Category: ჯანმრთელობა

ანტიბიოტიკები ანტიმიკრობული წამლებია, რომლებიც ბაქტერიებით გამოწვეული ინფექციების სამკურნალოდ გამოიყენება. იქიდან გამომდინარე, რომ COVID-19 ვირუსით გამოწვეული დაავადებაა და მას არაფერი აკავშირებს ბაქტერიასთან, ანტიბიოტიკები მის წინააღმდეგ საერთოდ არ მოქმედებს.

რატომ ვერაფერს აკლებს ანტიბიოტიკები ვირუსებს? 

საქმე ისაა, რომ ბაქტერიები და ვირუსები ერთმანეთისგან მკვეთრად განსხვავდება. ბაქტერია დამოუკიდებელი, უჯრედული მიკროორგანიზმია. მას აქვს უჯრედის კედელი და ყველა ის აუცილებელი კომპონენტი (დნმ, რნმ და უჯრედული ორგანოიდები), რომლებიც ცოცხალ თუ არაცოცხალ გარემოში არსებობისა და გამრავლებისთვისაა საჭირო. მართალია, ადამიანის ორგანიზმში შემოღწევისას ინფექციის გამომწვევი ბაქტერიები ცხოველმოქმედებისთვის ჩვენს რესურსებსაც იყენებენ, გამრავლებისა და საკუთარი არსებობისთვის საჭირო ცილების წარმოქმნის თვალსაზრისით, ისინი ჩვენზე არ არიან დამოკიდებულნი. ამისთვის მათ დნმ-ის რეპლიკაციისა და ცილების სინთეზის საკუთარი მექანიზმები აქვთ.

ანტიბიოტიკები სწორედ ბაქტერიისთვის სპეციფიკურ სტრუქტურებზე (მაგალითად, უჯრედის კედელზე) და მექანიზმებზე (მაგალითად, რიბოსომებზე ცილების სინთეზზე და ა.შ) მოქმედებს. ესა თუ ის ანტიბიოტიკი ბაქტერიის ზრდის შესაჩერებლად ან/და მოსაკლავად მხოლოდ ბაქტერიისთვის დამახასიათებელი კონკრეტული ფუნქციის შესრულებას უშლის ხელს.

რაც შეეხება ვირუსებს, ვირუსი სიცოცხლის არაუჯრედული ფორმაა. მეტიც, კვლავ საკამათოა, საერთოდ არის თუ არა ვირუსი ცოცხალი ორგანიზმი. ვირუსს სიცოცხლისთვის დამახასიათებელი მხოლოდ ერთი ნიშანი აქვს – გამრავლება და სხვა ცოცხალი უჯრედის გარეშე დამოუკიდებლად ის ამასაც ვერ ახერხებს. მარტივად რომ წარმოვიდგინოთ, ვირუსი ცილით შემოგარსული გენეტიკური მასალაა (დნმ ან რნმ; არასდროს ორივე ერთად). ბაქტერიებისგან განსხვავებით, ვირუსებს საკუთარი თავის გამრავლებისა თუ სხვადასხვა ფუნქციის შესრულებისთვის აუცილებელი მექანიზმები არ გააჩნია. მას თავისი გენეტიკური მასალის რეალიზაციისთვის, ანუ გამრავლებისა და ფუნქციონირებისთვის ადამიანის (ან სხვა სახეობის) უჯრედი ესაჭიროება. სწორედ ამიტომ, ჩვენს ორგანიზმში მოხვედრილი ვირუსი უჯრედების შიგნით ცხოვრობს და თავისი მიზნებისთვის ჩვენსავე ორგანოიდებს, მათ შორის, რიბოსომებს იყენებს.

როგორც ვთქვით, იმისთვის, რომ ანტიბიოტიკმა იმოქმედოს, მას ესაჭიროება კონკრეტული სამიზნე, რომელიც მხოლოდ ბაქტერიებში გვხვდება. ანტიბიოტიკები ვირუსებს უბრალოდ ვერ ცნობს, რადგან მათ ეს სამიზნეები არ გააჩნიათ. შესაბამისად, ანტიბიოტიკები უბრალოდ არ მოქმედებს ვირუსებზე და, ცხადია, ისინი არც COVID-19-ის სამკურნალოდ გამოგვადგება.

გარკვეულ შემთხვევებში ვირუსულ ინფექციას, მათ შორის, COVID-19-ს შესაძლოა თან დაერთოს ბაქტერიული ინფექციაც. ვირუსული ინფექციის კონტექსტში ანტიბიოტიკის დანიშვნას მხოლოდ ეს საფუძველი შეიძლება ჰქონდეს. თუმცა, თანდართული ბაქტერიული ინფექციის არსებობას და ანტიბიოტიკებით მისი მკურნალობის საჭიროებას განსაზღვრავს მხოლოდ და მხოლოდ ექიმი და თვითნებურად ანტიბიოტიკის მიღება აბსოლუტურად დაუშვებელია!

რატომ?

პირველ რიგში, ყოველთვის უნდა გვახსოვდეს, რომ ანტიბიოტიკებს თავიანთი გვერდითი ეფექტები აქვს. ისინი მხოლოდ აუცილებლობის შემთხვევაში, განსაზღვრული დოზითა და ხანგრძლივობით უნდა დაინიშნოს, რათა თავიდან ავიცილოთ ტოქსიკურობა.

