რუსეთი ოფიციალურად გამოვიდა მარცვლეულის შეთანხმებიდან, რომელიც ომის მიუხედავად უკრაინას სურსათის შავი ზღვის პორტებიდან გატანის საშუალებას აძლევდა. ამის შესახებ მან თურქეთს, უკრაინას და გაეროს სამდივნოს შეატყობინა. ხელშეკრულებას ვადა დღეს, 17 ივლისს ამოეწურა.
რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ მარცვლეულის შეთანხმების შეწყვეტის შედეგებზე განცხადება გაავრცელა,რომელშიც ჩამოთვლილია მოსკოვის შემდეგი ნაბიჯება ჩამოთვლილი.
რუსეთი აუქმებს ნაოსნობის უსაფრთხოების გარანტიებს და ხურავს საზღვაო ჰუმანიტარულ დერეფანს შავი ზღვის ჩრდილო–დასავლეთში.
მოსკოვი ასევე აღადგენს „დროებით სახიფათო ზონის“ რეჟიმს ჩრდილო-დასავლეთ შავ ზღვაში.
სტამბოლში ერთობლივი საკოორდინაციო ცენტრი, რომელიც უკრაინული მარცვლეულით დატვირთულ გემებს ამოწმებდა, დაიშლება.
„რუსეთის მონაწილეობის გარეშე შავი ზღვის ინიციატივა 18 ივლისიდან ფუნქციონირებას შეწყვეტს“, – ნათქვამია განცხადებაში.
ამავდროულად, მოსკოვი მზად იქნება მარცვლეულის გარიგების აღდგენა “განიხილოს” “მხოლოდ კონკრეტული შედეგების მიღების შემთხვევაში”. საუბარია რუსეთის სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ექსპორტზე სანქციების შემსუბუქების შესახებ მისი მოთხოვნების შესრულებაზე.
ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა დაგმო მოსკოვის გადაწყვეტილება შეთანხმებიდან გასვლის შესახებ და მას “ცინიკური ნაბიჯი” უწოდა. მან დასძინა, რომ ევროკავშირი გააგრძელებს მუშაობას უკრაინული საკვების გლობალურ ბაზრებზე მიწოდებისთვის.
კრემლმა მანამდე განაცხადა, რომ რუსეთი შეთანხმებას მხოლოდ მას შემდეგ დაუბრუნდება, როდესაც მოსკოვის მოთხოვნები დაკმაყოფილდება.
„როგორც კი რუსეთთან დაკავშირებით შავი ზღვის შეთანხმებების რუსეთთან დაკავშირებული უკვე შეთანხმებული ნაწილი განხორციელდება, რუსეთი დაუყოვნებლივ დაუბრუნდება ამ შეთანხმების განხორციელებას“, – განაცხადა რუსეთის პრეზიდენტის პრესმდივანმა დიმიტრი პესკოვმა.
მისი თქმით, მარცვლეულის გარიგების შესახებ პოზიცია მოსკოვმა ჯერ კიდევ ყირიმის ხიდზე თავდასხმამდე გამოაცხადა და ორშაბათს ღამით მომხდარი მოვლენები მისი მოქმედების შეწყვეტასარ უკავშირდება.
მართლაც, რუსეთის ხელისუფლება დიდი ხანია იმუქრებოდა გასული წლის 22 ივლისს შეთანხმებული „შავი ზღვის მარცვლეულის ინიციატივიდან“ გასვლით, და ამტკიცებდა რომ რუსეთისთვის გარიგების ფარგლებში მიცემული დაპირებები არ სრულდება.
შეთანხმებების შენარჩუნების მომხრე იყო თურქეთის და უკრაინის ხელისუფლებები, ასევე გაეროს წარმომადგენლები. გაეროს გენერალურმა მდივანმა ანტონიო გუტერესმა გასულ კვირას გაუგზავნა წერილი რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინს შეთანხმების გახანგრძლივების წინადადებებით.
ამ შეთანხმებების ფარგლებში უკანასკნელმა უკრაინულმა გემმა ოდესის პორტი 16 ივლისს დილით დატოვა. რუსეთი შავ ზღვაზე მის გავლაზე ივნისის ბოლოს დათანხმდა და მას შემდეგ მოსკოვი სხვა გემებს გავლის ნებართვას არ აძლევდა.
უკრაინის ხელისუფლებამ არაერთხელ განაცხადა, რომ რუსი ინსპექტორები, რომლებიც, გარიგების პირობების მიხედვით, უნდა ამოწმებდნენ მარცვლეულის გადამზიდავ გემებს, შეგნებულად აჭიანურებენ შემოწმებას, რეგულარულად მოითხოვენ დაურეგულირებელ დოკუმენტებს და ეძებენ სხვა არაგონივრულ მიზეზებს მარცვლეულის კორიდორის მუშაობის ხელშეშლისთვის.
