Category: მსოფლიო

ბულგარელმა მომღერალმა დარამ 70-ე, საიუბილეო „ევროვიზიის“ სიმღერის კონკურსი მოიგო. მან 516 ქულა დააგროვა და როგორც ეროვნული ჟიურების, ისე მაყურებლების კენჭისყრის შედეგებით პირველი ადგილი დაიკავა. დარამ ისრაელელი მომღერალი ნოამ ბეტანი ჩამოიტოვა, რომელიც მეორე ადგილზე გავიდა.

მაყურებელთა კენჭისყრის შედეგად ისრაელი 343 ქულით წინ გავიდა და გარკვეული დროის განმავლობაში პირველ ადგილზე რჩებოდა, რადგან ბულგარეთის – ჟიურის ქულებით ლიდერის – შედეგები ბოლოს გამოცხადდა.

ინტერვიუში დარამ განმარტა, რომ მისი გამარჯვებული სიმღერა Bangaranga გამოხატავს განწყობას, რომ „ყველაფერი შესაძლებელია და ყველაფერი კარგად იქნება“.

წელს, ისრაელის მონაწილეობის გამო, „ევროვიზიას“ ხუთმა ქვეყანამ ბოიკოტი გამოუცხადა: ესპანეთმა, ნიდერლანდებმა, ირლანდიამ, ისლანდიამ და სლოვენიამ.

ისრაელელი მომღერალი ნოამ ბეტანი სცენაზე ერთ-ერთი პირველი გამოვიდა. მისი გამოსვლა მოულოდნელობების გარეშე წარიმართა. მისი სიმღერა Michelle, რომელიც ინგლისურ, ფრანგულ და ივრითულ ენებზე შესრულდა, მაყურებლის მხრიდან როგორც უკმაყოფილო , ისე მხარდამჭერი შეძახილები მოჰყვა. დარბაზში ისრაელის დროშებსაც აფრიალებდნენ.

დიდმა ბრიტანეთმა ბოლო ადგილი დაიკავა. სემ ბეთლმა, რომელიც ფსევდონიმით Look Mum No Computer გამოდიოდა, უკრაინის ეროვნული ჟიურისგან ერთი ქულა მიიღო, ხოლო ყველა ქვეყნის მაყურებლისგან — ნული. თუმცა ეს ბრიტანეთისთვის კონკურსის ისტორიაში ყველაზე ცუდი შედეგი არ არის: 2021 წელს დიდმა ბრიტანეთმა საერთოდ ვერცერთი ქულა ვერ მიიღო.

წელს მთავარ ფავორიტად ფინური დუეტი – ლინდა ლამპენიუსი და პეტე პარკონენი  მიიჩნეოდა. ლიდერთა სამეულში ასევე იყვნენ საბერძნეთის წარმომადგენელი აკილასი –აკილას მიტილინეოსი და ავსტრალიელი დელტა გუდრემი.

საბოლოოდ ფინეთი მეექვსე ადგილზე გავიდა, ავსტრალია — მეოთხეზე, ხოლო საბერძნეთი — მეათეზე.

ფინალში კიდევ ერთხელ გავიდა უკრაინა. 2003 წლიდან ქვეყნის წარმომადგენლებმა კონკურსი სამჯერ მოიგეს. ამჯერად უკრაინის სახელით ვიქტორია ლელეკა გამოვიდა სიმღერით „Рiдним“ — „მშობლიურებს“.უკრაინამ 221 ქულით მეცხრე ადგილი დაიკავა.

მოლდოვისთვის ეს საღამო სამმაგ იუბილეს ნიშნავდა: „ევროვიზიის“ 70 წლისთავს, მოლდოვის „ევროვიზიაში“ მონაწილეობის 20 წლისთავს და მოლდოვის დამოუკიდებლობის 35 წლისთავს.

სატოშის სიმღერა სწორედ ამ სამ თარიღს ეძღვნებოდა. მას „ვივატ, მოლდოვა!“ ჰქვია და მაყურებელს ამ ქვეყნის მონახულებისკენ მოუწოდებს.

მოლდოვამ მერვე ადგილი დაიკავა.

სერბულმა მეტალ-ჯგუფმა Lavina სიმღერით Kraj Mene ხმაურიანი გამოსვლა მოაწყო.

ბერძნულმა ჯგუფმა Akylas კი თავის გამოსვლაში ბენგალური ცეცხლები, სკუტერი და ქანდაკებები გამოიყენა.

ალბანელმა მომღერალმა ალის კალაჩიმ ემოციური ბალადა „ნან“ შეასრულა, რომლის უკანაც მისი პირადი ისტორია დგას. სიმღერა დედაზე მოგვითხრობს, რომელიც კართან დგას და შვილის სახლში დაბრუნებას ელოდება.

ეს ისტორია ალბანეთისთვის კარგად ნაცნობია: 1991 წელს კომუნისტური რეჟიმის დაცემის შემდეგ ქვეყნიდან მოსახლეობის დაახლოებით 40% ემიგრაციაში წავიდა.

„ევროვიზიის“ პლატინის იუბილეს აღსანიშნავად სცენაზე კონკურსის ყველაზე დასამახსოვრებელი სიმღერებიც შესრულდა — ყოფილი მონაწილეებისა და გამარჯვებულების მონაწილეობით.

მათ შორის გამოვიდნენ ბელარუსული წარმოშობის ნორვეგიელი მომღერალი ალექსანდრ რიბაკი, 2009 წლის გამარჯვებული; ფინური ჯგუფი Lordi, 2006 წლის გამარჯვებული; და უკრაინელი მომღერალი რუსლანა, რომელმაც კონკურსი 2004 წელს მოიგო.

ბოიკოტები და პროტესტები

წლევანდელ კონკურსს, ისევე როგორც წინა ორს, თან ახლდა პროტესტები ისრაელის მონაწილეობის წინააღმდეგ. თუმცა ამჯერად ისრაელის წარმომადგენლის მიწვევამ „ევროვიზიის“ ხუთი მუდმივი მონაწილის — ისლანდიის, ირლანდიის, ნიდერლანდების, სლოვენიისა და ესპანეთის — ბოიკოტი გამოიწვია.

შაბათს ათასობით ადამიანი გამოვიდა ვენის ქუჩებში, რათა კონკურსში ისრაელის მონაწილეობა გაეპროტესტებინა.

მსვლელობის მონაწილეები ვენის ქუჩებში სკანდირებდნენ: „ბოიკოტი ისრაელს, ბოიკოტი ევროვიზიას!“ და „არა სცენას გენოციდისთვის!“

ისრაელი უარყოფს პალესტინელი მოსახლეობის გენოციდის ბრალდებებს. ის ამტკიცებს, რომ აქვს თავდაცვის უფლება ჰამასის თავდასხმის შემდეგ.

JPMorganChase-ის გეოპოლიტიკური ცენტრის ახალი ანალიზი რომელიც რუსეთ-უკრაინის ომის შესაძლო დასასრულსა და ევროპის მომავალს ეხება, უკრაინისთვის რამდენიმე სცენარს განიხილავს. მათ შორის ერთ-ერთს ავტორები პირდაპირ „ქართულ სცენარს“ უწოდებენ.

რუსეთ-უკრაინის ომის დასასრული და ევროპის მომავალი – ასე ქვია ანალიზს, რომელშიც წერია, რომ JPMorgan-ის შეფასებით, უკრაინისთვის ომის ყველაზე სავარაუდო შედეგი „ფინური სცენარია“.

აშშ-ის უმსხვილესი ბანკის ანალიტიკოსებმა ძველ  პროგნოზებს გადახედეს: ახლა საბაზისო სცენარად, 50%-იანი ალბათობით, მიიჩნევენ ომის დასრულებას მოლაპარაკებების გზით, უკრაინის ტერიტორიული დათმობებით, მაგრამ სუვერენიტეტის, არმიის, დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ევროკურსის შენარჩუნებით.

გასულ წელს JPMorgan უფრო სავარაუდოდ „ქართულ სცენარს“ მიიჩნევდა, რომლის მიხედვითაც უკრაინა თანდათან რუსეთის ორბიტაზე ბრუნდებოდა. ახლა ამ ვარიანტს 30%-ით აფასებენ, რადგან ევროპამ მხარდაჭერა გაააქტიურა, ხოლო დასავლეთის უსაფრთხოების გარანტიები უფრო თვალსაჩინო გახდა.

საუკეთესო, მაგრამ ნაკლებად სავარაუდო სცენარად ანალიტიკოსები „სამხრეთკორეულს“ ასახელებენ: უკრაინის NATO-ში გაწევრიანება ან აშშ-ის მკაცრი გარანტიები, ევროპული ჯარების ყოფნა და ქვეყნის დასავლური უსაფრთხოების ერთ-ერთ მთავარ ელემენტად ქცევა. ამ სცენარის ალბათობას მხოლოდ 5%-ით აფასებენ.

უკრაინისთვის რისკებს შორის JPMorgan ასახელებს ირანში ომს, რომელიც დასავლეთის არსენალებს ფიტავს და რუსულ ენერგორესურსებზე ფასებს ზრდის, ასევე ტრამპის შესაძლო ზეწოლას კიევზე, რათა მან ვაშინგტონსა და მოსკოვს შორის შეთანხმებული პირობები მიიღოს.

ჩვენთვის საინტერესო ანალიზის ის ნაწილია, რომელიც ქართულ სცენარს აღწერს:

გთავაზობთ ანალიზის იმ ნაწილს, რომელიც ქართულ სცენარს ეხება.

“როგორი შეიძლება იყოს უკრაინისთვის „ქართული სცენარი“?

