ახალი კვლევების თანახმად კლიმატის ცვლილებისა და ტემპერატურის ზრდის შედეგად მილიარდზე მეტი ადამიანი შესაძლოა დაავადდეს იმ ინფექციებით, რომელთა გადამტანი მწერები არიან.
მეცნიერების თქმით პლანეტაზე ტემპერატურის მუდმივი მატების გამო ისეთი დაავადებები, როგორებიც არის დენგეს ცხელება, ზიკას ვირუსი და ჩიკუნგუნიას ცხელება პლანეტის ჩრდილოეთითაც გავრცელდება.
ეს დაავადებები ძირითადად სამხრეთ ნახევარსფეროში გვხვდებოდა, თუმცა კლიმატის ცვლილება მათი გეოგრაფიული არეალის გაფართოებას გამოიწვევს. ეს ტენდენცია უკვე სახეზეა და მომავალშიც გაგრძელდება.
დენგეს ინფექცია გლობალურად მნიშვნელოვანი არბოვირუსული ინფექციაა, რომელიც Aedes გვარის კოღოს მეშვეობით (ძირითადად Aedes aegypti , მაგრამ ასევე A albopticus ) ვრცელდება . აღნიშნული მწერი გავრცელებულია მსოფლიოს ტროპიკულ და სუბტროპიკულ რეგიონებში.
კოღოს კბენით გადადის ჩიკუნგუნიას ცხელებაც, რომელიც ასევე საშიში ვირუსული ინფექციაა. დაავადება პირველად აღწერილი იქნა აფეთქების დროს ტანზანიაში 1952 წელს. ჩიკუნგუნია ადგილობრივ ენაზე გამრუდებულს ნიშნავს, რაც დაკავშირებულია სახსრების ტკივილთან. დაავადება გავრცელებულია აფრიკაში, აზიასა და ინდოეთის ნახევარკუნძულზე, თუმცა 2015 წლის აფეთქების დროს ამერიკის ზოგიერთი ქვეყანაც დაზარალდა.
რაც შეეხება ზიკას ვირუსს, 2015 წლამდე ის მხოლოდ ეკვატორულ სარტყელში, აფრიკისა და აზიის ქვეყნებში იყო გავრცელებული. სამხრეთ ნახევარსფეროში ზიკა პირველად ბრაზილიაში შარშან მარტში აღმოაჩინეს. წლის ბოლომდე ვირუსით მილიონზე მეტი ადამიანი დაინფიცირდა და ნოემბრის შემდეგ ახალშობილებში 4 180-ზე მეტი მიკროცეფალიის შემთხვევა დაფიქსირდა.
დღეისათვის, ზიკა ამერიკის ორივე კონტინენტის 20-ზე მეტ ქვეყანაში ფიქსირდება. სამხრეთ ამერიკაში ვირუსის პირველადი მიგრირების ერთ-ერთი ვერსია ბრაზილიაში ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატს უკავშირდება. მაშინ ქვეყანაში ასობით ათასი ტურისტი მთელი მსოფლიოდან ჩავიდა, მათ შორის, აფრიკისა და აზიის ქვეყნებიდანაც.
ჟურნალ PLOS Neglected Tropical Diseases–ში მარტის ბოლოს გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით მკვლევარებმა შექმნეს მოდელი, რომელიც მოსალოდნელი ტემპერატურული ცვლილებების შესახებ მონაცემებს და ასევე დაავადებების გამავრცელებელი მწერების Aedes albopictus და Aedes aegypti აქტივობის მონაცემებს შეიცავს.
მეცნიერები ამბობენ, რომ სავარაუდოდ ამ დაავადებების ყველაზე მნიშვნელოვანი ზრდა მომავალში ევროპაში მოხდება. ამ დაავადეების ზრდის რისკის ზონაში.აშშ, აღმოსავლეთ აზია, ცენტრალური ამერიკის, კანადის და აღმოსავლეთ აფრიკის შემაღლებული ადგილებშიც არიან.
