსპიტალიზირებულთა 90%, და ასეთებს არც ერთ ქვეყანაში საავადმყოფოში არ ტოვებენ ჩვენს გარდა – ეს ცალკე განსახილველი თემაა თუ რაში იხარჯება ბიუჯეტი) არამედ იმათი, ვინც ნამდვილად უნდა იწვეს საავადმყოფოში (ანუ ოქსიგენაციის პრობლემა აქვთ და მინიმუმ ჟანგბადი მაინც სჭირდებათ), ამათგან მხოლოდ 15-20% მომდევნო დღეებში ხვდება რეანიმაციაში. ხოლო რეანიმაციაში დაყოვნება კოვდი-პაციენტებში (ანუ ვენტილატორის დაყოვნება პაციენტის ექსტუბაციამდე ან დაღუპვამდე) არის სხვადასხვა კვლევებით 2-3 კვირამდე. შესაბამისად უმარტივესი დასათვლელია თუ დღეში რამდენი ნამდვილად მძიმე (ნამდვილად მძიმე – ამას კიდევ ერთხელ ვუსვამ ხაზს!) პაციენტის ჰოსპიტალიზაცია გამოიწვევს რამდენი ვენტილატორის დაკავებას 2 კვირაში. სწორედ ეს უნდა იყოს ჩვენი სამიზნე ციფრი და მათემატიკური სიზუსტით შეიძლება გავთვალოთ, როდის, რა ტიპის შეზღუდვებია დასაწესებელი (სხვათაშორის ეს შეზღუდვები ზუსტად 2-3 კვირაში იძლევა ეფექტს და ეს ეფექტიც დათვლადია, არსებობს ამის კალკულატორები).

რა ხდება ჩვენთან: არ ვიცით აქტიურად ინფიცირებულების რაოდენობა, არ ვიცით სეროპრევალენტობა, 1 კვირის წინ ჯერკიდევ მძაფრი დეფიციტი გვქონდა ტესტების, ეხლა მხოლოდ ზომიერი დეფიციტი გვაქვს ჩვენდა “საამაყოდ”, არ გვაქვს არანაირი სტრატეგია, როგორ ვმოქმედებთ ზემოთაღწერილ ვითარებებში. და იმის მაგივრად, რომ ამ საკითხების გათვლებით ვიყოთ დაკავებული, ჩართული იყოს ბევრი ექსპერტი, მათ შორის ალტერნატიული მოსაზრებების მქონე, ამის მაგივრად ჩაკეტილ წრეში, რამოდენიმე ადამიანი, ყოველგვარი გათვლების გარეშე (თუ არსებობს გათვლები ბატონები, გამოაქვეყნეთ, ჩვენც გაგვაცანით რამე!), სრულიად არატრანსპარანტულად, ავტოკრატიულად იღებს სულ უფრო და უფრო მეტი შეზღუდვის მქონე რეგულაციების მიღების გადაწყვეტილებებს. ხოლო შემდეგ, არასწორი, არამართებული არგუმენტებით და დამახინჯებული ფაქტების მოშველიებით ხდება საზოგადოების დარწმუნება გადაწყვეტილებების სისწორეში (ისე რომ რათქმაუნდა არავინ ხსნის გადაწყვეტილების მიღების ლოგიკურ ჯაჭვს – ვერც ახსნიან, რადგან ასეთი არ არსებობს). დასარწმუნებლად გამოიყენება გვამების, საფლავების, კრემატორიუმების კადრები.

ასე არ ხდება 21 -ე საუკუნეში, განათლების, ინტერნეტის, გლობალიზაციის საუკუნეში, გადაწყვეტილებების მიღება ბატონებო!

არსებული შეზღუდვები მხოლოდ ახანგრძლივებს ეპიდემიის მიმდინარეობას, იწვევს განმეორებითი მეორე, მესამე და ა.შ. ეპიდტალღის განვითარებას, არანაირად არ ამცირებს არც ინფიცირებულთა და არც დაღუპულთა რიცხვს და ანგრევს ეკონომიკას, იწვევს საზოგადოების არასაჭირო სტრესს და ასე შემდეგ.

იქნებ გვეფიქრა ამაზეც!“– წერს ინფექციონისტი.

ბონის უნივერსიტეტის ვირუსოლოგიის და შიდსის კვლევის ინსტიტუტის დირექტორი, ვირუსოლოგიის პროფესორი ჰენდრიკ სტრიკი მისი  კვლევის ახალი შედეგების შესახებ საუბრობს, რომელიც გერმანიაში, Covid19-ის ეპიცენტრში, ჰეინსბერგში ჩატარდა.