დემოკრატიული დრეიფი უსაფრთხოების საყრდენების გარეშე

2008 წელს რუსეთთან ომის შემდეგ საქართველომ დასავლეთის დახმარებისა და პოლიტიკური მხარდაჭერის მნიშვნელოვანი ტალღა მიიღო, თუმცა ეს მხარდაჭერა არ მოიცავდა არც ჯარების განთავსებას და არც უსაფრთხოების მკაფიო დაპირებებს. დღეს საქართველოს მმართველმა პარტიამ „ქართულმა ოცნებამ“ — რომელსაც რუსეთისადმი მეგობრულად განწყობილი ოლიგარქი უჭერს მხარს — ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესი გაყინა და კრემლის სტილის „უცხოელი აგენტების“ კანონები მიიღო, რასაც აშშ-ისა და ევროკავშირის დაფინანსების შეჩერება მოჰყვა. პოლიტიკური არასტაბილურობა და დემოკრატიული უკუსვლა, რომელსაც რუსეთის მზარდი გავლენა უწყობს ხელს, უცხოური ვალუტის რეზერვების შემცირების ფონზე ინვესტორთა ნდობაზეც აისახა.

ამავე დროს, რუსეთთან ეკონომიკური კავშირები გაღრმავდა: მხოლოდ რუსეთიდან ფულადმა გზავნილებმა 2022–2023 წლებში საქართველოს მშპ-ის 15%-ზე მეტი შეადგინა, რაც მას ქვეყნისთვის ფულადი გზავნილების ყველაზე დიდ წყაროდ აქცევს. გაიზარდა ვაჭრობა და პირდაპირი მიმოსვლა, მკვეთრად მოიმატა რუსეთის მოქალაქეების შემოდინებამაც. 2023 წლის მხოლოდ 30,5 მილიარდი დოლარის მშპ-ით — რაც ოკლაჰომის ეკონომიკის მერვედია — საქართველოს მცირე, ფულად გზავნილებსა და ტურიზმზე დამოკიდებული ეკონომიკა ჯერ კიდევ იზრდება, მაგრამ სულ უფრო მოწყვლადი ხდება.

საქართველო, რომელიც ერთ დროს რეფორმების წარმატებულ მაგალითად მიიჩნეოდა, დღეს აჩვენებს, როგორ შეუძლია სანდო უსაფრთხოების და ინსტიტუციური საყრდენების არარსებობას თანდათან დააზიანოს დემოკრატიული მმართველობა და შეასუსტოს ქვეყნის ეკონომიკური პოტენციალი.

უკრაინამ მსგავსი შედეგის შემთხვევაში თავდაპირველად შესაძლოა დონორთა ენთუზიაზმისა და რეკონსტრუქციის დახმარების ტალღით ისარგებლოს. მაგრამ დასავლურ უსაფრთხოებისა და პოლიტიკურ სტრუქტურებში მყარად ინტეგრირების გარეშე, უკრაინა გეოპოლიტიკურ ნაცრისფერ ზონაში ნელი დრეიფის რისკის წინაშე დადგება.

თითქმის 7 მილიონი უკრაინელი ლტოლვილიდან გარკვეულმა ნაწილმა შეიძლება დაბრუნება აღარ ისურვოს, რაც ეკონომიკას ძალიან საჭირო კვალიფიციურ სამუშაო ძალას დააკლებს. რისკის მიმართ ფრთხილმა ინვესტორებმა შესაძლოა თავი აარიდონ არასტაბილურ და უსაფრთხოების თვალსაზრისით მყიფე გარემოს, რაც პირდაპირ უცხოურ ინვესტიციებს შეზღუდავს და ეკონომიკის დივერსიფიკაციას შეაფერხებს.

უკრაინამ შესაძლოა ხელახლა გახსნას მოწყვლადი სავაჭრო დერეფნები ან არაფორმალური დამოკიდებულებები, რომლებიც რუსეთთან იქნება დაკავშირებული. ბიზნესისთვის დაზღვევის ხარჯები და რისკის პრემიები მაღალი დარჩება, რაც კონკურენტუნარიანობას დააზიანებს. სამხედრო ძალების ზომასა და შესაძლებლობებზე შეზღუდვებმა — თუ ისინი მოლაპარაკებით მიღწეული შეთანხმების ნაწილი გახდება — შესაძლოა ნაადრევად შეაფერხოს უკრაინის დინამიკური თავდაცვისა და ტექნოლოგიური სექტორები და ომისშემდგომი ზრდის პოტენციური ძრავა გააქროს.

პარადოქსულად, აღმოსავლეთის ტერიტორიების დაკარგვამ შესაძლოა ერთგვარი „ტურნიკეტის“ როლი შეასრულოს — კიევი ჩამოაშოროს დონბასში ძვირადღირებულ აჯანყებას და რეკონსტრუქციის ფოკუსი უფრო მართვად, ნაკლებად დაზიანებულ რეგიონებზე გადაიტანოს, რომლებსაც ნაკლები სახელმწიფო ხარჯი დასჭირდება.

მყარი ვალდებულებების გარეშე, უკრაინის მომავალი შეიძლება საქართველოსას დაემსგავსოს — მძიმე შეხსენება იმისა, რომ ომები შეიძლება დასრულდეს სამართლიანი მშვიდობის გარეშე, ხოლო ყველაზე ძლიერი პროდასავლური განწყობაც კი შეიძლება განელდეს, თუ მას დასავლური ინსტიტუტები სათანადოდ არ უპასუხებენ.“ – წერია ანალიზში.

რა არის ეს ორგანიზაცია და რატომ აქვს მის ანალიზს დიდი წონა

JPMorganChase Center for Geopolitics არის JPMorganChase-ის გეოპოლიტიკური ანალიტიკური ცენტრი, რომელიც ბანკის კლიენტებს აძლევს ანალიზს გლობალურ პოლიტიკურ და ეკონომიკურ რისკებზე. თავად JPMorganChase მას აღწერს როგორც რესურსს კლიენტებისთვის, რომლებიც გლობალურ ტენდენციებზე დროულ ანალიზსა და ხედვას ეძებენ. ცენტრის შექმნისას JPMorganChase-მა განაცხადა, რომ მისი მიზანია კლიენტებისთვის სტრატეგიული ხედვის, გამოცდილებისა და მონაცემებზე დაფუძნებული ანალიზის მიწოდება სწრაფად ცვალებად გლობალურ ეკონომიკაში.

ანუ ეს არ არის უბრალოდ რომელიმე პოლიტიკური კომენტატორის ტექსტი. ეს არის ანალიზი, რომელსაც კითხულობენ კომპანიები, ინვესტორები, ფინანსური ინსტიტუტები და გლობალური ბიზნესის გადაწყვეტილების მიმღები ადამიანები:

ამიტომ ეს ანალიზი მხოლოდ გეოპოლიტიკური შეფასება არ არის. ეს არის სიგნალი იმ წრეებისთვისაც, სადაც წყდება, რომელ ქვეყანაში შევიდეს კაპიტალი, სად გაიხსნას ბიზნესი, სად დაიგეგმოს გრძელვადიანი ინვესტიცია და სად არის რისკი იმდენად მაღალი, რომ ფული უბრალოდ სხვა მიმართულებით წავიდეს.

ინვესტორისთვის ასეთი სურათი ძალიან მარტივად იკითხება: პატარა ეკონომიკა, მაღალი პოლიტიკური რისკი, უსაფრთხოების გაურკვევლობა, დასავლურ კურსზე ეჭვები და რუსეთზე მზარდი დამოკიდებულება. ასეთ ქვეყანაში ინვესტიცია ან არ შედის, ან შედის უფრო ძვირად, უფრო მოკლევადიანად და უფრო ფრთხილად. სწორედ ამას ნიშნავს, როცა ქვეყანა გლობალურ ანალიტიკაში „ცუდ მაგალითად“ ფიქსირდება.

ამერიკის პრეზიდენტის პირველი ვიზიტი ჩინეთში ბოლო 9 წლის განმავლობაში იმით დასრულდა, რისთვისაც იყო წამოწყებული: მყიფე მშვიდობით პლანეტის ორ მთავარ სახელმწიფოს შორის.

ჩინეთის პრეზიდენტმა სი ძინპინმა დონალდ ტრამპი პეკინში დიდი ზარ-ზეიმით მიიღო, მას თანასწორივით ესაუბრა და კიდეც დაემუქრა. ის არ აჩქარებულა ამერიკის დასახმარებლად მის მთავარ მტერთან — ირანთან — ბრძოლაში, ხოლო როგორც კი ტრამპი გაფრინდა, სი უკვე აშშ-ის კიდევ ერთი მეტოქის, რუსეთის ლიდერ ვლადიმირ პუტინის, მისაღებად მზადებას შეუდგა.

ექსპერტები წინასწარ ამბობდნენ, რომ ტრამპის ჩინეთში ვიზიტისგან კონკრეტულ შედეგებს არ უნდა დალოდებოდნენ. საკმარისი იქნებოდა ისიც, რომ პლანეტის ორი უდიდესი ეკონომიკისა და არმიის ლიდერები ერთმანეთს შეხვდებოდნენ და მშვიდობიანად დაშორდებოდნენ.

საბოლოოდ ასეც მოხდა. ტრამპმა და სიმ ერთმანეთს კომპლიმენტები გაუცვალეს, ხოლო მათმა დიპლომატებმა დახურული მოლაპარაკებების შედეგები გაახმოვანეს. თუ ამ შედეგებს კონტექსტის გარეშე წავიკითხავთ, შეიძლება მოგვეჩვენოს, რომ ტრამპი და სი თარჯიმნის გარეშე საუბრობდნენ და თითოეულმა მხოლოდ საკუთარი თავი გაიგონა და გაიგო – იმდენად რადიკალურად განსხვავდება ჩინური და ამერიკული ვერსიები იმის შესახებ, რაზე ისაუბრეს მათ.