გარდა ამისა, უკიდურესად მნიშვნელოვანია ანტიბიოტიკორეზისტენტობის საკითხი. 1928 წელს ფლემინგის მიერ პენიცილინის (პირველი ანტიბიოტიკი) აღმოჩენა ნამდვილი გარღვევა იყო. ამას დაემატა სხვა ახალი ანტიბიოტიკებიც, რომლებმაც იქამდე სასიკვდილო ინფექციების მკურნალობა იმდენად გააადვილა, რომ ანტიბიოტიკები დღესაც დამსახურებულადაა მიჩნეული მედიცინის ერთ-ერთ უდიდეს მიღწევად. არახელსაყრელ პირობებში მოხვედრისას, სიცოცხლის ყველა ფორმას ახასიათებს ბრძოლა გადარჩენისთვის. სწორედ გადარჩენის და ჩვენზე პარაზიტირების გასაგრძელებლად ბაქტერიებს ანტიბიოტიკების მოქმედების დაძლევა უნდა მოეხერხებინათ. და მოახერხეს კიდეც – ბაქტერიებმა გამოიმუშავეს მექანიზმები, რომლებიც მათ ანტიბიოტიკების მიმართ გამძლეობას, ანუ რეზისტენტობას, ანიჭებს. საქმე ისაა, რომ ანტიბიოტიკების არამიზნობრივი და ჭარბი გამოყენება ხელს უწყობს, ზოგადად, რეზისტენტობის ჩამოყალიბებას და რეზისტენტული ბაქტერიების გადარჩენას. როცა რეზისტენტული შტამები პოპულაციაში ფართოდ ვრცელდება, კონკრეტული ინფექციის მკურნალობა ძალიან რთულდება და, მეტიც, ზოგჯერ შეუძლებელიც ხდება. ამის თვალსაჩინო მაგალითია ტუბერკულოზი. როცა 1940-იან წლებში მისი ანტიბიოტიკებით მკურნალობა გახდა შესაძლებელი, ტუბერკულოზი უნივერსალურად განკურნებად ინფექციად ჩაითვალა. თუმცა, ანტიბიოტიკორეზისტენტობის გამო, ტუბერკულოზის გამომწვევი ბაცილა ეტაპობრივად მდგრადი გახდა სხვადასხვა მედიკამენტის მიმართ. წლების განმავლობაში აღმოცენდა ტუბერკულოზის რეზისტენტული (DR-TB), მულტირეზისტენტული (MDR-TB) და ზემდგრადი (XDR-TB) შტამები. ეს შტამები სხვადასხვა ხარისხით მდგრადია ტუბერკულოზის სამკურნალო პირველი და მეორე რიგის ანტიბიოტიკების მიმართ და მათ მიერ გამოწვეული ინფექციის მკურნალობა უკიდურესად რთულია. ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტული ტუბერკულოზი უმნიშვნელოვანესი გლობალური პრობლემაა და, სამწუხაროდ, მულტირეზისტენტული ტუბერკულოზი საქართველოშიც მეტად გავრცელებულია.

გახსოვდეთ, ანტიბიოტიკები უნდა დაინიშნოს მხოლოდ მაშინ, როცა მათი გამოყენების სარგებლიანობა აღემატება რეზისტენტობის რისკებს. ამერიკის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის (CDC) მონაცემებით, ყოველწლიურად მხოლოდ შეერთებულ შტატებში ანტიბიოტიკოთერაპიის 47 მილიონი კურსი (სულ დანიშნული ანტიბიოტიკების დაახლოებით 30%) ინიშნება არამიზნობრივად – გაციების, გრიპის და სხვა ვირუსული ინფექციების სამკურნალოდ. ეს რიცხვი და ტენდენცია საგანგაშოა. ანტიბიოტიკების არარაციონალური გამოყენება ქმნის სრულებით რეალურ საფრთხეს იმისა, რომ ერთხელაც ანტიბიოტიკები საერთოდ ვეღარ დაგვეხმარება და ჩვენ პოსტ-ანტიბიოტიკურ ერაში შევაბიჯებთ.

ამის თავიდან აცილება თითოეული მოქალაქისა თუ სამედიცინო მუშაკის პასუხისმგებლობაა.

აქედან გამომდინარე, გთხოვთ, ნუ მიიღებთ და ნურავის ურჩევთ, მიიღოს ანტიბიოტიკები ექიმის დანიშნულების გარეშე!

წყაროები:

CDC

WHO

covid19info.ge

ცხელებასთან, ხველასთან და სუნთქვის გაძნელებასთან ერთად, COVID-19 სხვადასხვა სიმპტომით, მაგალითად, დაღლილობით, წონის კლებით, სურდოთი, თავის ტკივილით, ფაღარათით, გემოსა და ყნოსვის შეგრძნებების დაკარგვით შეიძლება გამოვლინდეს. თუმცა,  იტალიიდან და ტაილანდიდან მიღებული მონაცემების მიხედვით, COVID-19-ის მრავალფეროვან გამოვლინებებს ახალი სიმპტომი – გამონაყარი – დაემატა.

