ირანის რეჟიმმა, საპროტესტო აქციებზე დაახლოებით 2 000 დემონსტრანტი მოკლა და დახოცილი ხალხისა და უსაფრთხოების ძალების თანამშრომლების რაოდენობა “ტერორისტებს” დააბრალა.აღნიშნულ ინფორმაციას, Reuters-ი ირანელ მაღალჩინოსანზე დაყრდნობით ავრცელებს.
ირანის დედაქალაქ თეირანსა და ქვეყნის სხვა ქალაქებში მზარდი ინფლაციისა და ეროვნული ვალუტის კოლაფსის ფონზე საპროტესტო აქციები 29 დეკემბერს დაიწყო და ორი კვირაა გრძელდება.
“ვაცხადებ ეროვნული აჯანყების ახალ ეტაპს ისლამური რესპუბლიკის დასამხობად და ირანის დასაბრუნებლად. ჩვენ მარტონი არ ვართ, მალე გლობალური დახმარებაც მოვა” -ირანიდან დევნილმა ტახტის მემკვიდრემ და ოპოზიციურმა ფიგურამ, პრინცმა რეზა ფეჰლევიმ ირანელ დემონსტრანტებს მიმართა.
”ძვირფასო ჩაგრული ირანო, ჩემო მამაცო თანამემამულეებო,ბოლო ორი კვირის განმავლობაში, განსაკუთრებით ბოლო ოთხ დღეში, თქვენი მილიონიანი დემონსტრაციებით ისლამური რესპუბლიკის არალეგიტიმური რეჟიმის საფუძვლები შეარყიეთ. ახლა, გასული დღეების მოწოდებებზე თქვენს მილიონიან პასუხზე დაყრდნობითა და იმ ლეგიტიმურობითა და პოპულარობით, რომელიც მე თქვენგან მივიღე, ვაცხადებ ეროვნული აჯანყების ახალ ეტაპს ისლამური რესპუბლიკის დასამხობად და ჩვენი ძვირფასი ირანის დასაბრუნებლად.
1. ირანის შიგნით, ქალაქების ცენტრალური ქუჩების დაკავებისა და შენარჩუნების გარდა, ყველა დაწესებულება და ორგანო, რომელიც პასუხისმგებელია რეჟიმის ცრუ პროპაგანდასა და საკომუნიკაციო საშუალებების გათიშვაზე, ითვლება ლეგიტიმურ სამიზნედ. მთავრობის თანამშრომლებს, ასევე შეიარაღებულ და უსაფრთხოების ძალებს, აქვთ შესაძლებლობა, შეუერთდნენ ხალხს და ერის დამხმარეები გახდნენ, ან აირჩიონ ერის მკვლელებთან თანამზრახველობა და საკუთარ თავზე აიღონ მარადიული სირცხვილი და ერის წყევლა.
2. ირანის ფარგლებს გარეთ, ირანის ყველა საელჩო და საკონსულო ეკუთვნის ირანელ ერს და დადგა დრო, რომ ისინი ისლამური რესპუბლიკის სირცხვილით სავსე დროშის ნაცვლად, ირანის ეროვნული დროშით შემკული იყოს.
ჩვენ ახლოს ვართ ჩვენთვის საყვარელი ირანის ისლამური რესპუბლიკისგან დაბრუნებასთან. ხამენეიმ და მისმა რეჟიმმა თქვენგან რამდენიმე მძიმე დარტყმა მიიღეს და ჩვენ არ უნდა მივცეთ მათ ამოსუნთქვის საშუალება. რეჟიმი რეპრესიული ძალების სერიოზულ ნაკლებობას განიცდის და ხალხზე გახშირებული სროლა ხდება არა ძალის პოზიციიდან, არამედ დაქირავებული მებრძოლების ნაკლებობისა და უფრო სწრაფი კოლაფსისა და დაცემის შიშის გამო. არ დავუშვებთ, რომ ამ დამნაშავეებმა კიდევ უფრო მეტი ახალგაზრდის სისხლი დაღვარონ. მათ ამ შესაძლებლობას არ მივცემთ. ჩვენ უკან არ დავბრუნდებით.
ირანის თავისუფლება ახლოსაა. ირანის უკვდავი შვილების მიერ მიწაზე დაღვრილი სისხლი გამარჯვებისკენ გვიძღვება. ჩვენ მარტონი არ ვართ. მალე გლობალური დახმარებაც მოვა. დაელოდეთ ჩემს მომდევნო შეტყობინებებს. მალე დავიბრუნებთ ჩვენს ძვირფას ირანს ისლამური რესპუბლიკისგან და მთელ ირანში თავისუფლებისა და გამარჯვების დღესასწაულს აღვნიშნავთ.”-განაცხადა ფაჰლევმა.
ირანში, კვირა ღამის განმავლობაში, მომიტინგეები კვლავ გავიდნენ ქუჩებში მზარდი რეპრესიების მიუხედავად. ორი საავადმყოფოს მედიკოსებმა მედიას განუცხადეს, რომ ორ დღეში მათთან 100-ზე მეტი დაღუპულის ცხედარი შეიყვანეს.
თვითმხილველთა მონათხრობი და საერთაშორისო მედიის მიერ გადამოწმებული ვიდეოები აჩვენებს, რომ ხელისუფლება სულ უფრო მკაცრ ზომებს მიმართავს.
საერთაშორისო მედიას ირანის ტერიტორიაზე მუშაობის შესაძლებლობა არ აქვს. გარდა ამისა, ირანულმა ხელისუფლებამ ხუთშაბათიდან ქვეყანაში ინტერნეტი გათიშა, რაც ინფორმაციის შეგროვებასა და გადამოწმებას კიდევ უფრო ართულებს.
მიუხედავად ამისა, ქვეყნიდან მაინც ჟონავს გარკვეული რაოდენობის ვიდეოჩანაწერები, ხოლო დასავლური მედია კავშირს ინარჩუნებს ირანში მყოფ ადამიანებთან, რომლებსაც მოვლენების უშუალოდ დაკვირვების შესაძლებლობა აქვთ.
შაბათ საღამოს გადაღებულმა და გადამოწმებულმა ვიდეომ აჩვენა, როგორ დაიკავეს მომიტინგეებმა ქუჩები თეირანის გიშას რაიონში. რამდენიმე ახალი ვიდეო (BBC Verify-ის ფაქტების გადამმოწმებელმა გუნდმა დაადგინა, რომ ისინი ახლახანსაა გადაღებული) ასახავს შეტაკებებს მომიტინგეებსა და უსაფრთხოების ძალებს შორის მაშჰადში — ირანის სიდიდით მეორე ქალაქში.
პროტესტების გაძლიერებასთან ერთად, დაღუპულთა და დაშავებულთა რაოდენობა კვლავ იზრდება. ორმა უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ 100-ზე მეტი დაღუპულის შესახებ განაცხადა, მათ შორის უსაფრთხოების ძალების თანამშრომლებიც არიან. ორი საავადმყოფოს მედიკოსებმა BBC-ს უთხრეს, რომ ორ დღეში მათთან 100-ზე მეტი ცხედარი მიიყვანეს.
რამდენიმე საავადმყოფოს თანამშრომლებმა BBC-ს განუცხადეს, რომ ისინი დაშავებულებითა და დაღუპულებით გადატვირთულნი არიან. BBC-ის სპარსულმა სამსახურმა დაადასტურა, რომ პარასკევს საღამოს რაშტის ერთ-ერთ საავადმყოფოში 70 ცხედარი შეიტანეს, ხოლო ერთმა მედიკოსმა თქვა, რომ თეირანის ერთ-ერთ საავადმყოფოში დაახლოებით 38 ადამიანი გარდაიცვალა.
აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა, რომელიც ბოლო დღეებში არაერთხელ იმუქრებოდა ჩარევით, შაბათს სოციალურ ქსელებში დაწერა: „ირანი თავისუფლებისკენ მიისწრაფვის, ალბათ ისე, როგორც არასდროს. აშშ მზადაა დაეხმაროს მას!!!“
ირანის პარლამენტის სპიკერმა მოჰამმად ბაგერ ყალიბაფმა კვირას განაცხადა, რომ თუ აშშ ირანს თავს დაესხმება, ისრაელი და რეგიონში არსებული ყველა ამერიკული სამხედრო და საზღვაო ბაზა ირანის საპასუხო დარტყმებისთვის კანონიერ სამიზნეებად ჩაითვლება.
ინტერნეტის მკვლევარმა ალირეზა მენაფიმ თქვა, რომ ამჯერად ინტერნეტის გათიშვა ქვეყანაში 2022 წლის პროტესტების პერიოდთან შედარებით უფრო მძიმეა და ირანში ინტერნეტზე წვდომა ნებისმიერი ფორმით ახლა „თითქმის სრულად გადაკეტილია“.
მან დასძინა, რომ გარე სამყაროსთან დაკავშირების ერთადერთი შესაძლო გზა Starlink-ის სატელიტური ტერმინალის გამოყენებაა, თუმცა მათაც, ვისაც ეს შეუძლია, სიფრთხილე მართებთ, რადგან მსგავსი კავშირი შესაძლოა ხელისუფლებამ აღმოაჩინოს.
ირანის შაჰის დინასტიის მემკვიდრემ რეზა ფეჰლევიმ შაბათს მოუწოდა ხალხს, რომ პროტესტი აჯანყებამდე გაფართოვდეს, მიზნად კი სასულიერო ხელისუფლების დამხობა დაისახოს.
„ჩვენი მიზანი მხოლოდ ქუჩაში გამოსვლა არ არის. მიზანია, მოვემზადოთ ქალაქის ცენტრების ხელში ჩასაგდებად და მათ შესანარჩუნებლად,“ — თქვა მან ვიდეომიმართვაში, რომელიც სოციალურ ქსელ X-ში გამოქვეყნდა.
ზოგი მომიტინგე ქუჩებში სკანდირებდა ფეჰლევის მხარდამჭერ ლოზუნგებს („გაუმარჯოს შაჰს!“), თუმცა დემონსტრანტების უმრავლესობა სასულიერო მმართველობის დასრულებას ან ეკონომიკის გამოსაჯანმრთელებლად ქმედითი ნაბიჯების გადადგმას ითხოვდა.
პროტესტები, რომლებიც 28 დეკემბერს დაიწყო თეირანის ბაზრებში უკონტროლო ინფლაციის წინააღმდეგ გამოსვლებით, მას შემდეგ 100-ზე მეტ ქალაქზე გავრცელდა და ირანის რეჟიმისთვის ბოლო წლების განმავლობაში ყველაზე სერიოზულ გამოწვევად იქცა.
პროტესტებმა მალევე პოლიტიკური ხასიათი მიიღო — მომიტინგეები სასულიერო მმართველობის დასრულებას ითხოვენ. ხელისუფლება კი არეულობის გაღვივებაში აშშ-სა და ისრაელს ადანაშაულებს.
Reuters-ის ინფორმაციით, აშშ-ის სადაზვერვო სტრუქტურების მაღალჩინოსანმა სიტუაცია „გამძლეობის თამაშად“ (ანუ ძალების გამოფიტვაზე გათვლილ დაპირისპირებად) მოიხსენია: ოპოზიცია ცდილობს, ზეწოლით აიძულოს ხელისუფლება უკან დაიხიოს ან საკუთარ მხარეს გადაიბიროს, მაშინ როცა ხელისუფლება ცდილობს, შიში დათესოს, ქუჩები „გაასუფთავოს“ და აშშ-ს ჩარევისთვის საბაბი არ მისცეს.
Amnesty International-მა განაცხადა, რომ სწავლობს „შემაშფოთებელ ცნობებს იმის შესახებ, რომ ხუთშაბათიდან უსაფრთხოების ძალებმა გააძლიერეს მომიტინგეების წინააღმდეგ მომაკვდინებელი ძალის უკანონო გამოყენება“.
ხუთშაბათს ტრამპმა თქვა, რომ ფეჰლევისთან შეხვედრას არ აპირებს. მან ადრე დაიმუქრა, რომ ირანს თავს დაესხმებოდა, თუ ხელისუფლება მომიტინგეების წინააღმდეგ ძალადობას გამოიყენებდა, ხოლო სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ განაცხადა, რომ აშშ ირანის ხალხს უჭერს მხარს.
ამერიკულმა მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ტრამპს გააცნეს ირანზე სამხედრო დარტყმების შესაძლო ვარიანტები. The New York Times-მა და The Wall Street Journal-მა დაწერეს, რომ შესაბამისი ბრიფინგები გაიმართა, ხოლო WSJ-მ მათ „წინასწარი განხილვები“ უწოდა. WSJ-ს უცნობმა ოფიციალურმა პირმა უთხრა, რომ ირანის მიმართ „მყისიერი საფრთხე“ არ არსებობს.
ხამენეიმ ვაშინგტონი პროტესტების წაქეზებაში, ხოლო მომიტინგეები აშშ-ისა და ისრაელის ინტერესებში მოქმედებაში დაადანაშაულა; მან გააფრთხილა, რომ ხელისუფლება მკაცრად დევნის მათ, ვინც „დაქირავებული აგენტების“ როლში მოქმედებს.
უფლებადამცველთა ინფორმაციით, ირანში ხელისუფლების მიერ შემოღებული ინტერნეტის გათიშვა ამ დრომდე გრძელდება, თუმცა თეირანის ერთ-ერთმა მცხოვრებმა CNN-ს უთხრა, რომ ამან პროტესტების ჩახშობა ვერ შეძლო.
მომიტინგეებმა ტელეკომპანიას უთხრეს, რომ ქუჩაში ხალხის რაოდენობა არაფერს ჰგავდა, რაც მანამდე ოდესმე ენახათ, და ნანახი „იმედის მომცემად“ აღწერეს.
CNN-ის წყაროების თქმით, პარასკევს საღამოს აიათოლა ხამენეის სატელევიზიო გამოსვლამ სიტუაცია შეცვალა — მათი თქმით, რეპრესიები წარმოუდგენლად სასტიკი გახდა.
ხამენეიმ დემონსტრანტებს „ვანდალების ბანდას“ უწოდა, რომლებიც თითქოს აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის გულის მოგებას ცდილობენ.
ქვეყნის გენერალურმა პროკურორმა მოჰამმად მოვაჰედი აზადმა შაბათს განაცხადა, რომ ნებისმიერი მომიტინგე ჩაითვლება „ღმერთის მტრად“ — რისთვისაც ირანში სიკვდილით დასჯაა გათვალისწინებული.
ირანის პოლიციის ხელმძღვანელმა სახელმწიფო ტელევიზიის ეთერში თქვა, რომ პროტესტები კვლავ ძლიერდება და შაბათს საღამოს „საკვანძო ფიგურები“ დააკავეს. მან „სიკვდილის შემთხვევათა მნიშვნელოვანი ნაწილი“ „გაწვრთნილ და მართულ პირებს“ დააბრალა და არა უსაფრთხოების ძალებს, თუმცა კონკრეტული დეტალები არ დაუკონკრეტებია.