ჩინური მხარე ამტკიცებს, რომ სიმ ტრამპთან განიხილა, როგორ იცვლება გეოპოლიტიკა ცვალებად სამყაროში – რაც ჩინური, მოჭარბებულად დიპლომატიური ფორმულირებაა თეზისისა, რომ ამერიკა აღარ არის ჰეგემონი და ჩინეთი მასთან თანასწორია – ასევე ტაივანის საკითხი.

ამერიკელები კი ამტკიცებენ, რომ ტრამპი საუბრობდა იმაზე, როგორ დაეხმარება ჩინეთი აშშ-ს ტრამპის მიზნების მიღწევაში: ჩინური ინვესტიციების გაზრდა ამერიკაში, აშშ-დან მეტი ნავთობისა და გაზის შეძენა, ამერიკაში ნაკლები ფენტანილის შეტანა, ამერიკული კომპანიებისთვის ჩინურ ბაზარზე წვდომის გაფართოება და  რაც მთავარია  ირანის დარწმუნება, მოხსნას ჰორმუზის სრუტის ბლოკადა და უარი თქვას ბირთვული ბომბის შექმნის იდეაზე.

ტაივანზე ამერიკელებს საერთოდ არაფერი უთქვამთ, მაშინ როცა სიმ თავიდანვე ცხადად მიანიშნა, რომ კომუნისტური ჩინეთისთვის დემოკრატიული ჩინური კუნძულის საკითხს პირველხარისხოვანი მნიშვნელობა აქვს. ტრამპთან შეხვედრამდეც კი სიმ ფსონები გაზარდა და პირველად დაემუქრა ამერიკას ომით, თუ რამე არასწორად წავიდოდა.

„სი ძინპინმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ტაივანის საკითხი, ალბათ, ჩინეთსა და აშშ-ს შორის ორმხრივი დღის წესრიგის ყველაზე საკვანძო თემაა, — განაცხადა ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ. — თუ ამ საკითხს არასწორად მიუდგებიან, ორი ქვეყანა შეიძლება ერთმანეთს შეეჯახოს და კონფლიქტშიც კი შევიდეს.“

ტრამპს სის მუქარაზე პასუხი არ გაუცია, ხოლო ცოტა მოგვიანებით სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ განაცხადა, რომ აშშ-ის პოზიცია არ შეცვლილა. ამერიკა აღიარებს „ერთი ჩინეთის“ პრინციპს და არ უჭერს მხარს ტაივანის დამოუკიდებლობას. ჩინეთი დიდი ხანია ცდილობს, რომ აშშ-მ ფორმულირება „არ უჭერს მხარს“ შეცვალოს სიტყვებით — „ეწინააღმდეგება“.

მიუხედავად იმისა, რომ სამიტის შედეგები ჩინური და ამერიკული ვერსიებით ორი სრულიად განსხვავებული შეხვედრის ანგარიშს ჰგავს, მთავარი ის არის, რომ არცერთი მხარე მეორეს არ ეწინააღმდეგება და არც ცდილობს, უარყოს მისი ინტერპრეტაცია, აღნიშნავს რაიან ჰასი, თეთრი სახლის ყოფილი ჩინეთის სპეციალისტი, რომელიც ბარაკ ობამას სი ძინპინთან რამდენიმე შეხვედრაზე ახლდა 2014–2016 წლებში.

„ის ფაქტი, რომ მხარეებმა შეხვედრა ასე განსხვავებულად აღწერეს, მიუთითებს იმაზე, რომ ისინი შეგნებულად აძლევენ ერთმანეთს შესაძლებლობას, საკუთარი პრიორიტეტები გამოკვეთონ. როგორც ჩანს, ეს კეთდება ურთიერთობებში სტაბილურობის გასამყარებლად — სტაბილურობისა, რომლისკენაც ორივე ლიდერი ისწრაფვის“, — წერს ჰასი, რომელიც ახლა ამერიკული Brookings Institution-ის ექსპერტია.

ამავე ტონით გამოვიდა სი ტრამპთან ბანკეტზე.

„ჩვენ ერთსულოვნად მიგვაჩნია, რომ ჩინეთ-ამერიკის ურთიერთობები დღევანდელ მსოფლიოში ყველაზე მნიშვნელოვანი ორმხრივი ურთიერთობებია. ისინი უნდა გაუმჯობესდეს და არა განადგურდეს. თანამშრომლობით იგებენ ჩინეთიც და აშშ-იც, ხოლო დაპირისპირება ჩვენს შორის ორმხრივ ზიანს გამოიწვევს. ამიტომ ჩვენ პარტნიორები უნდა ვიყოთ და არა მეტოქეები“, — განაცხადა ჩინეთის ლიდერმა.

ჩინეთი ცდილობს, მყიფე ზავი გაახანგრძლივოს, მაგრამ არ ჩქარობს ტრამპთან რაიმე კონკრეტულზე შეთანხმებას, რადგან სი გრძელ თამაშს თამაშობს. ტრამპს კი, ჯერ ერთი, სწრაფი შედეგები და ხმაურიანი „გარიგებები“ უყვარს; მეორე — იშვიათად ინარჩუნებს სიტყვას; და მესამე — მისი საპრეზიდენტო ვადა სამ წელზე ნაკლებში დასრულდება, ხოლო უკვე ნოემბერში ის შეიძლება „კოჭლ იხვად“ იქცეს, თუ დემოკრატები კონგრესის შუალედურ არჩევნებს მოიგებენ.

„ჩინეთში ბევრი, როგორც ჩანს, დარწმუნებულია, რომ აშშ-სთან დაპირისპირება კვლავ გამწვავდება ან შუალედური არჩევნების შემდეგ, ან ტრამპის წასვლის შემდეგ. ამ თვალსაზრისით, მათი ამოცანაა არა შერიგება, არამედ დროის გაწელვა: სტაბილურობის შენარჩუნება და პარალელურად ჩინეთის გრძელვადიანი პოზიციების გაძლიერება“, — მიიჩნევს ზოი ლიუ, ჩინეთის საკითხების ექსპერტი.

როგორ გამოადგება პუტინი სის

ეს სტრატეგია შედეგს იძლევა. ჩინური პროპაგანდა სის წარმოაჩენს წამყვან მსოფლიო ლიდერად, რომელთანაც ერთმანეთის მიყოლებით ჩადიან მთავარი ბირთვული სახელმწიფოების ხელმძღვანელები. ჯერ ტრამპი ჩავიდა ტაივანზე ლექციის მოსასმენად. ამის შემდეგ კი სიმ წითელ ხალიჩაზე ვლადიმირ პუტინი დაიბარა — რუსეთის პრეზიდენტი, რომლის მმართველობის დროსაც რუსეთი ჩინეთის ნედლეულისა და ტექნოლოგიურ დანამატად იქცა.

სი, სავარაუდოდ, პუტინის მომავალ კვირაში ჩასვლას გამოიყენებს იმისთვის, რომ მსოფლიოს კიდევ ერთხელ აჩვენოს: აშშ ჩინეთს ვეღარ კარნახობს წესებს. ამისთვის სის აქვს კონკრეტული ბერკეტები ახალი ჰეგემონიის საჩვენებლად.

ერთ-ერთი ასეთი ბერკეტი ომია. ტრამპი დიდი ხანია ცდილობს, დაასრულოს რუსეთის ომი უკრაინის წინააღმდეგ და საკუთარი ომი ირანთან. ჩინეთი ამ ქვეყნების მთავარი მფარველი და მოკავშირეა და ჩინეთის გარეშე ტრამპს ჯერჯერობით არაფერი გამოსდის.

მეორე ბერკეტი ენერგეტიკაა. ტრამპი ცდილობს, ამერიკა მსოფლიოში ნავთობისა და გაზის ჰეგემონად აქციოს და სურდა დაერწმუნებინა სი, რომ ჩინეთს მეტი ნავთობი და გაზი შეეძინა აშშ-ში და არა იქ, საიდანაც ახლა ყიდულობს — ახლო აღმოსავლეთსა და რუსეთში.

ჩინეთს კონკრეტული ვალდებულებები არ აუღია.

უკვე მომავალ კვირაში კი სიმ შესაძლოა კიდევ ერთხელ აჩვენოს კბილები ტრამპს, თუ პუტინთან ხელს მოაწერს დიდი ხნის ნანატრ კონტრაქტს გაზსადენ „სილა სიბირი — 2“-ის მშენებლობაზე, დაჰპირდება, რომ მეტ გაზს იყიდის რუსეთში და არა აშშ-ში, და ამავდროულად დაეხმარება პუტინს ევროპაში ექსპორტის დაკარგული შემოსავლების ჩანაცვლებაში და უკრაინაში ომისთვის ფულის შოვნაში.

ამ ყველაფერმა შეიძლება ტრამპი გააღიზიანოს და უკვე უახლოეს კვირებსა და თვეებში აშშ-ჩინეთის ურთიერთობების გამწვავება გამოიწვიოს, ამბობენ ექსპერტები. მით უმეტეს, რომ ტრამპი ჩინეთთან ახალ სავაჭრო ომს ამზადებს — მისი წინა ტარიფები მისივე უზენაესმა სასამართლომ უკანონოდ ცნო, ახლა კი თეთრი სახლი ცდილობს ახალი ტარიფების შემოღებას, ოღონდ უკვე სხვა საბაბით.

ამიტომ ეს ზავი მეტად დროებითი და მყიფეა, აღნიშნავს მაიკლ ფრომანი — თეთრი სახლის ყოფილი მაღალჩინოსანი, რომელიც ბარაკ ობამას ადმინისტრაციაში საგარეო ვაჭრობასა და „დიდ შვიდეულთან“ და APEC-თან, აზიისა და ამერიკის ქვეყნების ასოციაციასთან, კავშირებს კურირებდა.