„არ მგონია, დერმატოლოგთა წრის გარეთ ეს ბევრმა იცოდეს. დერმატოლოგთა სამეცნიერო ლიტერატურაშიც ახლა დაიწყო ამაზე საუბარი“, – აცხადებს კლივლენდის კლინიკის დერმატოლოგი სარა იანგი. პაციენტების ნაწილს დერმატოლოგიური გამოვლინებები მართლაც აღენიშნება, თუმცა, მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რომ COVID-19-ს სპეციფიკური გამონაყარი არ ახასიათებს და კანის ეს ნიშნები მრავალფეროვანია.

ჩრდილოეთ იტალიის ერთ-ერთ ჰოსპიტალში დერმატოლოგიური ნიშნები ახალი კორონავირუსით ინფიცირებული პაციენტების 20%-ს ჰქონდა. დერმატოლოგებმა დროებით გვერდით გადადეს თავიანთი სხვა საქმიანობა და პანდემიასთან ბრძოლაში ჩაერთნენ. კერძოდ, ისინი COVID-19-ის მქონე 148 პაციენტში დერმატოლოგიურ ცვლილებებს აკვირდებოდნენ. იმისთვის, რათა წამლის მიმართ მწვავე რეაქცია შეცდომით არ ჩათვლილიყო ინფექციის დერმატოლოგიურ სიმპტომად, მათ კვლევიდან გამორიცხეს ის 60 პაციენტი, რომელთაც ბოლო 15 დღის განმავლობაში რაიმე წამლის მიღება დაიწყეს (დერმატოლოგიური რეაქციები წამლების საკმაოდ გავრცელებული გვერდითი ეფექტებია).

დარჩენილი 88 პაციენტიდან დერმატოლოგიური გამოვლინებები 20.5%-თან (18 პაციენტი) დაფიქსირდა. 

იტალიელი დერმატოლოგების დაკვირვების თანახმად:

• 18-იდან 8 პაციენტს (44%) დერმატოლოგიური ნიშნები დაავადების დასაწყისში, COVID-19-ის სხვა სიმპტომებთან ერთად გამოუვლინდა, დანარჩენს – ჰოსპიტალიზაციის შემდეგ.
• 18 პაციენტიდან 14-ს (78%) აღენიშნებოდა წითელი შეფერილობის (ერითემატოზული) გამონაყარი; 3-ს ჰქონდა ფართოდ გავრცელებული ურტიკარია (ჭინჭრის ციება) და 1-ს ჩუტყვავილას მსგავსი ვეზიკულები (ბუშტუკები).
• გამონაყარი ყველაზე ხშირად ფიქსირდებოდა ტანზე, გულ-მკერდის მიდამოში.
• ქავილი იყო მსუბუქი ან საერთოდ არ აღინიშნებოდა; დაზიანების კერები რამდენიმე დღეში ალაგდა.
• რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, კანის გამოვლინებები არ იყო კავშირში დაავადების სიმძიმესთან.
• გამონაყარი ყველაზე ხშირად ფიქსირდებოდა ტანზე, გულ-მკერდის მიდამოში.
• ქავილი იყო მსუბუქი ან საერთოდ არ აღინიშნებოდა; დაზიანების კერები რამდენიმე დღეში ალაგდა.
• რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, კანის გამოვლინებები არ იყო კავშირში დაავადების სიმძიმესთან.

კვლევის ავტორის თქმით, COVID-19-ის დერმატოლოგიური გამოვლინებები  დამახასიათებელია სხვა გავრცელებული ვირუსული ინფექციებისთვისაც.

ტაილანდში ჩატარებული ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, COVID-19-ის თანმხლებმა დერმატოლოგიურმა ნიშნებმა, შესაძლოა, ინფექციის დიაგნოსტიკა შეაფერხოს. კვლევაში აღწერილია COVID-19-ით დაინფიცირებული პაციენტის შემთხვევა, რომლის კლინიკური გამოვლინებები დენგეს ცხელების მსგავსი იყო. პაციენტს აღენიშნებოდა პეტექიური გამონაყარი (მცირე ზომის წერტილოვანი სისხლჩაქცევები) და თრომბოციტოპენია (თრომბოციტების რაოდენობის დაქვეითება სისხლში), რაც დენგეს ცხელებისთვისაა დამახასიათებელი. COVID-19-ის დიაგნოზი მხოლოდ მას შემდეგ დაისვა, რაც პაციენტმა სასუნთქი სისტემისმხრივი ჩივილების გამო მიაკითხა სამედიცინო დაწესებულებას და მას RT-PCR კვლევა ჩაუტარდა. კვლევის ავტორის თქმით, არსებობს ალბათობა იმისა, რომ COVID-19 დასაწყისში კანზე გამონაყრით გამოვლინდეს. ამან, შესაძლოა, სწორი დიაგნოზის დასმა გაართულოს. გარდა ამისა, დაავადების საწყის ეტაპზე ზოგიერთ პაციენტს არ აღენიშნება ცხელება. ამიტომ, ექიმმა უნდა გაითვალისწინოს, რომ, შესაძლოა, პაციენტს მხოლოდ გამონაყარი ჰქონდეს და ეს სწორედ Covid-19-ით იყოს გამოწვეული.