სოციალური მუშაკი, რომელიც პარასკევს თეირანში აქციას ესწრებოდა, ყვება „კოშმარის შესახებ“, რომელიც დემონსტრანტებზე თავდასხმის შემდეგ დაიწყო: „ტყვიები, ცრემლსადენი გაზი, ყველაფერი — რასაც მოისურვებ, ყველაფერს ესროდნენ უწესრიგოდ“. მისი თქმით, მან ნახა, როგორ ურტყამდნენ გოგონას ელექტროშოკერით კისერში, სანამ ის გონებას არ დაკარგავდა, ხოლო მისი კოლეგის ვაჟი დაღუპულთა შორის აღმოჩნდა.
„სამწუხაროდ, შესაძლოა, მოგვიწიოს რეალობას შევეგუოთ, რომ ეს რეჟიმი გარე ძალის გარეშე არ წავა,“ — უთხრა CNN-ს ერთ-ერთმა მომიტინგემ.
ირანის შინაგან საქმეთა მინისტრმა ესკანდერ მომენიმ, „ზოგიერთი ხარვეზის“ აღიარების მიუხედავად, შაბათს სახელმწიფო ტელევიზიაში თქვა, რომ ირანელებს „უკეთესი ეკონომიკური მომავალი“ ელოდებათ.
საფრანგეთმა და დიდმა ბრიტანეთმა გამოთქვეს განზრახვა ომის შესაძლო შეწყვეტის შემდეგ. უკრაინაში გაგზავნონ ჯარები მშვიდობის უზრუნველსაყოფად. შეთანხმებას, რომელიც სამშვიდობო კონტინგენტის გაგზავნას ითვალისწინებს, ხელი მოაწერეს საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა, დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრმა კირ სტარმერმა და უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ, რომლებიც პარიზში „მსურველთა კოალიციის“ სამიტზე შეიკრიბნენ.
სამიტის მონაწილეებმა, რომელთა შორის იყვნენ აშშ-ის პრეზიდენტის სპეციალური წარმომადგენლები სტივ უიტკოფი და ჯარედ კუშნერი, ასევე მოაწერეს ხელი „პარიზის დეკლარაციას“, რომელშიც გამოთქვეს მზადყოფნა, უკრაინის უსაფრთხოების გარანტიები უზრუნველყონ.
მოლაპარაკებებში დაახლოებით 30 ქვეყნის წარმომადგენლები მონაწილეობდნენ, მათ შორის დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი კირ სტარმერი, პოლონეთის პრემიერი დონალდ ტუსკი, ევროკომისიის პრეზიდენტი ურსულა ფონ დერ ლაიენი, ნატოს გენერალური მდივანი მარკ რუტე და სხვები.
პარიზის სამიტი გაიმართა მალევე აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპსა და ვოლოდიმირ ზელენსკის შორის გამართული მოლაპარაკებების შემდეგ. ისინი ერთმანეთს ახალი წლის წინ შეხვდნენ აშშ-ის პრეზიდენტის რეზიდენციაში — მარ-ა-ლაგოში, ფლორიდაში.
ტრამპმა და ზელენსკიმ განიხილეს უკრაინაში ომის დასრულების გეგმა, რომელიც თავდაპირველად ვაშინგტონში შეიმუშავეს და რომელიც რამდენჯერმე შეიცვალა სხვადასხვა საერთაშორისო სამიტის მიმდინარეობისას.
ფლორიდაში შეხვედრის შემდეგ მონაწილეებმა განაცხადეს, რომ შეძლეს უკრაინისთვის აშშ-ის მხრიდან უსაფრთხოების გარანტიების შეთანხმება, თუმცა გადაუჭრელი დარჩა მთავარი საკითხი — რუსეთის მოთხოვნა, რომ უკრაინულმა ჯარებმა დატოვონ დონეცკის ოლქის ის ნაწილი, რომელიც კიევის კონტროლქვეშ არის.
ზელენსკიმ განაცხადა, რომ სამშვიდობო გეგმა 90%-ით შეთანხმებულია, თუმცა აღიარა, რომ ყველაზე მეტი უთანხმოება ტერიტორიულ საკითხებზე რჩება.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების მხარდაჭერა და მრავალეროვნული ძალები: რა წერია „პარიზის დეკლარაციაში“
სამიტის მთავარი შედეგი გახდა „პარიზის დეკლარაცია“, რომლის ტექსტიც ელისეს სასახლის ვებგვერდზე გამოქვეყნდა.
დოკუმენტი ხუთი პუნქტისგან შედგება:
გარდა ამისა, საფრანგეთმა, დიდმა ბრიტანეთმა და უკრაინამ ხელი მოაწერეს სამმხრივ დეკლარაციას, რომელშიც პარიზმა და ლონდონმა გამოთქვეს მზადყოფნა, ომის შეწყვეტის შემთხვევაში უკრაინის ტერიტორიაზე ჯარები გაგზავნონ.
დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრმა კირ სტარმერმა განმარტა, რომ ეს დოკუმენტი „ხსნის გზას უკრაინის ტერიტორიაზე ბრიტანული, ფრანგული და პარტნიორი ძალების მოქმედებების იურიდიული დასაბუთებისთვის“.
„ისინი უზრუნველყოფენ უკრაინის ცისა და ზღვის უსაფრთხოებას და მომავალისთვის აღადგენენ უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს,“ — თქვა სტარმერმა. — „შემიძლია ასევე ვთქვა, რომ ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგ ბრიტანეთი და საფრანგეთი უკრაინაში შექმნიან ‘სამხედრო ჰაბებს’ და ააშენებენ დაცულ ობიექტებს იარაღისა და სამხედრო ტექნიკისთვის, რათა უკრაინის თავდაცვითი საჭიროებები უზრუნველყონ“.
რუსეთის ხელისუფლება არაერთხელ აცხადებდა, რომ არასდროს დათანხმდება უკრაინაში უცხო ქვეყნის ჯარების ყოფნას, რადგან ამას საკუთარი უსაფრთხოებისთვის საფრთხედ მიიჩნევს.
რას ამბობდნენ ლიდერები პრესკონფერენციაზე
დასკვნით პრესკონფერენციაზე სამიტის მონაწილეებმა ეს ღონისძიება მშვიდობისკენ მიმავალ უმნიშვნელოვანეს ნაბიჯად შეაფასეს.
ჟურნალისტებთან ერთად გამოვიდნენ უკრაინისა და საფრანგეთის პრეზიდენტები, დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი და გერმანიის კანცლერი, ასევე ტრამპის ორი სპეციალური წარმომადგენელი — სტივ უიტკოფი და ჯარედ კუშნერი (რომლებსაც ერთი ტრიბუნის გაზიარება მოუხდათ).
სამიტის ორგანიზატორმა მაკრონმა განაცხადა, რომ „მსურველთა კოალიციის“ წევრებმა აშშ-ის დახმარებით უკრაინას იურიდიულად სავალდებულო უსაფრთხოების გარანტიები უნდა მისცენ. „ეს უნდა ნიშნავდეს, რომ სამშვიდობო შეთანხმება არასდროს გადაიქცევა უკრაინისთვის ახალ საფრთხედ“, — თქვა მაკრონმა და გაიხსენა, რომ წარსულში რუსეთს არაერთხელ დაურღვევია სამშვიდობო შეთანხმებები, მათ შორის საქართველოსთან, მოლდოვასთან და უკრაინასთან.