ბოლო კვირების მანძილზე მისმა გუნდმა სერიოზული კვლევა დაასრულა, რომელიც გამოკითხვებისა და ცდების საშუალებით ჩატარდა ჰეინსბერგის მთელ რეგიონში მცხოვრებ ოჯახებში. ჰეინსბერგში კორონავირუსის 1400–ზე მეტი შემთხვევა დადასტურდა. რეგიონის  მოსახლეობა 250 000 ადამიანია.  კორონავირუსით აქ 46 ადამიანი გარდაიცვალა.

სტრიკის თქმით, ეს კვლევები უკვე გარკვეულ მინიშნებას გვაძლევს, როგორ მუშაობს ვირუსი.

“არ არსებობს მნიშვნელოვან რისკი, რომ ამ ვირუსით მაღაზიებში შოფინგისას დაინფიცირდეთ. ინფექციის სერიოზული აფეთქებები ყოველთვის იმის შედეგი იყო, რომ ადამიანები დიდი ხნის მანძილზე ერთმანეთთან ახლო კონტაქტში იმყოფებოდნენ, მაგალითად წვეულებაზე იშგლში, ავსტრიაში.“

როგორც მეცნიერი ამბობს,  მათ ასევე ვერ ნახა ვერანაირი ნიშანი, რომ ზედაპირზე “ცოცხალი ვირუსები“ რჩებიან.

 “როდესაც კარის სახელურებიდან, ტელეფონებიდან და ტუალეტებიდან ვირუსის ნიმუშები ავიღეთ, შეუძლებელი იყო ამ ტამპონებიდან ლაბორატორიაში ვირუსის კულტივირება.

სინამდვილეში იმისათვის რომ ვირუსით დაინფიცირდეთ, საჭიროა ვინმემ მაგალითად საკუთარ ხელში ჩაახველოს, შემდეგ დაუყოვნებლივ მოკიდოს ხელი კარის სახელურს, ამის შემდეგ კი სხვა ადამიანმა მაშინვე მოკიდოს ხელი იმავე სახელურს, შემდეგ კი საკუთარ სახეს შეეხოს“– ამბობს სტრიკი. ამიტომაც ის თვლის, რომ ე.წ. დაბინძურებულ ზედაპირებთან შეხებისას ვირუსის გადადების შანსი მინიმალურია.

ის ფაქტი, რომ ახალი კორონავირუსი წვეთოვანი ინფექციაა და ჰაერით არ გადადის, ადრე გერმანიის მთავარომა ვირუსოლოგმა, შარითეს კლინიკის ვირუსოლოგმა კრისტიან დროსტენმაც დაადასტურა. ერთ–ერთ ინტერვიუში მან თქვა, რომ კორონავირუსი მეტისმეტად მგრძნობიარეა გამოშრობის მიმართ, ამიტომაც ამ ვირუსით დაინფიცირების ერთადერთი გზა “წვეთების ჩასუნთქვაა.“

ამის მიუხედავად, არსებობს სხვადასხვა დასკვნები იმასთან დაკავშირებით, როგორ ვრცელდება კორონავირუსი.

აშშ–ს ჯანდაცვის ინსტიტუტის – CDC  და NIH–ის   ექსპერტები მივიდნენ დასკვნამდე, რომ ვირუსი ქაღალლდის ზედაპირზე 24 საათი ცოცხლობს, 3 საათი აეროზოლებზე და სამ დღემდე პლასტმასის და უჟანგავი ფოლადის ზედაპირებზე. თუმცა, როგორც გერმანიის რობერტ კოხის ინსტიტუტი საკუთარ ვებგვერდზე წერს, მსგავსი სამეცნიერო კვლევები ექსპერიმენტულ პირობებში ტარდება, ამიტომაც ისინი ნაკლებად რეპრეზენტატიულია იმის დასადგენად, რა რისკები არსებობს ყოველდღიურ ცხოვრებაში ვირუსით დაინფიცირებისთვის.

ახლა ჰეინსბერგი კიდევ ერთი ექსპერიმენტის ჩატარების ადგილი გახდება, რომელიც ვირუსის გავრცელების და მისი შეკავების შესაძლებლობის შემდგომი სიღრმისეული შეფასებისთვის ჩატარდება. ექსპერიმენტი რეპრეზენტატიული შერჩევის გზით 1000 კაცზე ჩატარდება.