მსგავსი შედეგები გვხვდება აშშ-ში ჩატარებულ კვლევებშიც. მაგალითისთვის, კალიფორნიის უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი, დერმატოლოგი რენდი ჯეიკობსი აღწერს 67 წლის პაციენტის შემთხვევას, რომელსაც გაციებისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები, კერძოდ, ცხვირის ღრუს დახშობა, სველი ხველა და დაბალი ცხელება აღენიშნებოდა. ერთი კვირის შემდეგ პაციენტს მარჯვენა ფეხზე გამოუვლინდა ბადისებრი ლივედო (livedo reticularis), ჰემატურია (სისხლიანი შარდვა) და ზოგადი სისუტე. ჩამოთვლილი ნიშნები ალაგდა 24 საათში (რის გამოც ბიოფსია ვერ მოესწრო), თუმცა, COVID-19-ზე ჩატარებული ტესტი დადებითი აღმოჩნდა.

რენდი ჯეიკობსის აზრით, COVID-19-თან ასოცირებული დერმატოლოგიური ნიშნები, რომელიც შესაძლოა ამ დაავადეებისთვის დამახასიათებელი იყოს წვრილი სისხლძარღვების ოკლუზიით (დახშობითაა) განპირობებული, რაც, შესაძლოა, სისხლჩაქცევებით, დალურჯებებითა და ბადისებრი ლივედოთი გამოვლინდეს. ამ ეტაპზე უცნობია, სისხლძარღვების დახშობა  ნეიროგენულია, მიკროთრომბული თუ იმუნური კომპლექსების ჩალაგებით გამოწვეული. ყველაზე დამაჯერებელი თეორია ისაა, რომ ამის მიზეზი დისემინირებული ინტრავასკულარული კოაგულაციის (დიკ) სინდრომია, რომელიც კრიტიკულ პაციენტებში არც ისე მოულოდნელი ფენომენია. ის ხასიათდება მიკროთრომბების ფორმირებით, რომლებმაც შესაძლოა მცირე ზომის სისხლძარღვები დაახშოს და ბადისებრი ლივედო, აკროციანოზი (კიდურების, განსაკუთრებით, მტევნებისა და ტერფების სილურჯე) და ჰემატურია გამოიწვიოს.

ჯერჯერობით არ გვაქვს პასუხი მთავარ კითხვაზე – რამდენად არის დაკავშირებული სხვადასხვა სახის გამონაყარი დაავადების სიმძმიმესთან და მის მიმდინარეობასთან. დერმატოლოგები დიდი ძალისხმევით ცდილობენ ამის გარკვევას. თუმცა, კერძო შემთხვევების შესწავლა გვეხმარება კანის სხვადასხვა დაზიანებების გამოვლენისას COVID-19-ზე ეჭვის მიტანაში.

წყარო: covid19info.ge

 

მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ახალი კორონავირუსით დაინფიცირებულთა დიდი ნაწილი სისხლის ანომალური შედედების გამო იღუპება. შესაბამისი კვლევის შედეგები პორტალ Eurekalert–ზე გამოქვეყნდა.

ირლანდიის სისხლძარღვების ბიოლოგიის ცენტრის და ქირურგიის სამეფო კოლეჯის სპეციალისტებმა კორონავირუსით დაინფიცირებული მძიმე პაციენტების მონაცემები გააანალიზეს და მივიდნენ დასკვნამდე, რომ ანომალური დარღვევა ფილტვებში მიკროტრომბების ჩამოყალიბებას იწვევს.

“პნევმონიასთან ერთად, რომელიც ფილტვებში ალვეოლურ ტომრებს აზიანებს, აღმოვაჩინეთ ასობით მცირე ტრომბი მთელ ფილტვში. ასეთი სიტუაცია ფილტვების ინფექციის სხვა ტიპების დროს არ შეინიშნება, რაც გარკვეულწილად ახსნას უძებნის COvid19-იან პაციენტებში სისხლში ჟანგბადის დონის ვარდნას“– ამბობს კვლევის ერთ–ერთი ავტორი პროფესორი ჯეიმს ო დონელი.

სპეციალისტები ვარაუდობენ, რომ სისხლის ანომალური შედედება კორონავირუსის მძიმე ფორმების დროს მნიშვნელოვნად ზრდის გულის შეტევის და ინსულტის რისკს.

მეცნიერებმა ასევე აღმოაჩინეს, რომ პაციენტები სისხლის შედედების უფრო მაღალი დონით კორონავირუსის ბევრად მძიმე ფორმით ავადდებიან და დიდი ალბათობით ჰოსპიტალიზაცია ესაჭიროებათ.

Covid19–ით გამოწვეული გართულებები მხოლოდ სასუნთქი გზების ინფექციით არ შემოიფარგლება.

როგორც პრაქტიკული კვლევები აჩვენებს, პაციენტების მნიშვნელოვან ნაწილს ვირუსი ნერვულ სისტემას უზიანებს.

მისი ზემოქმედების მექანიზმი ნერვულ უჯრედებზე ჯერჯერობით შესწავლილი არ არის, თუმცა მეცნიერებს ეჭვი არ ეპარებათ, რომ რაღაც კავშირი არსებობს: ყნოსვის და გემოს დროებითი დაკარგვა კოვიდ19–ის სპეციფიურ სიმპტომებად ჯერ კიდევ მარტის შუა რიცხვებში აღიარეს.