ვოლოდიმირ ზელენსკიმ აღიარა, რომ ტერიტორიული საკითხი — ცეცხლის შეწყვეტის გზაზე მთავარი დაბრკოლება — კვლავ გადაუჭრელია. მან აღნიშნა, რომ უკრაინა მზად არის აშშ-თან უსაფრთხოების გარანტიების შეთანხმებების ხელმოსაწერად, თუმცა „კითხვები ჯერ კიდევ რჩება“. „ყველაზე დიდი საკითხები, რომლებზეც მუშაობაა საჭირო, ტერიტორიული საკითხებია“, — განაცხადა ზელენსკიმ.
ტრამპის სპეციალურმა წარმომადგენელმა სტივ უიტკოფმა კიდევ ერთხელ გაიმეორა, რომ აშშ-ის პრეზიდენტს უკრაინაში მშვიდობის დამყარება სურს და განაცხადა, რომ მისი მისია „სამშვიდობო პროცესში შუამავლობაა“. „ჩვენ ვფიქრობთ, რომ უსაფრთხოების პროტოკოლების უმეტესობა უკვე დასრულებულია, რათა უკრაინაში ადამიანებმა იცოდნენ: როცა ეს დასრულდება, დასრულდება სამუდამოდ“, — თქვა უიტკოფმა.
კონკრეტულად რა გარანტიებზეა საუბარი
შობამდე ცოტა ხნით ადრე ბერლინში გაიმართა „მსურველთა კოალიციის“ მსგავსი შეხვედრა, სადაც აშშ ძალიან ახლოს იყო უკრაინის ომისშემდგომი უსაფრთხოების სტრუქტურის მხარდაჭერის კონკრეტული ვალდებულებების აღებასთან, თუმცა ვაშინგტონმა ეს ფორმალურად მაინც არ დაამტკიცა.
მედია აღნიშნავს, რომ პრეზიდენტ მაკრონს აშკარად ჰქონდა იმედი, რომ ამ სამიტის შედეგად აშშ ხელს მოაწერდა დეკლარაციას ან საჯარო ვალდებულებებს აიღებდა კიევის უსაფრთხოების გარანტიებზე.
„პარიზის დეკლარაციის“ ხელმოწერა შეიძლება მის წარმატებად ჩაითვალოს, თუმცა დასკვნით პრესკონფერენციაზე აშშ-ის წარმომადგენლები აცხადებდნენ, რომ უსაფრთხოების გარანტიებზე მუშაობა ჯერ დასრულებული არ არის.
ზელენსკი ამ გარანტიებს ნატოს წესდების მეხუთე მუხლს ადარებდა, რომელიც ალიანსის ყველა წევრის კოლექტიურ დაცვას ითვალისწინებს ერთ-ერთზე თავდასხმის შემთხვევაში.
უკრაინა აცხადებდა ნატოსა და ევროკავშირის წევრობის განზრახვას (ეს ჩანაწერი უკრაინის კონსტიტუციაშიცაა), თუმცა ახლა ზელენსკი აღიარებს, რომ აშშ და ზოგიერთი სხვა დასავლური ქვეყანა მის ალიანსში გაწევრიანებას არ უჭერს მხარს. ამიტომ კიევი ახლა ისეთ უსაფრთხოების გარანტიებს ითხოვს, რომლებიც პრაქტიკულად ნატოში გაწევრიანებას გაუტოლდება.
თუმცა მედია აღნიშნავს, რომ ეს ყველაფერი აზრს მხოლოდ მაშინ შეიძენს, თუ ცეცხლის შეწყვეტა რეალურად მოხდება — რაც ამ ეტაპზე ჯერ ახლოსაც არ ჩანს.
რუსეთი მიანიშნებს, რომ ომის დასრულების მაქსიმალისტურ მოთხოვნებზე უარს არ ამბობს. პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინის თქმით, მოსკოვი მზად არის ცეცხლის შეწყვეტაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ უკრაინული ჯარები დატოვებენ დონეცკის ოლქის იმ ტერიტორიებს, რომლებიც მათ კონტროლქვეშ არის. კიევი ამ მოთხოვნას არ ეთანხმება.
მედია წერს, რომ მაკრონი ცდილობს, უკრაინის გარშემო მიმდინარე პროცესები მაქსიმალურად დააშოროს ვენესუელაში განვითარებულ მოვლენებს, სადაც ქვეყნის პრეზიდენტი ნიკოლას მადურო ამერიკულმა სამხედროებმა დააკავეს და ნიუ-იორკში გადაიყვანეს ნარკოტიკებით ვაჭრობის ბრალდებით სასამართლოს წინაშე წარსადგენად.
საფრანგეთის პრეზიდენტი საკუთარ ქვეყანაში ძლიერი ზეწოლისა და კრიტიკის ქვეშ აღმოჩნდა ვენესუელაში აშშ-ის ოპერაციაზე მისი თავდაპირველი რეაქციის გამო: მაკრონს არ უხსენებია საერთაშორისო სამართალი და არ უსაუბრია იმ ზიანზე, რაც ვაშინგტონის ქმედებებს საერთაშორისო ნორმებისთვის შეიძლებოდა მიეყენებინა. შთაბეჭდილება რჩებოდა, რომ მან ეს ქმედებები უბრალოდ მიღებულ ფაქტად ჩათვალა.
ამის შემდეგ მაკრონმა გარკვეულწილად შეასწორა პოზიცია და განაცხადა, რომ საერთაშორისო სამართალი საფრანგეთის საგარეო პოლიტიკის მნიშვნელოვანი ნაწილია. თუმცა ამავე დროს აშკარაა, რომ საფრანგეთის პრეზიდენტს უკიდურესად ფრთხილი ბალანსის დაცვა უწევს.
პრინციპში, საფრანგეთი აშშ-ის ქმედებების წინააღმდეგია, მაგრამ ამავე დროს მათ სურთ, რომ დონალდ ტრამპი უკრაინის მხარდამჭერი კოალიციის წევრად დარჩეს, აღნიშნავს მედია.
სწორედ ეს ხსნის, რატომ მიმართავენ მაკრონი და სხვა ევროპელი ლიდერები სიტყვიერ მანევრებს და საჯაროდ არ აკრიტიკებენ აშშ-ის ოპერაციას მადუროს დაკავების გამო.
მათთვის, ვინც ეწინააღმდეგება რუსეთის თავდასხმასა და ვისთვისაც სასურველია, უკრაინა, როგორც სუვერენული და დემოკრატიული ქვეყანა, გამარჯვებული იხილონ, აშკარაა, რომ უიტკოფი სრულად რუსების მხარესაა. არ შეიძლება მისი ნდობა ამ მოლაპარაკებების წარმართვაში. დაქირავებული რუსი აგენტი მასზე ნაკლებს იზამდა? ის თანამდებობიდან უნდა გათავისუფლდეს.
უკრაინელებმა სარატოვის ოლქში მდებარე ნავთობის გადამამუშავებელ ქარხანას და ოკუპირებულ ტერიტორიებზე რამდენიმე სამიზნეს დაარტყეს, – ამის შესახებ ინფორმაცია, აღნიშნულია უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის 11 ნოემბრის ანგარიშში.
ეს მიმდინარე წლის განმავლობაში აღნიშნულ ობიექტზე თავდასხმის უკვე მეშვიდე შემთხვევაა.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტრო ირწმუნება, რომ მათ გასულ ღამეს საერთო ჯამში 37 დრონი ჩამოაგდეს, მათ შორის, რვა – სარატოვის ოლქში. სარატოვის გუბერნატორმა, რომან ბუსარგინმა, Telegram-ზე დაწერა, რომ დრონებმა სამოქალაქო ინფრასტრუქტურა დააზიანეს, თუმცა არ დაუზუსტებია, უშუალოდ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანას მოხვდა თუ არა დარტყმები.