“ამ უფრო დეტალური კვლევის შედეგები შეიძლება გამოდგეს რეკომენდაციების საფუძვლად ლოქდაუნებიდან ქვეყნების გამოსასვლელი ნაციონალური სტრატეგიების შესამუშავებლად“– ამბობს სტრიკი.

მნიშვნელოვანია ამ მონაცემების მიღება, რათა დავრწმუნდეთ, რომ გადაწყვეტილებები ფატებზე დაფუძნებით მიიღება და არა ვარაუდებზე. ეს მონაცემები უნდა გახდეს საბაზისო ინფორმაცია მთავრობისთვის, რათა მათ შეძლონ მოქმედებების შემდგომი გეგმის და კურსის შემუშავება. – ამბობს ის.

სტრიკის აზრით ჰეინსბერგი იდეალური სიტუაციაა მნიშვნელოვან კითხვებზე პასუხების გასაცემად მთელი დანარჩენი გერმანიისთვის, შესაძლოა მთელი ევროპისა და მსოფლიოსთვისაც კი.

რაც შეეხება ამჟამად მიღებულ ზომებს, ის თვლის, რომ მნიშვნელოვანია ზოგიერთი ზომის შედეგების პოტენციური ნეგატიური ზეგავლენის გათვალისწინება:

“ადამიანებმა შესაძლოა სამსახური დაკარგონ. შესაძლოა ვეღარ გადაიხადონ ბინის ფული, სადაც ცხოვრობენ. სახლში დიდხანს გამოკეტვამ კი ჩვენი იმუნური სისტემის დასუსტება შეიძლება გამოიწვიოს.“

მისი თქმით, მიზანი ვირუსის სრული შეკავება არ არის, არამედ ის, რომ ვიცოდეთ სად გადის ჩვენი საავადმყოფოების შესაძლებლობების ზღვარი. რამდენი ინფიცირებული იქნება მეტისმეტად ბევრი ჯანდაცვის სისტემისთვის და რას ამბობენ ამაზე ინტენსიური თერაპიის ექიმები.

“მნიშვნელოვანია დავიწყოთ  უკანდახევის სტრატეგიაზე ფიქრი“ – ამბობს ის და იმედი აქვს, რომ შეძლებს შესაბამისი ფაქტების დადებას, რათა ადამიანებს ქონდეთ სწორი გადაწყვეტილებების მიღების კარგი საფუძველი.

სავარაუდოდ Covid19-ის “ ჰაინსბერგის თემატური კლასტერული კვლევის“ საბოლოო შედეგები მომავალი კვირისთვის იქნება მზად.

პანდემიის გამო მთელ მსფოფლიოში რეანიმაციებში იმაზე მტი პაციენტი ყავთ, ვიდრე ჩვეულებრივ დროს. პაციენტების სიცოცხლისთვის სასუნთქი აპარატების საშუალებით იბრძვიან და მათ სუნთქვაში და სხვა უმარტივესი ფუნქციების შესრულებაში ეხმარებიან. პარალელურად კი მედიკამენტებით მკურნალობენ.

ახალი კორონავირუსის საწინააღმდეგო დამტკიცებული მედიკამენტი არ არსებობს, ამიტომ ნებისმიერი მკურნალობის მთავარი საფუძველი ორგანიზმის ჟანგბადით მომარაგებაა, სანამ იმუნური სისტემა ვირუსს ებრძვის.

თუმცა, როგორც ექსპერტები ამბობენ ვირუსის დამარცხება ხანგრძლივი აღდგენითი პროცესის მხოლოდ დასაწყისია.

რეანიმაციიდან გამოწერილი პაციენტები რთულ გზას გადიან, რომელიც შეიძლება წლები გაგრძელდეს. ეს ყველაფერი კი მათ ფსიქიკაზე ღრმა კვალს ტოვებს.

რეანიმაციაში ხანგრძლივი ყოფნის შემდეგ პაციენტებს ხშირად ფიზიოთერაპია ჭირდება, რათა სიარული, ზოგჯერ კი სუნთქვა ისწავლონ.

რეანიმაციიდან გამოწერილ პაციენტს შეიძლება ფსიქოზი განუვითარდეს, ის შეიძლება დიდი ხნის განმავლობაში განიცდიდეს პოსტტრავმული სტრესული აშლილობის ეფექტს.