აშშ-სა და ჩინეთს შორის უამრავი გადაუჭრელი წინააღმდეგობაა — ვაჭრობიდან ტაივანამდე და ბირთვული შეიარაღების რბოლამდე — რომლებიც ტრამპმა და სიმ უბრალოდ პეკინის სამიტის საზეიმო წითელი ხალიჩის ქვეშ გადამალეს.

„ამ პრობლემების უმეტესობის იგნორირება მომავალი კონფლიქტის რისკს ქმნის, –ამბობს მაიკლ ფრომანი. – არსებობს განსხვავება გაწონასწორებულ სკეპტიციზმსა და თვითდამშვიდებას შორის. გარკვეულ მომენტში აშშ-ჩინეთის ურთიერთობებში საკვანძო წინააღმდეგობები გარდაუვლად მოითხოვს გადაწყვეტას.“

ხუთშაბათს, პეკინში გამართული შეხვედრის დროს, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის თავმჯდომარემ სი ძინპინმა აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპი გააფრთხილა, რომ ტაივანთან დაკავშირებით დაუფიქრებელმა მოქმედებებმა შესაძლოა ორ ქვეყანას შორის „კონფლიქტამდე“ მიიყვანოს საქმე.

„ტაივანის საკითხი ჩინეთ-ამერიკის ურთიერთობებში ყველაზე მნიშვნელოვანი თემაა,“ — განაცხადა სიმ, ჩინეთის სახელმწიფო მედიის ცნობით, რომელიც მოლაპარაკებების დაწყებიდან მალევე გამოქვეყნდა. — „თუ ამ საკითხს სწორად მივუდგებით, ორმხრივი ურთიერთობები მთლიანობაში სტაბილური დარჩება. მაგრამ თუ მიდგომა არასწორი იქნება, ორ ქვეყანას შორის შეიძლება მოხდეს შეჯახება ან თუნდაც კონფლიქტი, რაც მთელ ჩინეთ-ამერიკის ურთიერთობებს უკიდურესად სახიფათო მდგომარეობაში ჩააყენებს.“

მან ასევე დაამატა, რომ ტაივანის დამოუკიდებლობა „ფუნდამენტურად შეუთავსებელია“ ტაივანის სრუტეში მშვიდობასთან. ამასთან, მისი თქმით, სწორედ სრუტეში მშვიდობა არის ჩინეთსა და აშშ-ს შორის ყველაზე „დიდი საერთო შეხების წერტილი“.

პეკინში შეხვედრა ორ საათს გაგრძელდა — გაცილებით დიდხანს, ვიდრე მოსალოდნელი იყო — და, როგორც ვარაუდობენ, ძირითადად ვაჭრობის საკითხებსა და ირანის ომს შეეხებოდა.

სიმ განაცხადა, რომ აშშ და ჩინეთი „პარტნიორები უნდა იყვნენ და არა მეტოქეები“. ის მოითხოვს, რომ აშშ-მა გადადოს ან შეამციროს იარაღის მიწოდება ტაივანისთვის, რომელსაც ჩინეთი საკუთარ ტერიტორიად მიიჩნევს.

მოლაპარაკებების შემდეგ დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ აშშ-სა და ჩინეთს წინ „ბრწყინვალე საერთო მომავალი“ აქვთ. მან სი „დიდ ლიდერად“ და „მეგობრად“ მოიხსენია. ტრამპმა მოლაპარაკებებს „შესანიშნავი“ უწოდა და ჟურნალისტებს უთხრა, რომ ჩინეთი ლამაზი ქვეყანაა. თუმცა მას სიის განცხადებებზე ტაივანის შესახებ კომენტარი არ გაუკეთებია.

ტრამპმა ხუთშაბათს ნაშუადღევს, ცის ტაძრის მონახულებისას, ჟურნალისტების ამ თემაზე დასმული არაერთი კითხვა უყურადღებოდ დატოვა. მოლაპარაკებების შემდეგ იქ მან და სიმ ფოტოებისთვის იპოზიორეს. თეთრი სახლის ოფიციალური წარმომადგენლის მიერ მომზადებულ შეხვედრის ანგარიშშიც ტაივანი საერთოდ არ იყო ნახსენები.

მოგვიანებით აშშ-ის ფინანსთა მინისტრმა სკოტ ბესენტმა ამერიკულ ტელეარხ CNBC-ს განუცხადა, რომ პრეზიდენტი ტაივანის საკითხზე „უახლოეს დღეებში“ ისაუბრებს.

„აშშ-ჩინეთის უმაღლესი დონის შეხვედრა ტაივანის საკითხის განხილვის გარეშე ვერ ჩაივლიდა,“ — განაცხადა ბესენტმა, რომელიც ტრამპს ჩინეთში ახლავს. — „დარწმუნებული ვარ, უახლოეს დღეებში მისგან ამ თემაზე მეტს მოვისმენთ.“

„პრეზიდენტ ტრამპს ესმის პრობლემის არსი და აცნობიერებს სიტუაციის მთელ დელიკატურობას. ნებისმიერი, ვინც საპირისპიროს ამტკიცებს, უბრალოდ ვერ იგებს დონალდ ტრამპის მოლაპარაკებების სტილს,“ — დაამატა ბესენტმა.

სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ, რომელიც ასევე პეკინში იმყოფება და ჩინეთის მიმართ მკაცრი ხაზით არის ცნობილი, პრეზიდენტის თვითმფრინავ Air Force One-ის ბორტზე Fox News-თან ინტერვიუში უწყვეტობის შენარჩუნებას დაუჭირა მხარი.

„არც ჩინეთის ინტერესებშია და არც ვინმეს ინტერესებში, რომ სტატუს-კვო ძალადობრივად შეიცვალოს. ვფიქრობ, ამ რეგიონში სტაბილურობა ძალიან მნიშვნელოვანია,“ — განაცხადა მან.

თეთრმა სახლმა შეხვედრის შემდეგ განაცხადა, რომ ორი ქვეყნის ლიდერებმა „განიხილეს გზები ჩვენი ქვეყნების ეკონომიკური თანამშრომლობის გასაძლიერებლად, მათ შორის ამერიკული კომპანიებისთვის ჩინეთის ბაზარზე წვდომის გაფართოება და ჩინური ინვესტიციების გაზრდა ჩვენს ინდუსტრიებში“.

ტრამპი ჩინეთში დელეგაციასთან ერთად ჩავიდა, რომლის შემადგენლობაშიც ათზე მეტი უმსხვილესი კომპანიის ხელმძღვანელი შედიოდა, მათ შორის Nvidia-ს ხელმძღვანელი ჯენსენ ჰუანგი, Apple-ის ტიმ კუკი და Tesla-სა და SpaceX-ის მფლობელი და გენერალური დირექტორი ილონ მასკი. ტრამპი ცდილობს ჩინეთი ამერიკული საქონლის შესყიდვების გაზრდაში დაარწმუნოს.

ამერიკული კომპანიების ხელმძღვანელებთან შეხვედრისას სიმ განაცხადა, რომ ჩინეთი ამერიკული ბიზნესისთვის კიდევ უფრო ღია გახდება. მან ხაზი გაუსვა, რომ აშშ-ის კომპანიებს ჩინეთის ბაზარზე უფრო ფართო შესაძლებლობები ექნებათ.

თეთრმა სახლმა ასევე განაცხადა, რომ პრეზიდენტები ტრამპი და სი შეთანხმდნენ: ირანს არავითარ შემთხვევაში არ უნდა ჰქონდეს ბირთვული იარაღი, ხოლო ჰორმუზის სრუტე ღია უნდა დარჩეს.

„პრეზიდენტმა სიმ ასევე ნათლად აღნიშნა, რომ ჩინეთი ეწინააღმდეგება სრუტის მილიტარიზაციას და მისი გამოყენებისთვის საფასურის დაწესების ნებისმიერ მცდელობას. მან ასევე გამოთქვა ინტერესი ამერიკული ნავთობის შესყიდვების გაზრდის მიმართ, რათა მომავალში ჩინეთის დამოკიდებულება ამ სრუტეზე შემცირდეს,“ — ნათქვამია თეთრი სახლის განცხადებაში.

ამასთან, ირანის თემა თითქმის არ იყო ნახსენები ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადებაში ტრამპისა და სიის შეხვედრის შესახებ.

ცალკეული ფრაზები იქ ვაჭრობასა და ტაივანს ეხებოდა, მაგრამ არა ირანს — მხოლოდ ის იყო აღნიშნული, რომ პრეზიდენტებმა „აზრები გაცვალეს“ „ახლო აღმოსავლეთში არსებულ ვითარებაზე“, სხვა საერთაშორისო საკითხებთან ერთად.

თუმცა შეხვედრის შემდეგ ტრამპმა Fox News-ს განუცხადა, რომ სი ძინპინმა ჩინეთის დახმარება შესთავაზა ჰორმუზის სრუტის გახსნის საკითხში და დაჰპირდა, რომ ირანისთვის აშშ-სა და ისრაელის წინააღმდეგ ომში სამხედრო დახმარებას არ მიაწვდიდა.

„მან თქვა, რომ სამხედრო ტექნიკას არ მიაწვდის… ეს ძალიან მკაფიოდ გამოხატა,“ — განაცხადა ტრამპმა. — „მას სურს, რომ ჰორმუზის სრუტე ღია იყოს და თქვა: თუ რამით დახმარება შემიძლია, მინდა დავეხმარო.“

აშშ-ს სურს, რომ ჩინეთი ირანის მოლაპარაკებების მაგიდასთან დაბრუნებაში დაეხმაროს, მაშინ როცა ჩინეთი ფრთხილად თამაშობს შუამავლის როლს და კონფლიქტში პირდაპირ ჩართვას ერიდება.