სარატოვის ქარხანა აწარმოებს ნავთობპროდუქტების 20-ზე მეტ სახეობას – მათ შორის ბენზინს, დიზელს, საწვავ ზეთსა და ბიტუმს. უკრაინის გენშტაბის ინფორმაციით, 2023 წელს საწარმომ 4.8 მილიონ ტონა ნავთობი გადაამუშავა.სარატოვი მნიშვნელოვანი სამრეწველო ცენტრია, რომელიც ყაზახეთის საზღვრიდან დაახლოებით 150 კილომეტრში და უკრაინის ფრონტის ხაზიდან დაახლოებით 600 კილომეტრში მდებარეობს.
ხუთშაბათ საღამოს, აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა თეთრ სახლში მიიღო ცენტრალური აზიის ხუთი ქვეყნის ლიდერი — ყაზახეთის, ყირგიზეთის, ტაჯიკეთის, თურქმენეთისა და უზბეკეთის პრეზიდენტები. როგორც დასავლური მედიასაშუალებები წერენ, მორიგი სამიტის დროს, რომელიც ცნობილია ფორმატით „C5+1“, თეთრი სახლის ხელმძღვანელმა განიხილა წვდომა რეგიონის მდიდარ მინერალურ რესურსებზე, სადაც უკვე აქტიურად მოქმედებენ ჩინეთი და რუსეთი.
შეხვედრაში მონაწილეობდნენ ქასიმ-ჟომარტ ტოყაევი, სადირ ჯაფაროვი, ემომალი რაჰმონი, სერდარ ბერდიმუხამედოვი და შავკატ მირზიოევი.
„ჩვენ ვაძლიერებთ ჩვენს ეკონომიკურ პარტნიორობას, ვაუმჯობესებთ უსაფრთხოების მიმართულებით თანამშრომლობას და ვაფართოებთ საერთო კავშირებს,“ — განაცხადა ტრამპმა ხუთი ქვეყნის ლიდერებთან სადილზე.
„ჩვენი დღის წესრიგის ერთ-ერთი მთავარი საკითხია კრიტიკულად მნიშვნელოვანი მინერალები,“ — დაამატა ამერიკის ლიდერმა.
მოგვიანებით ტრამპმა სოციალურ ქსელებში გამოაცხადა „უდიდესი სავაჭრო და ეკონომიკური შეთანხმების“ შესახებ უზბეკეთთან, რომელიც, მისი თქმით, მოიცავს ტაშკენტის ინვესტიციებს თითქმის 35 მილიარდი დოლარის ოდენობით სამ წელიწადში — და 100 მილიარდ დოლარზე მეტს 10 წლის განმავლობაში — ამერიკის ეკონომიკის მნიშვნელოვან სექტორებში: ავიაციაში, სოფლის მეურნეობასა და IT სფეროში.
ყაზახეთი მსოფლიოში ურანის უმსხვილესი მწარმოებელია, უზბეკეთს უზარმაზარი ოქროს მარაგები აქვს, ხოლო თურქმენეთი გაზით არის მდიდარი. მთიანი ყირგიზეთი და ტაჯიკეთიც ახალი სასარგებლო წიაღისეულის საბადოების აღმოჩენას იწყებენ, წერს AFP.
ცენტრალური აზიის ქვეყნების ლიდერები არ ერიდებოდნენ კომპლიმენტებს აშშ-ის პრეზიდენტის მისამართით, აღნიშნავს სააგენტო.
„თქვენ დიდი ლიდერი ხართ, სახელმწიფო მოღვაწე, ზეცის მიერ გამოგზავნილი, რათა აღადგინოთ საღი აზრი და ტრადიციები, რომლებიც ჩვენ ყველას გვაერთიანებს და ძვირფასია,“ — აღფრთოვანებით განაცხადა ყაზახეთის პრეზიდენტმა ქასიმ-ჟომარტ ტოყაევმა.
„მანამდე ამერიკის შეერთებული შტატების არცერთ პრეზიდენტს არ გამოუჩენია ასეთი დამოკიდებულება ცენტრალური აზიის მიმართ, როგორც თქვენ,“ — განაცხადა უზბეკეთის ლიდერმა შავკატ მირზიოევმა. — „უზბეკეთში ჩვენ თქვენ მშვიდობის პრეზიდენტს გიწოდებთ.“
შეხვედრის დროს გამოცხადდა, რომ ყაზახეთმა გადაწყვიტა შეუერთდეს ე.წ. აბრაამის შეთანხმებებს, რომლებიც ისრაელთან ურთიერთობის ნორმალიზაციას ეხება. როგორც AFP აღნიშნავს, ეს უფრო სიმბოლური ნაბიჯია, რომელიც მიზნად ისახავს ამერიკელი ლიდერის ძალისხმევის მხარდაჭერას ახლო აღმოსავლეთში მშვიდობის დამყარებისკენ.
ყაზახეთის ხელისუფლების განცხადებით, შეთანხმებებში გაწევრიანება „ბუნებრივი და ლოგიკური ნაბიჯია“.
ცენტრალური აზიის სიმდიდრე: ურანი და კრიტიკული მინერალები.
ფორმატში „აშშ – ცენტრალური აზია“ სამიტები 2015 წლიდან ტარდება (პირველი ასეთი შეხვედრა უზბეკეთის ქალაქ სამარყანდში გაიმართა), თუმცა უმეტესწილად ისინი საგარეო საქმეთა მინისტრების დონეზე ტარდებოდა.
2023 წელს მაშინდელმა აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა პირველად ისტორიაში გამართა შეხვედრა ცენტრალური აზიის ხუთივე ქვეყნის ლიდერთან — ეს მოხდა გაეროს გენერალური ასამბლეის 78-ე სესიის დროს. შესაბამისად, ტრამპის მიმდინარე შეხვედრა გახდა მეორე ისტორიაში პრეზიდენტების დონეზე და პირველი, რომელიც ტარდება თეთრ სახლში.
როგორც სააგენტო Reuters აღნიშნავს, სამიტის გამართვის ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად იქცა მზარდი კონკურენცია ცენტრალური აზიის მინერალურ რესურსებზე — რეგიონში, სადაც ტრადიციულად დომინირებდნენ რუსეთი და ჩინეთი.
„აშშ ცდილობს მიაღწიოს ახალ შეთანხმებებს კრიტიკულ მინერალებზე, ენერგორესურსებზე და სახმელეთო სავაჭრო მარშრუტებზე წვდომის უზრუნველსაყოფად, რომლებიც გვერდს აუვლის მის გეოპოლიტიკურ მეტოქეებს,“ — წერს Reuters.
წელს ცენტრალურ აზიაში ვიზიტით იმყოფებოდნენ როგორც ევროკომისიის პრეზიდენტი ურსულა ფონ დერ ლაიენი, ასევე რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინი და ჩინეთის ლიდერი სი ძინპინი.
რეგიონში თავმოყრილია იშვიათი მიწის ლითონების მნიშვნელოვანი მარაგები. გარდა ამისა, ყაზახეთი მსოფლიოში ურანის უმსხვილესი მწარმოებელია (როგორც Reuters წერს, 2014 წელს მსოფლიო მოპოვების თითქმის 40% ყაზახეთზე მოდიოდა).
უზბეკეთიც შედის მსოფლიოს ურანის ხუთ უდიდეს მწარმოებელს შორის — ამ ორ ცენტრალურ აზიურ ქვეყანაზე მოდის მსოფლიოს ურანის მოპოვების ნახევარზე მეტი, აღნიშნავს სააგენტო. ურანის იმპორტი აშშ-სთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ამჟამად მისი დაახლოებით 20% რუსეთიდან შემოდის.