რაც უფრო დიდხანს იმყოფება პაციენტი რეანიმაციაში, მით უფრო დიდი დრო ჭირდება იმისათვის, რომ საკუთარ თავს დაუბრუნდეს.

“როცა ადამიანი რეანიმაციაში ხვდება, ეს მოვლენა მის მთელ ცხოვრებას ცვლის. ეს ძალიან ძვირად უჯდება, თუნდაც გამოჯანმრთელდეს. როცა ავადმყოფები გონზე მოდიან, იმდენად  სუსტად არიან, რომ ხშირად დამოუკიდებლად წამოჯდომაც არ შეუძლიათ. ბევრს საწოლიდან ხელის აწევაც კი არ შეუძლია“– ამბობს დევიდ ჰეპბერნი, უელსის Royal Gwent Hospital–ის ინტენსიური თერაპიის განყოფილების ექიმ– კონსულტანტი.

თუ მკურნალობის პერიოდში ინტუბაცია ან მილით კვება გახდა საჭირო,  პაციენტს შეიძლება ყლაპვის და ლაპარაკის პრობლემა გაუჩნდეს.

“ბევრს პოსტტრავმული სტრესი უჩნდება, პრობლემები გარეგნობასთან დაკავშირებით და  სირთულეები გონებრივ შესაძლებლობებთან დაკავშირებით. დროთა განმავლობაში უკეთ ხდებიან, თუმცა პროცესი შეიძლება მთელი წელი გაგრძელდეს. საჭიროა ფიზიოთერაპევტების, ლოგოპედების, ფსიქოლოგების და ექთნების მთელი არმია, რომ ეს პროცესი დაჩქარდეს. “ – ამბობს ექიმი. მისი თქმით, რეანიმაციაში გატარებული დრო შეიძლება მხოლოდ აისბერგის წვერი იყოს ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ პრობლემებთან მიმართებაში, რომლებსაც გრძელვადიან პერსპექტივაში დიდი ყურადღება ჭირდება.

რეანიმაციის შემდეგ ფსიქოზი ან დელირია (ლათ. deliro ვგიჟდები)- ცნობიერების აშლა, ბოდვა, რომელსაც თან სდევს ხშირი (უმთავრესად მხედველობითი) ჰალუცინაციები, აღინიშნება სულით ავადმყოფებში, ზოგიერთი მოწამვლის, ინფექციის, თავის არეში ჭრილობის და სხვ. დროს.) ჩვეულებრივი მოვლენაა. ზოგიერთი შეფასებით ის პაციენტების მესამედიდან მეოთხედამდე ემართება, რომლებმაც ინტენსიური თერაპიის პალატაში გაიარეს.

ეს ფენომენი დიდი ხანია ცნობილია და მრავალჯერ აღწერილი. მკვლევარებს ბევრი ვერსია აქვთ იმასთან დაკავშირებით, თუ რატომ ხდება ასე – თავად დაავადების შედეგად, ტვინში ჟანგბადის უკმარისობის გამო, ნარკოზის და დამამშვიდებელი პრეპარატების გვერდითი ეფექტის შედეგად თუ სხვა მიზეზებით.

ფაქტია, რომ “რეანიმაციული ფსიქოზი“ არსებობს, თუმცა მასზე ნაკლებად საუბრობენ. პაციენტები შიშობენ, რომ თუ საკუთარი შეგრძნებების შესახებ ილაპარაკებენ გიჟებად ჩათვლიან.

რაც არ უნდა კვალიფიციური და გამოცდილი იყოს რეანიმაციის პერსონალი, ეს ადგილი ყოველთვის სტრესით არის სავსე.

“რა ტიპის წამებაც კი შეიძლება წარმოიდგინოთ, ყველა მათგანისგან გამოწვეულ ტკივილს განიცდიან ადამიანები ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში“ ამბობს ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის რეანიმატოლოგიის კათედრის პროფესორი ჰიუ მონტგომერი გარდიანთან ინტერვიუში.

მაგალითად, პაციენტი შეიძლება გააშიშვლონ და შიშველს მოუწიოს წოლა ყველას თვალწინ. მათ მუდმივად ესმით საგანგაშო ხმები, სხვების კვნესა, ძილი შეიძლება სამედიცინო პროცედურით შეაწყვეტინონ. ისინი დეზორიენტირებულები და შეშინებულები არიან.