ახალი კვლევა წარსულში უკვე ჩატარებული კვლევის გაგრძელებაა, რომელიც კლიმატის ცვლილებას და ადამიანის შეცდომებს ეხებოდა, რომლებსაც შესაძლოა უმძიმესი შედეგები მოჰყვეს. ააშ–ს მთავრობის მიერ ნოემბერში გამოქვეყნებულ ნაციონალური კლიმატის შეფასებაში ნავარაუდევია, რომ ჩრდილოეთ ამერიკაში დაავადებების მაშტაბური გავრცელებაა აღინიშნება . სხვადასხვა ანგარიშებში გამოთქმული იყო ვარაუდები, რომ კლიმატის ცვლილება შეაჩერებს და ნამსხვრევებად აქცევს იმ პროგრესს, რისთვისაც ადამიანებს ბოლო საუკუნის განმავლობაი ჯანდაცვის სფეროში მიუღწევიათ.
მწერების მიერ გავრცელებული დაავადებების შემთხვევები მსოფლიოში სტაბილურად იზრდება იზრდება. მაისში ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ტკიპების და კოღოების მიერ გავრცელებული დაავადებები 2004 წლიდან აშშ–ში სამჯერ და მეტად გაიზარდა. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, დაავადების და ინვალიდობის შემთხვევათა მეექვსედი მთელ მსოფლიოში ამ გზით გადამდები დაავადეებით არის გამოწვეული: ყოველწლიურად მილიარდი ადამიანი ინფიცირდება და მილიონზე მეტი იღუპება.
ახალი კვლევის თანახმად იმ ადამიანების რიცხვი, ვისაც წელიწადის ნებისმიერ თვეს დაავადების რისკი ემუქრება 2050 წლისთვის არსებითად, ნახევარი მილიარდი ადამიანით გაიზრდება. 2080 წლისთვის კი რისკის ქვეშ მყოფი ადამიანების რიცხვი თითქმის მილიარდით გაიზრდება.
“ჩვენს მიერ შექმნილი მოდელი მართლაც რეალური და მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია დაგეგმვისთვის “– ამბობს კვლევის წამყვანი სპეციალისტი ფლორიდის უნივერსიტეტიდან სედი რაიანი. მას იმედი აქვს, რომ ჩინოვნიკები ამ ნაშრომს გამოიყენებენ, რათა პრობლემების გავრცელება შეაჩერონ, შეცდომები აღარ დაუშვან და გარემოს ნაკლები ზიანი მიაყენონ.
“ალბათ გაინტერესებთ რატომ არ გვაქვს ამჟამად მალარია აშშ–ში, იმიტომ რომ საოცრად წარმატებული კონტროლის მექანიზმები გვაქვს გადამტანებზე.“ – ამბობს რაიანი და ხაზს უსვამს, რომ ცენტრალური და სამხრეთ ამერიკის ქვეყნებმა Aedes aegypti–ს საფრთხე ჯერ კიდევ 1970–იან წლეში დაამარცხეს, რადგან მათი ბრძოლა დაავადების გამავრცელებლების წინააღმდეგ ძალიან ეფექტური იყო. შემდეგ კი ამ პროექტის დაფინანსება შემცირდა და 80–იანების ბოლოს რობლემა ისევ გაჩნდა.
ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტის პროფესორის, გლობალური ჯანდაცვის და ინფექციური დაავადებების ინსტიტუტის დირექტორის, პროფესორ მირონ კოენის აზრით კვლევა პროვოკაციულია და ყურადღებას იმსახურებს. ის კვლევაში არ მონაწილეობდა, თუმცა თავადაც იკვლევდა წარსულში მწერების მიერ გავრცელებულ დაავადეებს, მაგალითად ზიკას.მისი აზრით მნიშვნელოვანი საკითხია ამჩნევენ თუ არა პოლიტიკოსები და პოლიტიკის შემქმნელები მსგავს კვლევებს და მოქმედებენ თუ არა იმგვარად, რომ ერთის მხრივ კლიმატის ცვლილების პროცესი შეაჩერონ და მეორეს მხრივ მისი შედეგებისთვის მიემზადონ, მათ შორის დაავადებებთან საბრძოლველად.