გარდა ამისა, უზბეკეთს გააჩნია უზარმაზარი ოქროს მარაგი, ხოლო თურქმენეთი მდიდარია ბუნებრივი აირის საბადოებით. ყირგიზეთი და ტაჯიკეთიც ახალი მინერალური რესურსების აღმოჩენას იწყებენ.
ენერგეტიკის სექტორში რუსეთი კვლავ ძლიერად არის წარმოდგენილი — იგი ამ ქვეყნებს აწვდის ენერგორესურსებს და აშენებს ატომურ ელექტროსადგურებს.
ამავე დროს, ჩინეთი, რომელიც ესაზღვრება ყაზახეთს, ყირგიზეთსა და ტაჯიკეთს, აქტიურად ინვესტირებს რეგიონში მასშტაბურ ინფრასტრუქტურულ პროექტებში.
მათ შორის, პეკინი და ბრიუსელი მხარს უჭერენ სატრანსპორტო დერეფნის პროექტს კასპიის ზღვის გავლით, რომელიც საშუალებას იძლევა ევროპიდან ცენტრალურ აზიამდე ტვირთების ტრანსპორტირება კავკასიის გავლით, რუსეთის გვერდის ავლით მოხდეს. ეს პროექტი ცნობილია როგორც ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტი ან „შუა დერეფანი“ (Middle Corridor), რომელსაც აშშ-იც აქტიურად უჭერს მხარს.
„იმ დროს, როცა ჩინეთი და რუსეთი აძლიერებენ კონტროლს რეგიონის ინფრასტრუქტურაზე, წიაღისეულ რესურსებზე და მათი გადამამუშავებელი სისტემებზე, ვაშინგტონი ცდილობს მოიპოვოს მნიშვნელოვანი პოზიციები კონკრეტული სტრატეგიული პროექტების გზით,“ — განუცხადა Reuters-ს სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის (CSIS) დირექტორმა გრეისლინ ბასკარანმა.
ადამიანის უფლებები — არა პრიორიტეტი
ამავდროულად, ადამიანის უფლებების დამცველმა ორგანიზაციებმა არაერთხელ გააკრიტიკეს ცენტრალური აზიის ხუთივე ქვეყანა ადამიანის უფლებების უხეში დარღვევისთვის. მაგალითად, როგორც AFP ახსენებს, ორგანიზაციის „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ მიერ შედგენილ პრესის თავისუფლების რეიტინგში თურქმენეთი 180 ქვეყანას შორის 174-ე ადგილზეა. ყაზახეთი და ყირგიზეთიც მიესალმნენ ტრამპის გადაწყვეტილებას დახუროს „რადიო თავისუფლების“ რეგიონული ბიუროები (რუსეთში ეს მედია შეტანილია „უცხოელი აგენტების“ რეესტრში).
სამიტამდე ცოტა ხნით ადრე, საერთაშორისო ორგანიზაცია Human Rights Watch-მა გაავრცელა განცხადება, სადაც ჩამოთვლილია პოლიტიკური თავისუფლებების შეზღუდვის ძირითადი მაგალითები რეგიონში — მათ შორის ოპოზიციის წინააღმდეგ რეპრესიები, გადაადგილების შეზღუდვა, სიტყვის თავისუფლების დათრგუნვა და საპროტესტო აქციების აკრძალვა. ორგანიზაციამ ტრამპის ადმინისტრაციას მოუწოდა, შეხვედრის დროს არ დაივიწყოს ადამიანის უფლებების საკითხი.
„ცენტრალური აზიის ეკონომიკური და სოციალური რეფორმები საერთაშორისო მხარდაჭერას იმსახურებს, თუმცა ისინი უნდა ეფუძნებოდეს ადამიანის უფლებებისა და სამართლის უზენაესობის პატივისცემას,“ — განაცხადა Human Rights Watch-ის რეგიონულმა დირექტორმა ჰიუ უილიამსონმა. — „მხოლოდ ამ შემთხვევაში შეძლებს რეგიონში მცხოვრები 82 მილიონი ადამიანი მიიღონ რეალური სარგებელი იმ შეთანხმებებიდან, რომლებსაც მათი ლიდერები ვაშინგტონში გააფორმებენ.“
თუმცა, როგორც გამოცემა Eurasianet-ს განუცხადა ბიშკეკში მდებარე ეუთოს აკადემიის პოლიტოლოგმა ემილბეკ ჯურაევმა, არ უნდა ველოდოთ, რომ სამიტზე ადამიანის უფლებებისა და პოლიტიკური თავისუფლებების საკითხები წამოიჭრება, რადგან ტრამპის ადმინისტრაციისთვის ეს თემა გაცილებით ნაკლებად მნიშვნელოვანია, ვიდრე სავაჭრო შეთანხმებები.
ჯურაევის თქმით, სამიტზე „ნაკლებად მოსალოდნელია რაიმე მნიშვნელოვანი გარღვევა“ კრიტიკული მინერალების საკითხში, რადგან შეხვედრა საკმაოდ მოკლე დროში იყო ორგანიზებული, ხოლო რესურსების თემა „მგრძნობიარე და რთულია“.
ავღანეთი, სანქციები და გარემო — სხვა საკითხები, რომლებიც შეიძლება განიხილონ
როგორც Eurasianet წერდა, ტრამპისა და ცენტრალური აზიის ხუთი ქვეყნის ლიდერების შეხვედრაზე შესაძლოა განიხილონ სხვა თემებიც, მათ შორის რეგიონალური უსაფრთხოება. კერძოდ, ქვეყნებს სურთ ავღანეთის თემაზე საუბარი, რომელსაც ახლა „თალიბანი“ მართავს.
„ყაზახეთი და უზბეკეთი ხელმძღვანელობენ ძალისხმევას თალიბანთან კონტაქტების დამყარების მიმართულებით — ისინი მხოლოდ ახალ სავაჭრო შესაძლებლობებზე არ ფიქრობენ, არამედ აცნობიერებენ, რომ თანამშრომლობა აუცილებელია მნიშვნელოვანი რეგიონული პრობლემების მოსაგვარებლად, მათ შორის წყლის რესურსების დეფიციტის,“ — წერს Eurasianet.
გარდა ამისა, ლიდერები შეიძლება იმედოვნებდნენ გარკვეულ საკითხების გადაწყვეტასაც, რაც მათ ინტერესებში შედის. მაგალითად, Eurasianet-ის მიხედვით, ყირგიზეთი შეეცდება მოიპოვოს იმ შეზღუდვების მოხსნა, რომლის გამოც მის მოქალაქეებს დაკარგეს უფლება 10-წლიანი მრავალჯერადი ვიზის მიღებაზე აშშ-ში. მსგავსი შეზღუდვები მოქმედებს თურქმენეთის მოქალაქეებზეც.
ჯურაევი ასევე მიიჩნევს, რომ ყირგიზეთის პრეზიდენტმა სადირ ჯაფაროვმა შესაძლოა წამოჭრას საკითხი ამერიკული სანქციების შესახებ, რომლებიც ყირგიზეთის საბანკო სექტორს შეეხო — ვაშინგტონისა და ლონდონის თანახმად, სწორედ ეს სექტორი ეხმარებოდა რუსეთს უკრაინის წინააღმდეგ ომისთვის საჭირო ტექნოლოგიებისა და აღჭურვილობის მიღებაში.
ამასთანავე, ყაზახეთის პრეზიდენტმა ქასიმ-ჟომარტ ტოყაევმა შესაძლოა წამოაყენოს ინიციატივა, შექმნან ერთობლივი ძალისხმევა კასპიის ზღვის დონის დაცემასთან საბრძოლველად — ეკოლოგიური კატასტროფის წინააღმდეგ. ტრამპის ყურადღების მისაქცევად, მან შეიძლება აღნიშოს, რომ ეს პრობლემა საფრთხეს უქმნის ტრანსკასპიურ საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტსაც.