გასაკვირი არ არის, რომ სახლში დაბრუნების შემდეგ პაციენტები და მათი ოჯახის წევრებიც კი პოსტრეანიმაციული სტრესისგან იტანჯებიან.

ფიზიოლოგიურ დონეზე კი მას შედეგ, რაც დიდი ხნის მანძილზე ორგანიზმის ძირითად ფუნქციებს აპარატები ასრულებდნენ, სხეულის ფაქტიურად ახლიდან უწევს ყველაფრის სწავლა, კუნთები ატროფირებული და დასუსტებულია.

ამერიკის ჯეონ ჰოპკინსის უნივერსიტეტის მონაცემებით ყოველდღიურად პაციენტი რეანიმაციულ განყოფილებაში კუნთების ძალის 3–დან 11%–მდე კარგავს და ეს ეფექტი გამოწერის შემდეგ მინიმუმ ორი წელი გრძელდება.

კორონავირუსით დაინფიცირებულ ბევრ პაციენტს ფილტვების ვენტილაციის აპარატს უერთებენ. ის პაციენტის ფილტვებს ჟანგბადს აწვდის და იქიდან ნახშირმჟავა გაზს ექაჩება მაშინ, როცა მათ დამოუკიდებლად სუნთქვა არ შეუძლიათ.

პაციენტები ღრმა ნარკოზის მდგომარეობაში ჟანგბადს მილით იღებენ, რომელიც ნიღაბზეა შეერთებული. ზოგიერთ შემთხვევაში საჭიროა ინტუბაცია – მილის ტრაქეაში ჩასმა, რაც ყელის არეში ჭრილობას ითვალისწინებს. ეს მეთოდი დამატებით გართულებებს იწვევს.

როგორც წესი, ინგლისი, უელსში და ჩრდილოეთ ირლანდიაში რეანიმაციაში მოხვედრილი პაციენტები იქ საშუალოდ 4–5 დღეს ატარებენ.

თუმცა 4 აპრილის სტატისტიკის მიხედვით 2249 პაციენტიდან ამ ვადის ამოწურვის შემდეგ მხოლოდ 15% გაწერეს, დაახლოებით ამდენივე გარდაიცვალა, 1600 ადამიანი კი კვლავ რეანიმაციაში დარჩა.

რეანიმაციის სტატისტიკა სხვადასხვა ქვეყანაში განსხვავებულია. ბრიტანეთში როგორც გაირკვა, კორონავირუსით დაინფიცირებული და  აპარატთან შეერთებული პაციენტების 67% გარდაიცვალა. ჩინეთში კი ადგილობრივი კვლევით “ვენტილატორთან“ შეერთებულთა მხოლოდ 14% გადარჩა.

61 წლის ჰილტონ მიურეი–ფილიპსონი აპარატს დაავადების პიკზე შეუერთეს. მას კორონავირუსის სიმპტომები მძიმე ფორმით ქონდა გამოვლენილი. მილით კვების გამო მან წონის 15% დაკარგა. საავადმყოფოს დატოვების შემდეგ კი სიარული ახლიდან ისწავლა.

ის ამბობს, რომ ეს ხანგრძლივი პროცესი იყო, ჯერ ჯდომას სწავლობდა, შემდეგ კი სიარულს. თუმცა მანამდე ჭამაც პრაქტიკულად ახლიდან ისწავლა. ის ლესტერის საავადმყოფოს უმძიმესი პაციენტი იყო, რომელიც საავადმყოფოს თანამშრომლებმა გამოჯანმრთელების შემდეგ გაწერისას აპლოდისმენტებით გააცილეს.

ამერიკის შეერთებული შტატების მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ჟურნალში გამოქვეყნებული ახალი საპილოტე კვლევის მიხედვით  ახალი კორონავირუსით დაინფიცირებული პაციენტების გამოჯანმრთელებაზე დიდი გავლენა მოახდინა ინფექციისგან გამოჯანმრთელებული ადამიანის სისხლის პლაზმამ. კვლევის დროს  Covid-19–ით დაინფიცირებულ და  მძიმე მდგომარეობაში მყოფ 10 ზრდასრულ პაციენტს მხოლოდ ერთი დოზა (200 მილიგრამი) ანტისხეულები გადაუსხეს, რომელიც ინფექციისგან გამოჯანმრთელებული ადამიანის სხეულიდან აიღეს. ამას შედეგად მიჰყვა ივრუსისგან უფრო სწრაფი გათავისუფლება, ჟანგბადის მიწოდების გაუმჯობესება, სიმპტომების ხანგრძლივობის შემოკლება და სიცოცხლის გადარჩენის მეტი შესაძლებლობა მიიღეს.