გარდა ამისა, ცხვირხახიდან ვირუსს შეუძლია პირდაპირ თავის ტვინში შეაღწიოს, ამას კი თავის მხრივ მთელი რიგი გართულებების პროვოცირება და პრაქტიკულად ნებისმიერი ორგანოს ნორმალური მუშაობის დარღვევა შეუძლია.

შესაძლო თანმდევი დაავადებების სია გრძელია: საჭმლის მომნელებელი სისტემის პრობლემებიდან დაწყებული სისხლძარღვების შევიწროებით და გულის უკმარისობით თუ ენცეფალიტით დამთავრებული.

 

ეპიდემიის დაწყებიდან ოთხი თვის თავზე მეცნიერებისთვის კვლავ ცოტაა ცნობილი სარს კოვ2–ის ვირუსზე და ადამიანის ორგანიზმზე მის ზემოქმედებაზე.

ინფექციის ზოგადი სურათი ნაწილ–ნაწილ გრვოდება, ასობით სტატიიდან და სამცენიერო ჟურნალებიდან, სადაც ექიმები მთელი მსოფლიოდან კორონავირუსიანი პაციენტების მკურნალობის გამოცდილებას ერთმანეთს უზიარებენ.

შედეგად, სულ უფრო ფართოვდება კოვიდ19–ის შესაძლო სიმპტომების სია და ჩვენი წარმოდგენა იმის შესახებ, რომელი ორგანოები შეუძლია კიდევ დააზარალოს ვირუსს და რა გართულებები შეიძლება მოყვეს მას პნევმონიის გარდა.

ყველაზე ხშირად ექიმები ნერვული სისტემის დარღვევებს აღწერენ. ორმა კვლევამ, რომელთაგან ერთი საფრანგეთში, მეორე კი ჩინეთში ჩატარდა დაასკვნა, რომ ნევროლოგიური სიმპტომები ამა თუ იმ ფორმით დაინფიცირებულთა მესამედზე მეტს აღენიშნება.

თუმცა, მთლიანობაში ახალი ინფექცია განსხვავდება მრავალმხრივი და უფრო ინდივიდუალური მიდგომით.

ახალი კორონავირუსის შესაძლო გართულებათა სიაში, რომლებსაც მედიკოსები პრაქტიკაში შეეჯახნენ, არის კუჭნაწლავის ტრაქტის პრობლემები, გულის პრობლემები და სისხლის შედედების დარღვევა.

ნერვულ სისტემასაც ვირუსი სრულიად სხვადასხვაგვარად აზიანებს – საქმე მხოლოდ შერძნებების დროებით დაჩლუნგებას არ ეხება.

კორონავირუსის გვერდით მოვლენებს შორის აღწერილია ენცეფალიტის, ანუ ტვინის ანთების რამდენიმე შემთხვევა, ასევე გიიენ ბარეს სინდრომი, როცა პაციენტის იმუნური სისტემა საკუთარ ნერვულ უჯრედებს უტევს, რაც კუნთების სისუსტეს, მძიმე შემთხვევებში კი პარალიჩს იწვევს.

ამერიკელი მედიკოსები შეშფოთებულნი არიან ცნობებით იმის შესახებ, რომ მხოლოდ ნიუ იორკში ორ კვირაში კორნავირუსიან პაციენტებში მწვავე ინსულტის 5 შემთხვევა დაფიქსირდა, თანაც შედარებით ახალგაზრდებში, რომელთა ასაკი 50 წლამდე იყო. მათ კოვიდ19–ის სიმპტომები მკაფიოდ გამოხატული არ ქონიათ.

 

წინასწარი მონაცემებით კორონავირუსმა ანთების გვერდითი ეფექტის სახით ამ პაციენტების მსხვილ სისხლძარღვებში ტრომბების გაჩენის პროვოცირება გამოიწვია, რამაც საბოლოო ჯამში ტვინში სისხლის მიმოქცევის დარღვევა გამოიწვია.

თუმცა, ძირითადი ნევროლოგიური პრობლემები მაინც მძიმე პაციენტებში შეიმჩნევა. ასეთ შემთხვევებში ეს სიმპტომები ხანდახან პაციენტის კორონავირუსისგან გამოჯანმრთელების შემდეგაც რჩება.

რატომ არის გართულებები ასეთი მრავალფეროვანი?

ნერვული სისტემის მუშაობის დაზიანება ვირუსს როგორც არაპირდაპირ, ანუ იმუნური სისტემის მეტისმეტად გააქტიურებით შეუძლია, რომელსაც ციტოკინურ შტორმს ეძახიან, ასევე პირდაპირ. ეს დასკვნა კორონავირუსით გარდაცვლილთა ცხედრების გაკვეთის შედეგად გამოიტანეს.

გარდაცვლილთა ცხედრებში ვირუსის ნაწილაკები თავის ტვინშიც აღმოჩნდა. არის ვერსია, რომ ინფექცია იქ სასუნთქი გზებიდან  ცხვირის ყნოსვის რეცეპტორებით ხვდება.

ეს კორონავირუსის ერთგვარი უნიკალური თვისებაა. ტვინის ანალოგიური ინფექციის გამოწვევა მხოლოდ რამდენიმე სხვა ვირუსს შეუძლია, მათ შორის გრიპის და წითელას ვირუსებს, რაც ხანდახან, თუმცა ძალიან იშვიათად ასევე იწვევს ნევროლოგიურ დაავადებებს.