ტაივანი შეშფოთებულია, რომ შესაძლოა ტრამპისა და სიის სამიტის დღის წესრიგში აღმოჩნდეს

Reuters-ის ცნობით, პეკინის სამიტის შესახებ შეკითხვის პასუხად ტაივანის მთავრობის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა მიშელ ლიმ განაცხადა, რომ ქვეყანა მადლიერია აშშ-ის მიმართ ტაივანის მხარდაჭერის რეგულარული დადასტურებისთვის.

თუმცა ტაივანის ბევრი მცხოვრები შიშობს, რომ სი ძინპინთან ტრამპის შეხვედრის შემდეგ აშშ შესაძლოა ეკონომიკური სარგებლის სანაცვლოდ ჩინეთს ტაივანის სტატუსის საკითხში დათმობაზე წავიდეს.

„ყველაზე მეტად იმის გვეშინია, რომ ტაივანი სი ძინპინსა და პრეზიდენტ ტრამპს შორის მოლაპარაკებების დღის წესრიგში აღმოჩნდება,“ — განაცხადა ტაივანის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ ფრანსუა ვუმ Bloomberg-თან აპრილში.

ამ დროისთვის არ არსებობს რაიმე ნიშანი, რომ ტრამპი ტაივანის მიმართ აშშ-ის პოზიციის შეცვლას აპირებს. თუმცა, ვაშინგტონის ბრუკინგსის ინსტიტუტის წარმომადგენლის, პატრიცია კიმის აზრით, სურვილის შემთხვევაში აშშ-ს შეეძლო საკუთარი ოფიციალური პოზიციის ფორმულირება შეეცვალა და ფრაზა „არ უჭერს მხარს“ ტაივანის დამოუკიდებლობას ჩაენაცვლებინა ფრაზით „ეწინააღმდეგება“.

ეს უმნიშვნელო ცვლილება დიდ მნიშვნელობას შეიძენდა, რადგან ის „იმოქმედებდა იმაზე, როგორ აფასებს პეკინი რისკებს“, აღნიშნავს კიმი.

თუმცა გასულ კვირას სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ აღნიშნა, რომ ორივე ქვეყნის ინტერესებშია ტაივანის გარშემო „დესტაბილიზაციის გამომწვევი მოვლენების“ არდაშვება. ბოლო დღეებში აშშ-მ ასევე კიდევ ერთხელ დაადასტურა კუნძულის მხარდაჭერისადმი ერთგულება.

ჩინეთი ტაივანს გამოყოფილ პროვინციად მიიჩნევს, რომელიც დროთა განმავლობაში მის კონტროლქვეშ უნდა გადავიდეს, და ამ მიზნის მისაღწევად ძალის გამოყენების შესაძლებლობას არ გამორიცხავს.

ვაშინგტონი „ერთი ჩინეთის“ პოლიტიკას მისდევს, რომელიც პეკინს ქვეყნის ერთადერთ კანონიერ მთავრობად აღიარებს, მაგრამ ტაიბეისთან არაოფიციალურ კავშირებს ინარჩუნებს. გარდა ამისა, აშშ-ის კანონმდებლობის თანახმად, ვაშინგტონი ვალდებულია ტაივანს თავდაცვისთვის საჭირო საშუალებები მიაწოდოს.

„მსოფლიოში ყველაზე მნიშვნელოვანი ორმხრივი ურთიერთობა“

ხალხის დიდ დარბაზში სახელმწიფო ბანკეტზე სიტყვით გამოსვლისას სი ძინპინმა განაცხადა, რომ „ჩინეთ-ამერიკის ურთიერთობები მსოფლიოში ყველაზე მნიშვნელოვანი ორმხრივი ურთიერთობაა“.

„ჩინეთისა და შეერთებული შტატების ხალხები დიდი ხალხები არიან. იდეა — „ჩინელი ერის დიდი აღორძინება“ — და მისწრაფება — „ამერიკა ისევ დიდებული გავხადოთ“ — ერთმანეთს არ ეწინააღმდეგება. ისინი სრულიად შეიძლება გვერდიგვერდ მიდიოდნენ. მათ შეუძლიათ ერთმანეთის გაძლიერება და მთელი მსოფლიოსთვის სარგებლის მოტანა.“

ტრამპმა საპასუხოდ განაცხადა, რომ მისთვის დიდი პატივი იყო სი ძინპინთან დროის გატარება და ჩინეთის ლიდერი და მისი მეუღლე პენ ლიუანი 24 სექტემბერს თეთრ სახლში მიიწვია.

ხუთშაბათის ღამეს რუსეთმა კიევზე კომბინირებული დარტყმა განახორციელა დრონებითა და რაკეტებით. უკრაინის დედაქალაქის დარნიცის რაიონში საცხოვრებელი სახლის მთელი სექცია დაინგრა. ხელისუფლების ცნობით, ნანგრევებში შესაძლოა ადამიანები იმყოფებოდნენ. მაშველების მონაცემებით, დარტყმების შედეგად სულ მცირე ხუთი ადამიანი დაიღუპა. ადგილობრივი ხელისუფლების ცნობით, ერთ-ერთი მსხვერპლი 12 წლის გოგონაა.

ოთხშაბათს დღისით განხორციელებული მასირებული დრონებით შეტევის შემდეგ, ხუთშაბათის ღამეს რუსეთმა უკრაინის მიმართულებით, უკრაინის შეიარაღებული ძალების საჰაერო ძალების მონაცემებით, 600-ზე მეტი უპილოტო საფრენი აპარატი და 56 რაკეტა გაუშვა. თავდასხმის მთავარი მიმართულება კიევი იყო.

უკრაინის დედაქალაქში, ქვეყნის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის ცნობით, დაზიანებები 20 ლოკაციაზეა, მათ შორის სკოლაში, ვეტერინარულ კლინიკასა და საცხოვრებელ სახლებში.

„ეს ნამდვილად არ ჰგავს იმ ადამიანების ქმედებებს, რომლებიც ფიქრობენ, რომ ომი დასასრულს უახლოვდება. მნიშვნელოვანია, რომ პარტნიორებმა ამ დარტყმაზე დუმილი არ არჩიონ“, — განაცხადა ზელენსკიმ.

მრავალსართულიანი სახლი დარნიცის რაიონში

რუსული დარტყმის შედეგად დარნიცის რაიონში საცხოვრებელი სახლი დაზიანდა, განაცხადა კიევის საქალაქო სამხედრო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელმა ტიმურ ტკაჩენკომ.

„კონსტრუქციები ჩამოინგრა. ნანგრევებში ადამიანები არიან ჩარჩენილები“, — დაწერა მან.

კიევის მერის, ვიტალი კლიჩკოს თქმით, ცხრა-სართულიან საცხოვრებელ სახლში 18 ბინაა დანგრეული.

ადგილობრივი დროით დილის 11 საათისთვის უკრაინის საგანგებო სიტუაციების სახელმწიფო სამსახურმა სამი დაღუპულის ცხედრის ამოყვანა შეძლო. რამდენიმე საათის შემდეგ მაშველებმა კიდევ ორი დაღუპულის ცხედარი ამოიყვანეს. კლიჩკოს თქმით, ერთ-ერთი მათგანი 12 წლის გოგონაა.

20-ზე მეტი ადამიანი უგზო-უკვლოდ დაკარგულად ითვლება. დაშავებულია 40-ზე მეტი ადამიანი, მათ შორის ჩვილი.

სხვა შედეგები კიევში

გოლოსეევის რაიონში ნამსხვრევები გზის სავალ ნაწილზე ჩამოვარდა, ხოლო სოლომენსკის რაიონში ავტოსადგომზე ავტომობილი დაიწვა, განაცხადა ტიმურ ტკაჩენკომ.

ცნობილია ასევე, რომ დედაქალაქის ობოლონის რაიონში ნამსხვრევები სამსართულიან ავტოსადგომის შენობასა და ბიზნესცენტრის შენობაზე ჩამოვარდა. დარტყმა მოხდა 25-სართულიან დაუმთავრებელ შენობაზეც.

ღამის განგაშის დროს კიევის ზოგიერთი მცხოვრები მეტროში იძინებდა.

შევჩენკოს რაიონში დარტყმა არასაცხოვრებელ შენობაზე განხორციელდა.

დნეპრის რაიონში უპილოტო საფრენი აპარატის ნამსხვრევების ჩამოვარდნის შედეგად ხანძარი გაჩნდა ხუთსართულიანი საცხოვრებელი სახლის სახურავზე. დაიწვა ავტოფარეხები და ავტომობილები.

მანამდე მონიტორინგის არხები წერდნენ, რომ რუსეთის აეროდრომებიდან აფრინდნენ სტრატეგიული თვითმფრინავები Ту-95МС და Ту-160.

შუაღამის შემდეგ, უკვე მერამდენედ დღის განმავლობაში, აფრინდა МиГ-31К — თვითმფრინავი, რომელსაც შეუძლია ჰიპერბგერითი აერობალისტიკური რაკეტა „კინჟალის“ გადატანა.

აფეთქებების ხმა ასევე ისმოდა პოლტავის ოლქის ქალაქ კრემენჩუკში. ქალაქსა და რაიონს ათობით დრონი დაესხა თავს.

დაახლოებით ღამის პირველ საათზე გავრცელდა ცნობები ფრთოსანი რაკეტების შესახებ, რომლებიც ძირითადად კიევის მიმართულებით მიფრინავდნენ.

გარდა ამისა, უკრაინის საგანგებო სიტუაციების სამსახურმა განაცხადა, რომ კიევის ოლქზე ღამის დარტყმების შედეგად სულ მცირე შვიდი ადამიანი დაშავდა.