კვლევის ავტორები ამბობენ, რომ გამოჯანმრთელებული ადამიანის პლაზმის გადასხმის შემდეგ, პაციენტებში კლინიკური სიმპტომების შესამჩნევი გამოკეთება პირველი 3 დღის განმავლობაში დაიწყო. ვირუსი კი სისხლიდან დაახლოებით 7 დღეში ალაგდა. რადიოლოგიურმა ტესტებმაც ფილტვებში მკვეთრი გაუმჯობესება აჩვენა.

კვლევის ავტორების თქმით, ეს იმას ნიშნავს, რომ რომ გამომჯობინებული ადამიანის პლაზმა  Covid-19-თან ბრძოლაში შესაძლოა სასიცოცხლო მნიშვნელობის აღმოჩნდეს. თუმცა, მარტო 10 ადამიანზე დაკვირვება ჯერჯერობით მხოლოდ და მხოლოდ პლაზმის პოტენციალზე მიუთითებს და მის სამკურნალო მეთოდად დამტკიცებას, გაცილებით უფრო მასშტაბური კვლევა დასჭირდება.

გამოჯანმრთელებული ადამიანის პლაზმით მკურნალობა, ანუ მის სისხლში გამომუშავებული ანტისხეულების შეყვანა დაავადებულის ორგანიზმში მედიკოსებს  სხვა რესპირატორული ინფექციების აფეთქებისასაც გამოუყენებიათ და ეს მეთოდი საკმაოდ ეფექტურად მუშაობდა, მათ შორის 2009-2010 წლებში ეიჩ-1-ენ-1 (H1N1)–ის ვირუსული პანდემიის დროს, 2003 წელს SarsCov-1 ეპიდემიის და 2012 წელს MersCov ეპიდემიის დროს.

ამიტომაც შეაჩერეს მეცნიერებმა ყურადღება ამ მეთოდზე, რადგან როგორც ცნობილია, ახალი კორონავირუსის საწინააღმდეგო პრეპარატების და ვაქცინის შემუშავებაზე არაერთი ჯგუფი მუშაობს, თუმცა ახალ წამალს მისი წარმატებით შექმნის შემთხვევაშიც ფართო მოხმარებაში გაშვებამდე მინიმუმ ერთი წელი ჭირდება.  უკვე აპრობირებული მეთოდების გამოყენებას კი ნაკლები ბიუროკრატიული ბარიერები უდგას წინ.

აშშ–ს საკვების და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ ამ თერაპიის ექსპერიმენტულ მეთოდად გამოცდის ნებართვის გაცემა სხვადასხვა კლინიკებისთვის, დაახლოებით ორი კვირის წინ, 24 მარტს დაიწყო.

მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ გამოჯანმრთელებული ადამიანის პლაზმა, რომელიც Covid-19-ის გამომწვევი  ვირუსის ანტისხეულებს შეიცავს შესაძლოა ინფექციის წინააღმდეგ ეფექტიანი აღმოჩნდეს.

პლაზმის გამოცდა ამერიკაში, ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტშიც იწყება. კლინიკური გამოცდა აშშ-ის საკვების და მედიკამენტების უსაფრთხოების ადმინისტრაციამ ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტს სულ რამდენიმე დღის წინ, პარასკევს, 3 აპრილს დაუმტკიცა. მანამდე, მარტში, ექიმების და მეცნიერებისგან შემდგარმა მულტიდისციპლინარულმა გუნდმა კვლევის დაფინანსებისთვის 4 მილიონი დოლარი მიიღო.

ექიმი არტურო კასადევალი, ჯონს ჰოპკინსის ინფექციურ დაავადებათა ექსპერტი ფიქრობს, რომ პლაზმა კრიტიკულ მდგომარეობაში მყოფ პაციენტებს უნდა გადაუსხან. მან ჩამოაყალიბა სამუშაო ჯგუფი, რომელიც კვლევას ჩაუდგება სათავეში და კლინიკურ გამოცდებს ამერიკის სხვადასხვა საავადმყოფოში უხელმძღვანელებს.

ახალი კორონავირუსით ამ დროისთვის მსოფლიოში 1400 000–ზე მეტი ადამიანია დაინფიცირებული. გარდაიცვალა 81 000–ზე მეტი.