თუმცა, კოვიდ19–ის შემთხვევაში საქმე ცოტა უფრო რთულად არის. ჯერ ერით, დაინფიცირებულთა რაოდენობამ უკვე 3 მილიონს გადააჭარბა, ეს კი იმას ნიშნავს, რომ იშვიათი შემთხვევები რეალურ ციფრებში არც თუ ცოტაა. მეორე: თუ ვირუსი მაინც მოხვდა ტვინში, შემდგომი დაინფიცირება თითქმის გარდაუვალია: ტვინის უჯრედების ზედაპირზე იგივე მემბრანული რეცეპტორი ACE2 არსებობს, რომლის საშუალებით ვირუსი ადვილად აღწევს შიგნით და ანთებას იწვევს.

იგივე რეცეპტორი აქვთ სისხლძარღვების შიდა ზედაპირზე არსებულ უჯრედებს, ამიტომაც რთულ შემთხვევებში ვირუსი სასუნთქი ორგანოებიდან ორგანიზმის მთლიან სისხლის მიმოქცევაში ერევა. შედეგად, ტრომბული გართულებები კორონავირუსის პნევმონიით დაავადებულ ყოველ მესამე პაციენტში აღინიშნება.

სისხლთან ერთად კი ვირუსი ნებისმიერ ორგანოში შეიძლება მოხვდეს, მათ შორის ტვინში. თუმცა, ბოლო მონაცემებით დაინფიცირებულთა ნახევარს კორონავირუსი საერთოდ უსიმპტომოდ გადააქვს.

იმის გასარკვევად, რატომ იწვევს ზოგ ადამიანში კორონავირუსი მძიმე შედეგებს, ზოგან კი შეუმჩნევლად მიმდინარეობს, ბრიტანეთში რამდენიმე ათასი იდენტური ტყუპის  კვლევა ჩაატარეს.

წინასწარი მონაცემებით ინფექციის სიმძიმე, მისი ბევრი სიმპტომი და შესაძლოა, თავად დაინფიცირების ალბათობა ძლიერ არის დამოკიდებული გენეტიკურ ფაქტორებზე, ანუ მემკვიდრეობითობაზე.

კორონავირუსის პანდემიის დაწყებიდანვე მთელი მსოფლიოს ექიმები ფილტვების ხელოვნური ვენტილაციის აპარატების უკმარისობაზე ჩივიან, რადგან ვირუსი ძირითადად სასუნთქ გზებს აზიანებს, მძიმე შემთხვევებში კი ფილტვებში აღწევს და სუნთქვის უკმარისობას იწვევს.

თუმცა, ბოლო დროს ამერიკელი და ჩინელი მედიკოსები აღნიშნავენ, რომ დაინფიცირებულთა შორის მკვეთარდ გაიზარდა თირმელების უკმარისობის მქონე პაციენტთა რიცხვი. შედეგად საავადმყოფოებში უკვე შეიმჩნევა ჰემოდიალიზის აპარატების მკვეთრი უკმარისობა, ასევე მედპერსონალის, რომელსაც ასეთ პაციენტებთან ურთიერთობა შეუძლია, რომ აღარაფერი ვთქვათ  საჭირო პრეპარატებზე.

ვინაიდან ახალი ვირუსი ჯერჯერობით ძალიან მცირედით არის შესწავლილი, დარწმუნებით ვერავინ ამბობს, აზიანებს ის თირკმელებს პირდაპირ თუ ეს მხოლოდ ინფექციის გვერდითი მოვლენაა.

ცნობილია, რომ ადამიანებს, რომლებსაც ჯანმრთელობის პრობლემები და თანმდევი დაავადებები აქვთ, ახალი კორნავირუსი ბევრად მძიმე ფორმით გადააქვთ. ბევრ პაციენტს შესაძლოა უბრალოდ არ ცოდნოდა, რომ მათ წარსულში თირკმელების პრობლემა ქონდათ.

თუმცა არ არის გამორიცხული, რომ საქმე იმუნური სისტემის მეტისმეტ აქტივაციაშია: უცნობი ინფექციის აღმოჩენის შემდეგ ის არა მხოლოდ ვირუსზე, არამედ საკუთარი ორგანიზმის ჯანმრთელ უჯრედებზე შეტევასაც იწყებს, მათ შორის ისეთ მგრძნობიარე ორგანოზე, როგორიც არის თირკმელი.

ერთ–ერთი ვერსიით ინფიცირებულებს ხშირად უჩნდებათ ტრომბები სისხლძარღვებში, ეს კი თავის მხრივ შეიძლება უარყოფითად აისახოს თირკმელზე, რომელიც უწვრილესი კაპილარების ქსელით არის დაფარული.

ასევე ცნობილია, რომ თირკმელი მჭიდროდ არის დაკავშირებული ღვიძლთან და შარდის ბუშტთან. და ახლა ბევრი ექიმი შიშობს, რომ თუ Covid19-ით დაინფიცირებულს თირკმელების პრობლემები წარმოექმნებათ, არ არის გამორიცხული ახლო მომავალში მასთან დაკავშირებულ ორგანოებში გართულებების ტალღა წარმოიქმნას.