- რა არ შესრულდა?
ბოლო კვირების განმავლობაში პუტინმა არაერთხელ გააკრიტიკა მარცვლეულის შეთანხმება და მას, სხვა პრეტენზიებთან ერთად, ცალ კარში თამაში უწოდა.
„არაფერი, ამის ხაზგასმა მინდა, საერთოდ არაფერი გაკეთებულა. ეს არის ცალ კარში თამაში. არც ერთი პუნქტი, რომელიც დაკავშირებულია იმასთან, რომ არსებობს რუსეთის ფედერაციის ინტერესები, არ შესრულებულა“, – განაცხადა პუტინმა ხუთშაბათს.
შაბათ-კვირას სამხრეთ აფრიკის პრეზიდენტ სირილ რამაფოსასთან მარცვლეულის შეთანხმების განხილვისას, პუტინმა „ხაზგასმით აღნიშნა, რომ რუსეთისა და გაეროს შესაბამის მემორანდუმში გათვალისწინებული ვალდებულებები რუსული საკვებისა და სასუქების ექსპორტისთვის დაბრკოლებების აღმოფხვრის შესახებ კვლავ შეუსრულებელი რჩება“, ნათქვამია კრემლის ვებგვერდზე გამოქვეყნებულ განცხადებაში.
რუსეთსა და გაერო-ს შორის გაფორმებული მემორანდუმი ფორმალურად მარცვლეულის შეთანხმების განსხვავებულად წაკითხვის საშუალებას იძლევა.
22 ივლისს სტამბოლში ხელი მოეწერა არა ერთ, არამედ ორ დოკუმენტს: გაერო-სა და რუსეთის ფედერაციას შორის ურთიერთგაგების მემორანდუმს, რომელიც მიზნად ისახავს რუსეთიდან სურსათისა და სასუქების ექსპორტის უზრუნველყოფას მსოფლიო ბაზრებზე და თავად შავი ზღვის მარცვლეულის ინიციატივა, რომელიც ითვალისწინებს რუსი სამხედროების მიერ დაბლოკილი უკრაინული პორტებიდან ბლოკირებული საკვებისა და სასუქების უსაფრთხო ექსპორტს (ეს უკანასკნელი მოიცავდა ცალკე შეთანხმებას უკრაინასა და თურქეთს შორის და სარკისებრ შეთანხმებას რუსეთსა და თურქეთს შორის გაეროს შუამავლობით).
რუსეთი ამტკიცებს, რომ მარცვლეულის შეთანხმება ორი ნაწილისგან შედგება და მოიცავს ექსპორტის ხელშეწყობას როგორც უკრაინიდან, ასევე რუსეთიდან. ამით აიხსნება რუსეთის ოფიციალური პირების არაერთი მითითება შეთანხმების „პაკეტურ“ ხასიათზე.
ამ თვალსაზრისის საწინააღმდეგოდ, ის ფაქტი, რომ დოკუმენტებს, ჯერ ერთი, ხელს აწერდა მონაწილეთა განსხვავებული შემადგენლობა და მეორეც, აქვთ სხვადასხვა მოქმედების ვადა (მემორანდუმის ვადა სამი წელია), შეიძლება ამ თვალსაზრისის საწინააღმდეგოდ მეტყველებდეს. უფრო მეტიც, მემორანდუმის ტექსტში მხოლოდ ნათქვამია, რომ მხარეებმა „შეთანხმებას მიაღწიეს“ იმ ზომებთან დაკავშირებით, რომლებსაც ისინი მიიღებენ.
დოკუმენტში ასევე ნათქვამია, რომ „მემორანდუმი არ არის საერთაშორისო ხელშეკრულება და არ ადგენს არანაირ უფლებას ან ვალდებულებას საერთაშორისო სამართლის მიხედვით“.
- სანქციები ან ტოქსიკური ეკონომიკა
იმისდა მიუხედავად, მარცვლეულის შეთანხმებაში ფორმალურად არ არის საუბარი სანქციების შემსუბუქებაზე, რომლებიც აფერხებს რუსეთის სურსათის ექსპორტს, შეთანხმებაში, ის შეთანხმებული იყო აშშ-სა და ევროკავშირთან, წერდა გამოცემა Carnegie Politika.
შედეგად, ევროკავშირის მიერ რუსეთზე დაწესებული სანქციები არ კრძალავს რუსეთიდან საკვებისა და სასუქების იმპორტს, ექსპორტს, შეძენას ან ვაჭრობას (გარდა კალიუმისა). მე-9 პაკეტში კონკრეტულად იყო ნათქვამი, რომ ტრანზაქციები დაშვებულია სანქცირებული სუბიექტების მონაწილეობითაც კი.