გარდა ამისა, ყაზახეთი დაინტერესებულია ჯექსონ–ვენიკის შესწორების გაუქმებით, რომელიც დღემდე მოქმედებს ასტანასთან მიმართებით. ეს ეკონომიკური შეზღუდვის კანონი აშშ-ის კონგრესმა 1970-იან წლებში მიიღო საბჭოთა კავშირის დასასჯელად, იმის გამო, რომ ის თავის მოქალაქეებს არ უშვებდა ქვეყნიდან, მაგრამ ნორმა კვლავ ძალაშია ზოგიერთი ქვეყნისთვის.
ასევე, ყაზახეთმა და უზბეკეთმა გამოთქვეს სურვილი გააფართოონ კულტურული და საგანმანათლებლო ურთიერთობები აშშ-სთან, ასკვნის Eurasianet.
აშშ-ის სენატის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტისა წევრებმა წერილით მიმართეს სახელმწიფო მდივან მარკო რუბიოს, რათა მან გამოიყენოს ყველა არსებული ბერკეტი საქართველოს ხელისუფლების მხრიდან ამერიკის თანამშრომლებზე თავდასხმების შესაჩერებლად.
წერილში, რომელსაც ხელს აწერენ სენატორები ჯინ შაჰინი, როჯერ ვიკერი, შელდონ უაითჰაუსი, ჯონ კერტისი და კონგრესმენები ჯო უილსონი და სტივ კოენი, აღნიშნულია, რომ „ქართული ოცნების“ წარმომადგენელთა განცხადებები — თითქოს აშშ რევოლუციას ამზადებდა საქართველოში — წარმოადგენს მცდარ და სახიფათო ბრალდებებს, რომლებიც საფრთხეს უქმნის USAID-ის ყოფილ ადგილობრივ თანამშრომლებს.
სენატორები მოუწოდებენ სახელმწიფო დეპარტამენტს, მოითხოვოს საქართველოს მთავრობისგან ამ ცრუ ბრალდებების საჯარო უარყოფა და უზრუნველყოს, რომ ამერიკის სახელით მომუშავე არც ერთი პირი არ გახდეს დევნის ან დისკრედიტაციის სამიზნე.
წერილში ხაზგასმულია, რომ მსგავსი ქმედებები არღვევს ორმხრივ ურთიერთობებს და ქმნის საზიანო პრეცედენტს სხვა ქვეყნებისთვისაც. „ქართულ ოცნებას არ გამოუვლენია რეალური სურვილი შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობების გაუმჯობესების მიმართ,“ — აღნიშნულია სენატორთა განცხადებაში.
ამერიკის შეერთებული შტატების სენატი
საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტი
ვაშინგტონი, DC 20510–6225
2025 წლის 5 ნოემბერი
ძვირფასო სახელმწიფო მდივანო რუბიო,
გწერთ იმ იმედით, რომ გამოიყენებთ თქვენს განკარგულებაში არსებულ ყველა ბერკეტს, რათა დაიცვათ ყოფილი ამერიკელი თანამშრომლები, რომლებიც უსამართლოდ გახდნენ საქართველოს ხელისუფლების სამიზნე ანტიამერიკული ქმედებების ახალი ტალღის ფარგლებში.
“ქართული ოცნების “ ხელმძღვანელობით მოქმედი ხელისუფლება ხშირად აცხადებს, რომ სურს ურთიერთობების აღდგენა ამერიკის შეერთებულ შტატებთან, თუმცა მათი ქმედებები და განცხადებები საპირისპიროს ამტკიცებს.
გთხოვთ, მოითხოვოთ საქართველოს მთავრობისგან გარანტიები, რომ ყოფილი აშშ-ს საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) ადგილობრივი თანამშრომლები (Foreign Service Nationals — FSNs) და სხვა პირები, რომლებიც მუშაობდნენ აშშ-ს სახელით, არ გახდებიან თავდასხმის ან დისკრედიტაციის სამიზნე.
2025 წლის 1 ოქტომბერს მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ხელმძღვანელმა მამუკა მდინარაძემ შეერთებული შტატების მთავრობა დაადანაშაულა რევოლუციის ორგანიზებაში, თითქოს ის ადგილობრივ თანამშრომლებს უხდიდა თანხებს — რაც სინამდვილეში იყო კანონით გათვალისწინებული პენსიის გადახდა აშშ-ს თანამშრომლებისთვის სამსახურიდან გათავისუფლების შემდეგ.
მდინარაძის განცხადებები ქართული ოცნების პოლიტიკოსებმაც გაიმეორეს.
ეს მცდარი ინტერპრეტაცია საფრთხეს უქმნის ადგილობრივ თანამშრომლებს და აჩვენებს მნიშვნელოვან ფაქტს: „ქართული ოცნება“ რეალურად არ ცდილობს აშშ-სთან ორმხრივი ურთიერთობების გაუმჯობესებას.
მივესალმებით სახელმწიფო დეპარტამენტის გადაწყვეტილებას, 6 ოქტომბერს საქართველოს ელჩ თამარ ტალიაშვილთან შეხვედრის მოთხოვნაზე ამ საკითხის განსახილველად.ასევე მოვითხოვთ, რომ სახელმწიფო დეპარტამენტმა მოუწოდოს საქართველოს ხელისუფლებას , ოფიციალურად და საჯაროდ უარყოს ეს ცილისმწამებლური განცხადებები.
მნიშვნელოვანია, რომ ტრამპის ადმინისტრაციამ მკაფიოდ უპასუხოს ამ ნარატივს, რომელიც საფრთხეს უქმნის აშშ-ს თანამშრომლებს საქართველოში და ქმნის საშიშ პრეცედენტს სხვა ქვეყნებისათვისაც.ახლა საქართველოს ხელისუფლებაზეა დამოკიდებული, აირჩიოს ნაყოფიერი და პატივისცემაზე დაფუძნებული ურთიერთობა აშშ-სთან, და შეწყვიტოს ამერიკელი პარტნიორების გამოყენება პოლიტიკური მიზნებისთვის გამოყენება.
შეერთებული შტატების მთავრობა დიდწილად ეყრდნობა ადგილობრივ თანამშრომლებს, რომლებიც ასრულებენ სახელმწიფო უწყებებისა და სააგენტოების დავალებებს.თუ ჩვენ არ დავიცავთ ამ ადამიანებს უცხო ქვეყნების ხელისუფლების თავდასხმებისგან, ამას ექნება მძიმე შედეგი — შეიზღუდება ჩვენი შესაძლებლობა, დავიქირავოთ კვალიფიციური კადრები და განხორციელდეს ამერიკის საგარეო პოლიტიკა მთელ მსოფლიოში.
გთხოვთ, მკაფიოდ დაგმოთ ეს თავდასხმები და უზრუნველყოთ, რომ სახელმწიფო დეპარტამენტმა გადადგას ყველა საჭირო ნაბიჯი ადგილობრივი თანამშრომლების დასაცავად, რომლებიც მუშაობენ შეერთებული შტატების სახელით –სადაც არ უნდა წარმოიშვას ასეთი საფრთხე.