ამჟამად ეს ყველაფერი მხოლოდ თეორიაა, თუმცა როგორც რამდენიმე წინა ეპიდემიის გამოცდილება გვიჩვენებს, ჯანდაცვის სისტემის თანამშრომლები ინფექციის ყველაზე მოულოდნელი სცენარებით განვითარებისთვის უნდა ემზადონ.

ბევრ საავადმყოფოში უკვე უწევთ გადაწყვეტილების მიღება, რომელი პაციენტი შეაერთონ ჰემოდიალიზის აპარატს და რა თანმიმდევრობით, რადგან ყველასთვის “ხელოვნური თირკმელი“ საკმარისი არ არის.

სხვაგვარად რომ ვთქვათ, გადაწყვეტილება მიიღება მათ სასარგებლოდ, ვისაც გადარჩენის უფრო მაღალი შანსი აქვს. უფრო მძიმე ავადმყოფებს კი საჭირო დახმარების უქონლობის გამო გარდაცვალება ელით.

სიტუაციას ართულებს ექთნების ნაკლებობა, რომლებსაც ჰემოდიალიზის პროცედურის ჩატარება შეუძლიათ.

ამერიკელი ექიმების ბოლო მონაცემებით თირკმელების მუშაობის სერიოზული დარღვევა რეანიმაციაში მოხვედრილი კორონავირუსიანი პაციენტების 20–40%–ს აღენიშნება. და ყველა მათგანს ჰემოდიალიზი ჭირდება – წერს ნიუ იორკ თაიმსი.

ამან უკვე შექმნა ახალი პრობლემები, რადგან აქამდე ძირითადი აქცენტი სასუნთქ აპარატებზე იყო და არავინ ელოდა, რომ ჰემოდიალიზის პროცედურა ამდენ ადამიანს დაჭირდება.

აშშ–ს  Mount Sinai–ს ჰოსპიტლების ქსელის  ექიმის, ბარბარა მერფის თქმით მხოლოდ ერთ კლინიკაში სამჯერ გაიზარდა იმ დაავადებულების რიცხვი, რომლებსაც სასწრაფოდ ესაჭიროებათ ჰემოდიალიზი.

აშშ–ში “ხელოვნური თირკმელის“ აპარატებს და მისთვის საჭირო მასალებს მხოლოდ ორი მსხვილი კომპანია აწარმებს. ორივე აცხადებს, რომ მათ პროდუქციაზე მოთხოვნა ხუთჯერ გაიზარდა არა მხოლოდ ამერიკაში, არამედ ჩინეთში და ევროპის ქვეყნებში.

ნიუ იორკის ზოგიერთ საავადმყოფოში ექიმები იძულებულნი არიან სისხლის გაწმენდის ნაკლებ ეფექტურ და უფრო სარისკო მეთოს – პერინეტონეალურ დიალიზს მიმართონ. მას როგორც წესი თირკმელების მუშაობის შედარებით მსუბუქი დარღვევისას მიმართავენ. ექიმები ამბობენ, რომ სულ არაფერს ეს ჯობს.

კანადის ჯანდაცვის დეპარტამენი აცხადებს, რომ მალარიის სამკურანლოდ განკუთვნილი წამალი ჰიდროქსიქლოროქინი, რომელიც საქართველოში პლაქვენილის სახელითაა ცნობილი, შესაძლოა ძლიერი გვერდითი მოვლენების მიზეზი გახდეს. მათ შორის, შესაძლოა გამოიწვიოს გულთან დაკავშირებული სირთულეები. დეპარტამენტი იგივეს აცხადებს მალარიის კიდევ ერთ წამალზე, ქლოროქინზე.

სწორედ ამიტომ, დეპარტამენტის რეკომენდაციია, წამალი კოვიდ-19-ის პრევენციისთვის ან მკურნალობისთვის არ გამოიყენონ. მკაცრი რეკომენდაციის მიხედვით, წამლის მისაღებაად ექიმის დანიშნულებაა აუცილებელი.

იგივე წამლების კორონავირუსის სამკურნალოდ გამოყენების შესახებ, გაფრთხილება აშშ-ის საკვებისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ პარასკევს გამოსცა. განცხადებაში საუბარია მედიკამენტების გვერდითი მოვლენების შესახებ და ნათქვამია, რომ ადმინისტრაცია რისკების მონიტორინგს და გამოძიებას აგრძელებს.

წყარო: ამერიკის ხმა

შეერთებული შტატების საკვების და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ კოვიდ-19-ის მკურნალობასთან დაკავშირებით გაფრთხილება გამოსცა. გაფრთხილება ეხება ორ პრეპარატს “ჰიდროქსიქლოროქინი” (“პლაქვენილი”) და “ქლოროქინი”. ის ეხება როგორც საავადმყოფოებში მიმდინარე კლინიკურ კვლევებს, ასევე ამ პრეპარატების საავადმყოფოების გარეთ გამოყენებას.

განცხადებაში ნათქვამია: “ცნობილია ამ მედიკამენტების გვერდითი მოვლენების შესახებ, რასაც ანგარიში უნდა გაეწიოს. ჯანდაცვის პროფესიონალებს მოვუწოდებთ გადაწყვეტილებები ინდივიდუალურ პაციენტებთან დაკავშირებით, ახლო დაკვირვების და მონიტორინგის საფუძველზე მიიღონ, რათა რისკების მინიმიზაცია მოხდეს. საკვების და მედიკამენტების ადმინისტრაცია გააგრძელებს ამ რისკების მონიტორინგს და გამოძიებას”.