უკრაინის დაზვერვის გაფრთხილება და დღის დარტყმა

13 მაისს, კიევის დროით დაახლოებით შუადღისას — ამ დროისთვის ის მოსკოვის დროს ემთხვევა — უკრაინის მთავარი სადაზვერვო სამმართველომ განაცხადა, რომ მისი მონაცემებით, რუსეთმა უკრაინის კრიტიკულად მნიშვნელოვან ობიექტებზე ხანგრძლივი კომბინირებული საჰაერო დარტყმა დაიწყო, რომელიც, სავარაუდოდ, რამდენიმე ტალღისგან შედგებოდა.

13 მაისს დღისით რუსეთის სამხედროებმა დრონებით მასირებული დარტყმა განახორციელეს უკრაინის რამდენიმე ოლქზე, მათ შორის ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. დაიღუპა სულ მცირე ექვსი ადამიანი. უკრაინელი სამხედროების მონაცემებით, 18:00 საათისთვის ქვეყნის ცაში თითქმის 900 რუსული უპილოტო საფრენი აპარატი იყო დაფიქსირებული.

უკრაინელმა სამხედროებმა დაადასტურეს, რომ თავდასხმის მთავარი მიმართულება დასავლეთის რეგიონები იყო.

რუსეთმა უკრაინას თითქმის 900 დრონით შეუტია. დღის განმავლობაში ექვსი ადამიანი დაიღუპა.

მათ შორის, რივნეს ოლქში, სადაც დრონი საცხოვრებელ სახლს მოხვდა, სამი ადამიანი დაიღუპა, ექვსი კი დაშავდა. დაშავებულები იყვნენ ასევე ივანო-ფრანკივსკში. დიდი ხნის შემდეგ პირველად აფეთქებების ხმა გაისმა ზაკარპატიის ოლქშიც. ლვოვის ოლქში, ერთ-ერთ ქალაქში უპილოტო საფრენი აპარატის მოხვედრის შემდეგ, ელექტროენერგია გაითიშა. ვოლინის ოლქში დრონებმა ლუცკსა და კოველს დაარტყეს, რის შედეგადაც ხუთი ადამიანი დაშავდა. ვინიცის ოლქიდან რუსული უპილოტო საფრენი აპარატი მეზობელი მოლდოვის საჰაერო სივრცეში შევიდა, განაცხადა ქვეყნის თავდაცვის სამინისტრომ.

გარდა ამისა, ხერსონის ოლქში სულ მცირე 20 ადამიანი დაშავდა, ერთი ქალი დაიღუპა, ხოლო ორი მაშველი დაშავდა.

რუს სამხედროებს უკრაინის რეგიონებიდან გავრცელებულ ცნობებზე, მასშტაბური  თავდასხმის შესახებ, კომენტარი არ გაუკეთებიათ.

გასულ ღამეს, უკრაინისრუსმა ოკუპანტებმა დნეპროპეტროვსკის ოლქზე იერიში მიიტანეს. იერიებს 8 ადამიანი ემსხვერპლა, ხოლო 11 დაშავდა.

ინფორმაციას დნეპროპეტროვსკის საოლქო-სამხედრო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი, ალექსანდრ განჟა და ოლქის საკრებულოს წევრი, ნიკოლაი ლოკაშუკი ავრცელებენ.

“ნიკოპოლის რაიონში დაზარალდა ნიკოპოლის, მარგანეცკაიას, მიროვსკაიას, პოკროვსკაიას და კრასნოგრიგორიევსკაიას თემები. დაზიანდა ინფრასტრუქტურა, კერძო სახლები და ავტომობილები. დაშავდა სამი ადამიანი” – აცხადებს განჟა.

კრივი-რიჰში 2 ადამიანი დაიღუპა და 4 დაიჭრა. მათგან ერთი მძიმე მდგომარეობაშია. დუბოვიკოვის რაიონში 4 ადამიანი დაიღუპა და 3 დაიჭრა, ხოლო ნიკოლაევის რაიონში 2 ადამიანი დაიღუპა.

ბრიტანეთის მთავრობამ რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების ახალი პაკეტი შემოიღო. ლონდონი ამის მიზეზად ასახელებს რუსეთის მხრიდან მიმდინარე მტრულ საქმიანობას, მათ შორის სომხეთის შიდა პოლიტიკურ პროცესებში სავარაუდო ჩარევას ქვეყნის მოახლოებული საპარლამენტო არჩევნების წინ.

სანქციების პაკეტი, რომელიც 11 მაისს გამოცხადდა, ლონდონმა წარმოადგინა როგორც რუსეთის წინააღმდეგ დაწესებული ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრი ზომების ნაკრები უკრაინაში ომის დაწყების შემდეგ. საერთო ჯამში, სანქცირებულთა სიას 56 ფიზიკური პირი და ორგანიზაცია დაემატა.

ბრიტანეთის ხელისუფლების მტკიცებით, სანქცირებულ სუბიექტთა ნაწილი ჩართული იყო კრემლთან დაკავშირებულ გავლენისა და დეზინფორმაციის კამპანიებში, მათ შორის ოპერაციებში, რომლებიც, სავარაუდოდ, სომხეთის შიდა პოლიტიკური პროცესების ფორმირებასა და პრორუსული გავლენის გაძლიერებას ისახავდა მიზნად.

ერთ-ერთი ორგანიზაცია, რომლის წინააღმდეგაც სანქციები დაწესდა, არის Social Design Agency (SDA). ბრიტანული განცხადების თანახმად, ეს ორგანიზაცია რუსეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის მითითებით მოქმედებდა. ლონდონი ჯგუფს ადანაშაულებს სომხეთში მოსკოვისთვის ხელსაყრელი ქსელებისა და პოლიტიკური გავლენის სტრუქტურების შექმნის მცდელობაში.

კიდევ ერთი სუბიექტი — Structura — ასევე დაადანაშაულეს კოორდინირებულ ოპერაციებში მონაწილეობაში, რომელთა მიზანიც დემოკრატიული ინსტიტუტების შესუსტება და უკრაინისადმი საერთაშორისო მხარდაჭერისთვის ძირის გამოთხრა იყო.

სანქციები შეეხო ორგანიზაცია „დიალოგსაც“, რომელსაც ბრიტანელი ოფიციალური პირები რუსეთთან დაკავშირებულ პროპაგანდისა და გავლენის ქსელად აღწერენ. განცხადების თანახმად, ორგანიზაცია, სავარაუდოდ, მართავდა ონლაინ პლატფორმებს, რომლებიც კრემლის ნარატივებს ავრცელებდა, და რუსულ სადაზვერვო სამსახურებთან თანამშრომლობდა გავლენის კამპანიებში, მათ შორის სომხეთის შიდა პოლიტიკურ გარემოსთან დაკავშირებულ მცდელობებში.

ბრიტანეთის განცხადება სომხეთში მიმდინარე საპარლამენტო საარჩევნო კამპანიის ფონზე გაკეთდა, რომელიც ოფიციალურად 8 მაისს დაიწყო. კამპანია 5 ივნისამდე გაგრძელდება, 6 ივნისი კი კანონით განსაზღვრული სიჩუმის დღე იქნება 7 ივნისის კენჭისყრამდე.

სომხეთის საპარლამენტო არჩევნებამდე ერთ თვეზე ნაკლები დროით ადრე, რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა ერევანი საჯაროდ არჩევანის წინაშე დააყენა: ან ევროკავშირთან დაახლოება, ან რუსეთთან პარტნიორობა. გაფრთხილების სახით კი მან უკრაინის მაგალითი მოიყვანა.

პუტინმა თქვა, რომ საქმე „უკიდურესობამდე“ არ უნდა მივიდეს და ქვეყნებმა დროულად უნდა თქვან, რა გზით აპირებენ სვლას. მოსკოვს მანამდეც არაერთხელ განუცხადებია, რომ სომხეთი ერთდროულად ვერ შეძლებს ევროკავშირის მიმართულებით სვლას და ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წევრად დარჩენას. თუმცა ამჯერად პუტინმა ეს არჩევანი უკრაინის სცენარს დაუკავშირა — თანაც იმ არჩევნების წინ, რომელიც შესაძლოა არა მხოლოდ ახალი მთავრობის არჩევა, არამედ ქვეყნის მომავალი გეოპოლიტიკური კურსის განსაზღვრა აღმოჩნდეს.

მოსკოვში გამარჯვების დღის აღლუმის შემდეგ პუტინს ჟურნალისტებმა სომხეთზეც ჰკითხეს. მათ შეახსენეს, რომ წარსულში სომხეთის ლიდერები 9 მაისს ხშირად ჩადიოდნენ მოსკოვში, წელს კი წითელ მოედანზე არც პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი და არც სომხეთის ხელისუფლების სხვა წარმომადგენლები გამოჩენილან.

თავიდან პუტინის ტონი შედარებით მშვიდი იყო. მან თქვა, რომ მოსკოვი „განსაკუთრებულს ვერაფერს ხედავს“ სომხეთის ევროკავშირთან დაახლოების გეგმებში და მხარს დაუჭერს ყველაფერს, რაც „სომეხი ხალხისთვის სასარგებლოა“. მისი თქმით, რუსეთსა და სომეხ ხალხს საუკუნეების განმავლობაში „განსაკუთრებული ურთიერთობა“ ჰქონდათ და თუ რომელიმე გადაწყვეტილება მართლაც სომხეთის ინტერესებს ემსახურება, რუსეთი წინააღმდეგი არ იქნება.

მაგრამ შემდეგ ტონი შეიცვალა. პუტინმა დაიწყო იმ სარგებლის ჩამოთვლა, რომელსაც, მისი თქმით, სომხეთი ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წევრობით იღებს: ვაჭრობა რუსეთთან, უპირატესობები სოფლის მეურნეობისა და გადამამუშავებელი მრეწველობისთვის, საბაჟო შეღავათები და განსაკუთრებული პირობები შრომითი მიგრანტებისთვის. ამის შემდეგ მან ერევანს მოუწოდა, „გარკვეულიყო“ საკუთარ არჩევანში — საჭიროების შემთხვევაში რეფერენდუმის გზითაც.