თუმცა, მოსკოვის მოთხოვნები ბევრად უფრო შორს წავიდა, ვიდრე უბრალოდ სურსათის მიწოდების შემზღუდავი ზომების მოხსნა.
რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ვერსიით, მოლაპარაკებების დროს მოსკოვს მიეცა დაპირებები, მათ შორის „ყველა, პირდაპირი და არაპირდაპირი, სანქციების მოხსნა, რუსეთის ფედერაციის სოფლის მეურნეობის პროდუქტების საერთაშორისო გლობალურ ბაზრებზე მიწოდების შესახებ“. ფაქტობრივად, რუსეთის ხელისუფლებამ მოითხოვა ეკონომიკური შემზღუდავი ზომების მნიშვნელოვანი ნაწილის გაუქმება, რაც რაიმე ფორმით აისახება სოფლის მეურნეობის წარმოებაზე.
რუსული მარცვლეულის მიწოდებასთან დაკავშირებით პრობლემები მართლაც არსებობს. იმპორტიორებმა შესაძლოა უარი თქვან რუსულ კომპანიებთან თანამშრომლობაზე სანქციების შიშით, მიუხედავად იმისა ემუქრებათ თუ არა რეალურად მათ სანქციები.
ფაქტობრივად, მთელი რუსეთის ეკონომიკა ტოქსიკური გახდა, მაგრამ კრემლი ამას განიხილავენ, როგორც გარკვეული „ირიბი სანქციების“ შედეგს, რომელიც ასევე შეიძლება მოიხსნას.
კიდევ ერთი პრობლემაა რუსული ბანკების SWIFT სისტემიდან გათიშვა, რაც უკიდურესად მოუხერხებელს ხდის მიწოდების საფასურის ანაზღაურებას.
Financial Times-ის ცნობით, მარცვლეულის გარიგების გახანგრძლივებაზე მოლაპარაკებების დროს რუსეთმა ადრე მხარეებს შესთავაზა გეგმა, რომელიც ითვალისწინებდა როსსელხოზბანკს შვილობილი კომპანიის შექმნას გადახდების დამუშავებისა და SWIFT-ზე წვდომის მინიჭების მიზნით.
როსელხოზბანკს მანამდე არ უთამაშია მნიშვნელოვანი როლი მარცვლეულისა და სასუქების საერთაშორისო ვაჭრობაში, მაგრამ კრემლმა, როგორც ჩანს, გადაწყვიტა გადაექცია იგი სოფლის მეურნეობის ექსპორტისთვის გადახდების „ერთ ფანჯარად“, რითაც დაიცვა იგი სანქციებისგან (გაზპრომბანკის და გაზის ექსპორტის მსგავსად). , განმარტავს სტატია Carnegie Policy-ში.
საბოლოოდ, როსელხოზბანკის საკითხთან დაკავშირებით არანაირი შეთანხმება არ დაფიქსირებულა.
FT აღნიშნავს, რომ ბანკი მთლიანად კრემლის საკუთრებაა: მისი საბჭოს ყოფილი თავმჯდომარეა დიმიტრი პატრუშევი, სოფლის მეურნეობის ამჟამინდელი მინისტრი და უშიშროების საბჭოს მდივნის ნიკოლაი პატრუშევის ვაჟი, რომელმაც „მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა უკრაინაში ომის გაჩაღებაში. .”
რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ მარცვლეულის შეთანხმების შეწყვეტის შედეგებზე განცხადება გაავრცელა,რომელშიც ჩამოთვლილია მოსკოვის შემდეგი ნაბიჯება ჩამოთვლილი.
რუსეთი ხსნის ნაოსნობის უსაფრთხოების გარანტიებს და ხურავს საზღვაო ჰუმანიტარულ დერეფანს.
მოსკოვი ასევე აღადგენს „დროებით სახიფათო ზონის“ რეჟიმს ჩრდილო-დასავლეთ შავ ზღვაში.
რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადებით, სტამბოლში ერთობლივი საკოორდინაციო ცენტრი დაიშლება.
„რუსეთის მონაწილეობის გარეშე შავი ზღვის ინიციატივა 18 ივლისიდან ფუნქციონირებას შეწყვეტს“, – ნათქვამია განცხადებაში.
ამავდროულად, მოსკოვი მზად იქნება მარცვლეულის გარიგების აღდგენა “განიხილოს” “მხოლოდ კონკრეტული შედეგების მიღების შემთხვევაში”. საუბარია რუსეთის სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ექსპორტზე სანქციების შემსუბუქების შესახებ მისი მოთხოვნების შესრულებაზე.