გაფრთხილება მხოლოდ კოვიდ-19-ის მკურნალობასთან დაკავშირებით გაკეთდა და არ ეხება მალარიის, აუტოიმუნური დაავადებების და სხვა ტიპის მკურნალობას. განცხადების დეტალების დაწვრილებით გაცნობა შესაძლებელია აშშ-ის საკვების და მედიკამენტების ადმინისტრაციის ვებგვერდზე.

ორი დღით ადრე გამოქვეყნებულმა კვლევამ, რომელშიც შეერთებული შტატების სამთავრობო ორგანო – ვეტერანთა ადმინისტრაციაც – იღებდა მონაწილეობას, აჩვენა, რომ ეს პრეპარატები არ აუმჯობესებს კოვიდ-19-ით დაავადებული პაციენტების მდგომარეობას. ამასთან, ის სიკვდილიანობის გაზრდილ მაჩვენებელთანაც კი შეიძლება ასოცირდებოდეს.

კვლევაში მეცნიერები კოვიდ-19-ით დაავადებულ 368 მამაკაც პაციენტს აკვირდებოდნენ. პაციენტების ერთ ნაწილს მკურნალობისთვის მხოლოდ “ჰიდროქსიქლოროქინს” აძლევდნენ, მეორე ნაწილს კი მას ანტიბიოტიკ “აზითრომიცინთან” კომბინაციაში ასმევდნენ. პირველ ჯგუფში პაციენტების 27% გარდაიცვალა, მეორეში – 22%. კოვიდ-19-ით დაავადებულ პაციენტებში, ვისაც არც “ჰიდროქსიქლოროქინი” მისცეს და არც სხვა რაიმე პრეპარატი, სიკვდილიანობის მაჩვენებელი მხოლოდ 11.4% იყო.

კვლევას გარკვეული ლიმიტები აქვს, ის არ იყო რანდომიზებული (შემთხვევითი შერჩევის პრინციპით ჩატარებული) და პლაცებო-კონტროლირებული, რაც პრეპარატების ეფექტურობის დამადასტურებელ სამეცნიერო სტანდარტად ითვლება.

იმის გამო, რომ კოვიდ-19-ის მკურნალობის უკვე დამტკიცებული პრეპარატი არ არსებობს, “ჰიდროქსიქლოროქინის” (პლაქვენილი) და “ქლოროქინის” გამოყენების ნებართვა შეერთებული შტატების საკვების და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ 29 მარტს, სწრაფი წესით, ე.წ. საგანგებო ავტორიზაციის საფუძველზე გასცა. ეს მედიკამენტები ამერიკაში უკვე დამტკიცებულია მალარიის, ზოგიერთი აუტოიმუნური და რამდენიმე სხვა დაავადების სამკურნალოდ. თუმცა, კოვიდ-19-ზე მათი ზემოქმედების დადებითი შედეგები ჯერჯერობით კლინიკური ცდებით დადასტურებული არ იყო.

საგანგებო ავტორიზაცია ამერიკაში მხოლოდ იშვიათი გამონაკლისის სახით გაიცემა. ეს ხდება მხოლოდ მაშინ, როცა ქვეყანაში განსაკუთრებული საფრთხეები იქმნება. საფრთხეები აღინიშნება აბრევიატურით “სი-ბი-არ-ენი” (CBRN) და იშიფრება როგორც ქიმიური, ბიოლოგიური, რადიოლოგიური და ბირთვული. კოვიდ-19-ის გამო ამერიკის ჯანდაცვისთვის შექმნილი საგანგებო ვითარებაც ამ ტიპის საფრთხედ ჩაითვალა.

საერთოდ, სამკურნალო პრეპარატების და დიაგნოსტიკური საშუალებების დამტკიცების ფორმალური პროცესი ამერიკაში ძალიან ხანგრძლივია. ის რამდენიმე ფორმალურ ეტაპს მოიცავს და რამდენიმე წელი ჭიანურდება. ამ პროცესს არეგულირებს აშშ-ის საკვების და მედიკამენტების ადმინისტრაცია, რომელიც წჯანდაცვის დეპარტამენტის ერთ-ერთი რგოლია. ის უზრუნველყოფს საზოგადოებრივ ჯანდაცვაში საკვები პროდუქტების, მედიკამენტების, სხვა ბიოლოგიური პროდუქტების, თუ აცრების უსაფრთხოებას და მათ ეფექტურობას.

ამერიკის ბაზარზე მოხვედრამდე, ადამიანისთვის, თუ ვეტერინარული საჭიროებისთვის განსაზღვრულმა სამედიცინო და საკვებმა პროდუქტებმა აშშ-ის საკვების და მედიკამენტების ადმინისტრაციის მიერ შედგენილი პირობების მთელი წყება უნდა დააკმაყოფილოს. აქ შედის არამარტო საკვები პროდუქტები, სამკურნალო პრეპარატები, აცრები და აპარატურა, არამედ კოსმეტიკური საშუალებები და დიეტოლოგიური კვებითი დანამატებიც.

წყარო: ამერიკის ხმა