პუტინის თქმით, ლოგიკური იქნებოდა, სომხეთში ჩატარდეს რეფერენდუმი და მოქალაქეებს ჰკითხონ, რა არჩევანს აკეთებენ. ამის შემდეგ კი რუსეთსა და სომხეთს შეეძლებათ შესაბამისი დასკვნების გამოტანა და, მისი სიტყვებით, „რბილი, ინტელიგენტური და ურთიერთსასარგებლო განქორწინების“ გზით წასვლა.

ყველაზე დიდი ყურადღება პუტინის პასუხში უკრაინასთან გავლებული პარალელმა მიიქცია. მან კვლავ გაიმეორა კრემლისთვის ჩვეული თეზისი, თითქოს ყველაფერი უკრაინის ევროკავშირში გაწევრიანების ან ამ მიმართულებით სვლის მცდელობით დაიწყო. შემდეგ მან გაიხსენა 2013-2014 წლების მოვლენები: მოსკოვი, მისი თქმით, ევროპელებს აფრთხილებდა, რომ უკრაინის შეთანხმება ევროკავშირთან შეუთავსებელი იყო რუსეთისა და პოსტსაბჭოთა სივრცის ქვეყნებთან მჭიდრო ეკონომიკურ კავშირებთან. როცა მაშინდელმა პრეზიდენტმა ვიქტორ იანუკოვიჩმა შეთანხმების ხელმოწერა გადადო, ამას, პუტინის ვერსიით, მოჰყვა „სახელმწიფო გადატრიალება“, „ყირიმის ისტორია“ და ომი აღმოსავლეთ უკრაინაში.

ამის შემდეგ პუტინი ისევ სომხეთს დაუბრუნდა და თქვა, რომ საქმე „უკიდურესობამდე“ არ უნდა მივიდეს. სწორედ ამ კავშირმა — სომხეთი, არჩევანი ევროკავშირსა და ევრაზიულ კავშირს შორის, უკრაინის მაგალითი და ფრაზა „უკიდურესობამდე ნუ მიიყვანთ“ — ბევრს აფიქრებინა, რომ პუტინის სიტყვები მუქარას ჰგავდა.

ფორმალურად რუსეთის პრეზიდენტს არ უთქვამს, რომ სომხეთს უკრაინის სცენარი ელის. მაგრამ მისი პასუხის პოლიტიკური აზრი სწორედ ასე იკითხებოდა: თუ ქვეყანა, რომელსაც მოსკოვი საკუთარ გავლენის ზონად მიიჩნევს, ევროპულ გზას აირჩევს, შედეგები შესაძლოა მძიმე იყოს.

კრემლის ხედვაში უკრაინა წარმოდგენილია არა როგორც რუსეთის აგრესიის მსხვერპლი მეზობელი სახელმწიფო, არამედ როგორც მაგალითი იმისა, რას იწვევს, მოსკოვის აზრით, რუსეთის ინტერესების უგულებელყოფა.

ზეწოლის ბერკეტები

ანალიტიკური ცენტრის „სომხური საბჭოს“ პრეზიდენტი არეგ კოჩინიანი მიიჩნევს, რომ პუტინის განცხადებები პირდაპირ მუქარად ჟღერს. მისი შეფასებით, პუტინის მინიშნებები ორ ქვეყანას შორის ეკონომიკურ კავშირებსა და სომეხი ხალხისთვის არსებულ სარგებელზე შეიძლება რუსეთის მხრიდან შესაძლო ენერგეტიკულ სანქციებს უკავშირდებოდეს.

კოჩინიანის თქმით, რუსეთი სომხეთისთვის ბუნებრივი გაზის, ბენზინისა და ურანის ძირითადი მიმწოდებელია, ხოლო სომხეთს საკუთარი ატომური ენერგეტიკული შესაძლებლობებიც აქვს. ქვეყანას არ აქვს ნავთობისა და გაზის მნიშვნელოვანი სამრეწველო მარაგები და ენერგომოხმარების დიდ ნაწილს იმპორტით ფარავს. გაზს სომხეთის ენერგობალანსში დაახლოებით 60% უკავია, ხოლო მთავარი მიმწოდებელი რუსეთია. 2025 წელს, „გაზპრომის“ მონაცემებით, სომხეთში 2.23 მილიარდი კუბური მეტრი რუსული გაზი შევიდა.

სომხეთის შიდა გაზის ბაზარი ფაქტობრივად მიბმულია Gazprom Armenia-ზე — რუსული „გაზპრომის“ სრულად კონტროლირებად შვილობილ კომპანიაზე, რომელიც ქვეყნის შიდა ბაზარზე გაზის მიწოდებასა და გაყიდვას უზრუნველყოფს. გაზი გამოიყენება არა მხოლოდ გათბობისთვის, არამედ მრეწველობაში, ტრანსპორტსა და ელექტროენერგეტიკაშიც.

1 აპრილს კრემლში ნიკოლ ფაშინიანთან შეხვედრისას პუტინმა მას შეახსენა, რა პირობებით იღებს სომხეთი რუსულ გაზს. მან ხაზი გაუსვა, რომ რუსეთი სომხეთს გაზს ევროპულ ფასებზე რამდენჯერმე იაფად აწვდის: ევროპაში ფასი, მისი თქმით, 1000 კუბურ მეტრზე 600 დოლარს აჭარბებს, მაშინ როცა სომხეთი რუსულ გაზს 177.5 დოლარად იღებს.

ამ ციფრებში ფორმალურად უზუსტობა არ არის, თუმცა შედარება სრულად კორექტული არ არის: პუტინმა სომხეთისთვის გრძელვადიანი კონტრაქტით განსაზღვრული რუსული გაზის ფასი შეადარა ევროპულ ბირჟაზე ცვალებად ფასს და არა ანალოგიურ გრძელვადიან კონტრაქტს.

დრო შეიცვალა

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი სფეროა ატომური ენერგეტიკა. მეწამორის მოქმედი ატომური ელექტროსადგური „როსატომთან“ დაკავშირებული სტრუქტურების მონაწილეობით შენარჩუნდა და მოდერნიზდა. თუმცა სწორედ ამ მიმართულებით ერევანი უკვე ალტერნატივებს ეძებს: სომხეთი ახალი რეაქტორის საკითხში განიხილავს არა მხოლოდ რუსეთის, არამედ აშშ-ის, საფრანგეთის, სამხრეთ კორეისა და ჩინეთის წინადადებებს. 2026 წლის თებერვალში სომხეთმა აშშ-თან სამოქალაქო ბირთვულ ენერგეტიკაში თანამშრომლობის შეთანხმებაც გააფორმა.

რუსეთს სხვა ბერკეტებიც აქვს. კოჩინიანის თქმით, სომხეთის რკინიგზა კვლავ რუსეთის კონცესიაშია, ქვეყანაში ისევ არის რუსეთის სამხედრო ბაზა და რუსი მესაზღვრეები. გარდა ამისა, შესაძლოა გაძლიერდეს ჰიბრიდული შეტევები, რომლებიც უკვე შეინიშნება. კიდევ ერთი მგრძნობიარე საკითხია რუსეთში მცხოვრები სომხური დიასპორა — მათ წინააღმდეგ მოსკოვს, თეორიულად, რეპრესიული ზომების გამოყენება შეუძლია.

თუმცა ექსპერტები არ ფიქრობენ, რომ უკრაინასთან შედარება სომხეთის წინააღმდეგ სამხედრო ძალის გამოყენების პირდაპირ მუქარას ნიშნავს. პოლიტოლოგ ალექსანდრ ისკანდარიანის თქმით, რუსეთს ჯერ პირველი ომის — ანუ უკრაინაში მიმდინარე ომის — მოგვარება სჭირდება. გარდა ამისა, გეოგრაფიული ვითარებაც განსხვავებულია: რუსეთსა და სომხეთს შორის საქართველოა, უკრაინასთან კი რუსეთს საერთო საზღვარი აქვს.

ისკანდარიანი ამბობს, რომ პუტინის განცხადებები უფრო გაღიზიანებას აჩვენებს. რუსეთის პოლიტიკურ ფსიქოლოგიაში ძლიერია „ალყაში მოქცეული ციხესიმაგრის“ აღქმა: მოსკოვი პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში, რომლებსაც საკუთარ ინტერესთა ზონად მიიჩნევს, ნებისმიერ დასავლურ მიმართულებას საფრთხედ აღიქვამს.

მისი თქმით, უსაფრთხოების სფეროში რუსეთს სომხეთზე ზეწოლის ძველი შესაძლებლობები უკვე მნიშვნელოვნად დაკარგული აქვს. 2020-2023 წლებში რამდენიმე მნიშვნელოვანი მოვლენა მოხდა: მეორე ყარაბაღის ომი, შემდეგ კი მთიანი ყარაბაღიდან სომხური მოსახლეობის დეპორტაცია, როდესაც ადგილზე რუსი სამშვიდობოებიც იყვნენ, თუმცა სომხური მოსახლეობის დაცვისთვის, ისკანდარიანის შეფასებით, არაფერი გაკეთებულა.

ამას დაემატა რუსეთის ომი უკრაინის წინააღმდეგ, რის შემდეგაც სომხეთი უსაფრთხოების სფეროში რეალურად რუსეთზე აღარ არის ორიენტირებული. სომხეთი რუსეთიდან იარაღს აღარ ყიდულობს და ფაქტობრივად აღარ მონაწილეობს კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციის — ОДКБ-ს — მუშაობაში.