პატივისცემით,
სენატორი ჯინ შაჰინი (Jeanne Shaheen)
საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის წამყვანი წევრი
სენატორი შელდონ უაითჰაუსი (Sheldon Whitehouse)
ევროპაში უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის კომისიის წამყვანი წევრი
სენატორი როჯერ ვიკერი (Roger Wicker)
ევროპაში უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის კომისიის თავმჯდომარე
სენატორი ჯონ კერტისი (John Curtis)
საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის წევრი
წარმომადგენელი ჯო უილსონი (Joe Wilson)
ევროპაში უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის კომისიის თანათავმჯდომარე
წარმომადგენელი სტივ კოენი (Steve Cohen)
ევროპაში უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის კომისიის წამყვანი წევრი
კონგრესმენი ჯო უილსონი, რომელიც თავიდანვე ჩვენთან არის, სამხრეთ კაროლინის მე-2 კონგრესის ოლქის უდიდესი ჩემპიონია!
სამხრეთ კაროლინის არმიის ეროვნული გვარდიის ყოფილი პოლკოვნიკი და წარმომადგენელთა პალატის შეიარაღებული ძალების კომიტეტის წევრი – ჯოს აქვს ის სიბრძნე და სიმამაცე, რომელიც არის საჭირო ჩვენი ქვეყნის დასაცავად, ჩვენი შესანიშნავი სამხედროებისა/ვეტერანების მხარდასაჭერად და „მშვიდობა ძლიერებით“ (PEACE THROUGH STRENGTH) პრინციპის ჩემპიონობისთვის. კონგრესში ჯო ბევრს მუშაობს, რათა შეინარჩუნოს ჩვენი ახლა უკვე ძალიან უსაფრთხო საზღვარი — უსაფრთხოდ, შეაჩეროს მიგრანტების მიერ ჩადენილი დანაშაული, უზრუნველყოს კანონი და წესრიგი, გაზარდოს ჩვენი ეკონომიკა, შეამციროს გადასახადები და რეგულაციები, ხელი შეუწყოს კონცეფციას „დამზადებულია აშშ-ში“ (MADE IN THE U.S.A.), გააძლიეროს ამერიკის ენერგეტიკული დომინირება, ხელი შეუწყოს არჩევნების მთლიანობას და დაიცვას ჩვენი მუდმივი თავდასხმის ქვეშ მყოფი მეორე შესწორება.
ჯო უილსონს აქვს ჩემი სრული და ტოტალური მხარდაჭერა ხელახლა არჩევისთვის — ის არასოდეს გაგიცრუებთ იმედს!
წერს აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი.
ინგლისის კემბრიჯშირის საგრაფოში მატარებელში დანით თავდასხმა მოხდა , რის შედეგადაც 10 ადამიანი დაშავდა, მათგან ცხრა სიცოცხლისთვის საშიში ჭრილობებით. თავდასხმასთან კავშირში მყოფი ორი პირი დააკავეს. გამოძიებას ანტიტერორისტული პოლიცია შეუერთდა.
შემთხვევა შაბათ საღამოს მოხდა მატარებელში, რომელიც ინგლისის ჩრდილო–აღმოსავლეთით მდებარე ქალაქ დონკასტერიდან ლონდონის „კინგს კროსის“ სადგურისკენ მიემგზავრებოდა. თავდასხმის შესახებ ინფორმაცია პოლიციამ და გადაუდებელმა სამსახურებმა მგზავრების ზარებიდან მიიღეს. მათ თქვეს, რომ მატარებელში მყოფ ადამიანებს დანით შეიარაღებული პირი დაესხა თავს.
შემთხვევის შემდეგ პოლიციისა და სამაშველო სამსახურის მრავალი თანამშრომელი ჩავიდა შემთხვევის ადგილზე — ჰანტინგდონის სადგურზე (კემბრიჯშირი), სადაც მატარებლის იძულებითი გაჩერება მოხდა.
მატარებელში შეიარაღებულმა პოლიციამ ორი პირი დააკავა, თუმცა მათი ვინაობა არ სახელდება.
თვითმხილველთა თქმით, თავდამსხმელი, სავარაუდოდ, მამაკაცი იყო. პოლიციის განცხადებით, ცხრა დაშავებული მძიმე მდგომარეობაშია და საავადმყოფოშია გადაყვანილი. კიდევ ერთი დაშავებული ასევე ჰოსპიტალიზებულია, თუმცა მის სიცოცხლეს საფრთხე არ ემუქრება.
კვირა დილით ჰანტინგდონის სადგური კვლავ დახურული იყო. თვითმხილველების ცნობით, მატარებელი, სადაც თავდასხმა მოხდა, ისევ პლატფორმაზე დგას და პოლიცია მუშაობას განაგრძობს.
მატარებლების მოძრაობა ამ რეგიონში ნაწილობრივ შეფერხებულია ან გაუქმებულია. მოქალაქეებს მოუწოდებენ, კვირას შეძლებისდაგვარად თავი შეიკავონ მგზავრობისგან. ასევე მოქმედებს სატრანსპორტო გადაადგილების შეზღუდვები.
თვითმხილველების მონათხრობი
მალე გავრცელდა ინფორმაცია იმაზე, რაც თავდასხმის მომენტში ხდებოდა.
ოლლი ფოსტერმა, რომელიც ინციდენტისას მატარებელში იმყოფებოდა, მედიას განუცხადა, რომ მგზავრებს პანიკა დაეწყოთ — სისხლში ამოსვრილი ადამიანები ყვიროდნენ და დახმარებას ითხოვდნენ.
ფოსტერის თქმით, პირველად გაიგონა ყვირილი: „გაიქეცით, გაიქეცით, ბიჭი ყველას დანით ჭრის!“ თავიდან ეგონა, რომ ეს ჰელოუინის ხუმრობა იყო.
რამდენიმე წუთში ხალხმა ვაგონში გადაადგილება დაიწყო, ფოსტერმა კი შენიშნა, რომ მისი ხელი სისხლით იყო დაფარული — „სისხლი ყველგან იყო, სავარძელზეც, რომელსაც ვეყრდნობოდი“.
მისი თქმით, ხანდაზმულმა მამაკაცმა გოგონა საკუთარი სხეულით გადაფარა და დაიცვა, თუმცა თავად თავისა და ყელის არეში დაიჭრა. მის ირგვლივ მყოფმა მგზავრებმა სისხლდენის შესაჩერებლად ქურთუკები გამოიყენეს.
ფოსტერის თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ ყველაფერი მხოლოდ 10–15 წუთი გაგრძელდა, ეს დრო უსასრულოდ გრძელი ეჩვენა.
ბრიტანულმა სატრანსპორტო პოლიციამ „BBC“-ს დაუდასტურა, რომ თავდაპირველად გამოყენებულ იქნა კოდური სიტყვა „Plato“, რომელიც გამოიყენება „მასობრივ ტერორისტულ თავდასხმაზე“ რეაგირებისას. მოგვიანებით ეს კლასიფიკაცია გაუქმდა.
პოლიციამ ინციდენტი „მასშტაბურ შემთხვევად“ გამოაცხადა, გამოძიება კი ანტიტერორისტული განყოფილების მხარდაჭერით მიმდინარეობს.
სამართალდამცავების განცხადებით, ამ ეტაპზე ნაადრევია რაიმე ვერსიის ან მოტივის დასახელება.
შინაგან საქმეთა მინისტრმა შაბანა მაჰმუდმა განაცხადა, რომ რეგულარულად იღებს ინფორმაციას გამოძიების მიმდინარეობის შესახებ და საზოგადოებას სთხოვა „თავი შეიკავონ კომენტარებისა და სპეკულაციებისგან ამ ეტაპზე“.
გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრმა კირ სტარმერმა მომხდარი „გამაოგნებელ ინციდენტად“ მოიხსენია, რომელიც „დიდ შეშფოთებას იწვევს“.