სომხეთმა ОДКБ-სგან დისტანცირება 2023 წლის იანვარში დაიწყო, როცა უარი თქვა ორგანიზაციის სამხედრო წვრთნების საკუთარ ტერიტორიაზე ჩატარებაზე. ერევანი ამას იმით ხსნიდა, რომ ОДКБ-მ აზერბაიჯანის მოქმედებებს მკაფიო შეფასება არ მისცა და საზღვარზე დაძაბულობის დროს სომხეთს არ დაეხმარა. 2024 წლის თებერვალში ფაშინიანმა უკვე პირდაპირ თქვა, რომ სომხეთის მონაწილეობა ОДКБ-ში „გაყინულია“.

იურიდიულად ერევანი ორგანიზაციიდან არ გამოსულა, მაგრამ მას შემდეგ მაღალი დონის მუშაობაში თითქმის აღარ მონაწილეობს და 2024 წელს ბლოკის დაფინანსებაზეც უარი თქვა.

სხვა არჩევანი

ერევანი არ ეთანხმება აზრს, რომ სომხეთმა უკვე ახლა უნდა გააკეთოს არჩევანი ევროკავშირსა და ევრაზიულ კავშირს შორის. ნიკოლ ფაშინიანმა განაცხადა, რომ ქვეყანა ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირში წევრობის საკითხს რეფერენდუმზე არ გაიტანს, რადგან ამის „ობიექტური აუცილებლობა“ არ არსებობს. მან აღნიშნა, რომ სომხეთი რჩება ЕАЭС-ის წევრად და პატივს სცემს პარტნიორებს.

ფაშინიანის პოზიცია ასეთია: სომხეთს შეუძლია ევროკავშირთან ურთიერთობების გაღრმავება ისე, რომ ეს ამ ეტაპზე რუსეთთან ურთიერთობის გაწყვეტის საკითხში არ გადაიზარდოს. სომხურ საზოგადოებაში რუსეთის მიმართ გაძლიერებული იმედგაცრუების მიუხედავად — როგორც უკრაინაში ომის, ისე ყარაბაღის კრიზისში მოსკოვის ქცევის გამო — ფაშინიანმა პუტინს დიპლომატიურად უპასუხა. მისი მთავარი ამოცანა ახლა არჩევნების მოგებაა.

საპარლამენტო არჩევნები სომხეთში 7 ივნისს უნდა გაიმართოს. ფაშინიანი არჩევნებში თავისი პარტიით, „სამოქალაქო ხელშეკრულებით“, მონაწილეობს. მისი კამპანია აგებულია აზერბაიჯანთან მშვიდობაზე, შიდა რეფორმებსა და ქვეყნის არსებობაზე საერთაშორისოდ აღიარებულ საზღვრებში — ყარაბაღის დაბრუნების მცდელობის გარეშე.

ოპონენტები კი ფაშინიანს მარცხში, ბაქოსთვის დათმობებსა და მოსკოვთან ურთიერთობის დანგრევაში ადანაშაულებენ.

ფაშინიანის მთავარ მეტოქეებს შორის არის რამდენიმე ძალა. ერთ-ერთი თვალსაჩინო ახალი პროექტია ბლოკი „ძლიერი სომხეთი“, რომელიც რუს-სომეხ მილიარდერ სამველ კარაპეტიანთან არის დაკავშირებული. კარაპეტიანმა ქონება რუსეთში დააგროვა და მოსკოვთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობების აღდგენას უჭერს მხარს. ამჟამად ის შინაპატიმრობაშია საქმეზე, სადაც ფიგურირებს უკანონო გზით ძალაუფლების ხელში ჩაგდებისკენ საჯარო მოწოდებებისა და ფულის გათეთრების ბრალდებები. თავად კარაპეტიანი ბრალდებებს უარყოფს.

რუსეთისა და კვიპროსის მოქალაქეობის გამო ის ვერ გახდება პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი და ვერც პარლამენტში იყრის კენჭს. მიუხედავად ამისა, მისი პოლიტიკური პროექტი ფაშინიანის მოწინააღმდეგე ამომრჩევლისთვის ერთ-ერთ მთავარ ცენტრად იქცა.

1 აპრილს ფაშინიანთან შეხვედრისას პუტინმა თვითონვე ახსენა, რომ სომხეთში არის „ბევრი პოლიტიკური ძალა“, რომელიც პრორუსულ პოზიციას იკავებს, და გამოთქვა იმედი, რომ ისინი არჩევნებში მონაწილეობას შეძლებენ. მან ასევე მიანიშნა ადამიანებზე, რომლებიც, მისი თქმით, „თავისუფლების აღკვეთის ადგილებში“ იმყოფებიან, მიუხედავად იმისა, რომ რუსული პასპორტი აქვთ. ეს აშკარა მინიშნება იყო სამველ კარაპეტიანზე.

კარაპეტიანის გარდა, მოსკოვთან დაახლოებაში უპირატესობას ხედავენ ძველი ოპოზიციის წარმომადგენლებიც. ბლოკ „სომხეთს“ არჩევნებზე ყოფილი პრეზიდენტი რობერტ კოჩარიანი მიუძღვება — ფაშინიანის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და ხანგრძლივი ოპონენტი. არჩევნებში მონაწილეობს ასევე ბიზნესმენ გაგიკ ცარუკიანის „აყვავებული სომხეთი“.

ორივე პოლიტიკოსი აღიქმება ძალად, რომლისთვისაც რუსეთთან ურთიერთობის აღდგენა ბუნებრივი პოლიტიკური კურსი იქნებოდა. მათი პრობლემა კი ის არის, რომ სომხური საზოგადოების მნიშვნელოვანი ნაწილისთვის ისინი არა მხოლოდ მოსკოვთან, არამედ ძველ ძალაუფლებრივ სისტემასთანაც ასოცირდებიან — იმ სისტემასთან, რომელიც 2018 წლის „ხავერდოვანი რევოლუციის“ შედეგად დაინგრა.

რუსეთს „ცუდად ესმის“ სომხეთის

არეგ კოჩინიანი პუტინის განცხადებებს არჩევნებამდე ერთი თვით ადრე პირდაპირ მცდელობად მიიჩნევს, გავლენა მოახდინოს შედეგებზე. თუმცა, მისი თქმით, რუსეთში სომხეთი და სომხური საზოგადოებრივი აზრი ძალიან ცუდად ესმით. ის, რაც კრემლში გარკვეული პოლიტიკური ძალებისთვის სასარგებლო მხარდაჭერად მიაჩნიათ, სინამდვილეში მათ იმიჯზე ხშირად უარყოფითად მოქმედებს.

პოლიტოლოგ ალექსანდრ ისკანდარიანის აზრით, რუსეთიც და ზოგჯერ დასავლეთიც პოსტსაბჭოთა ქვეყნებს ხშირად მხოლოდ დასავლეთსა და რუსეთს შორის ბრძოლის ველად აღიქვამენ და ამით ხშირად ცდებიან. წინასაარჩევნო კამპანიაში რა თემებიც არ უნდა ჟღერდეს, მისი თქმით, იმის თქმა, რომ ყველაფერი მხოლოდ მოსკოვსა და ბრიუსელს შორის არჩევანზე დადის, ზედმეტად გამარტივებული ხედვაა.

კოჩინიანის შეფასებით, 7 ივნისს სომხების წინაშე სამი კითხვა დადგება და მხოლოდ ერთი მათგანი შეეხება საგარეო პოლიტიკურ კურსს. მთავარი არჩევანი კი, მისი თქმით, არის არჩევანი მშვიდობის პოლიტიკასა და ომის პოლიტიკას შორის.

ფაშინიანი თავის მთავარ ოპონენტებს „ომის პარტიად“ წარმოაჩენს — ძალებად, რომლებმაც შესაძლოა ქვეყანა უკან დააბრუნონ: რუსეთზე დამოკიდებულებაში, აზერბაიჯანთან კონფლიქტში და ძველ ელიტებთან.

ოპოზიცია კი ფაშინიანს საპირისპიროში ადანაშაულებს: მათი თქმით, მისი კურსი ახალ დათმობებამდე, სუვერენიტეტის დაკარგვამდე და ქვეყნის მთავარი ეკონომიკური პარტნიორისგან სახიფათო დაშორებამდე მიიყვანს. თუმცა ოპოზიციის სირთულე ისიც არის, რომ მათი დღის წესრიგი მეტწილად აგებულია არა იმაზე, რას სთავაზობენ ქვეყანას, არამედ იმაზე, ვის და რას ეწინააღმდეგებიან.

ისკანდარიანის თქმით, ფაშინიანს მარტივი, მაგრამ გასაგები გზავნილი აქვს: „ჩვენ ვართ მშვიდობის პარტია, დანარჩენები — ომისკენ მიდიან. თუ ჩვენ გარდა ვინმე გაიმარჯვებს, იქნება ომი.“ მეორე გზავნილი კი ასეთია: „ჩვენ ვართ ევროპეიზაციის მომხრეები, დანარჩენები — პრორუსები.“ სომხეთში ეს გზავნილი დღეს საკმაოდ კარგად მუშაობს, რადგან რუსეთის მიმართ დამოკიდებულება არც ისე პოზიტიურია.

კოჩინიანი არჩევნების შედეგების პროგნოზს ჯერ არ აკეთებს. მისი თქმით, ფაშინიანის საყრდენი უფრო უფროსი თაობაა, ახალგაზრდობა კი ძირითადად ოპოზიციურად არის განწყობილი და გარკვეულ პოსტმოდერნისტულ განწყობაში იმყოფება — თითქოს „არ არსებობს არც სრული სიმართლე, არც სრული ტყუილი, ყველაფერი შედარებითია“.

განსხვავებული შეფასებების მიუხედავად, ორივე ექსპერტი თანხმდება, რომ მომავალი არჩევნები სომხეთისთვის პირველ რიგში არც რუსეთზეა, არც ევროკავშირზე — ის სომხეთზეა.

ქვეყანა რთული გეოპოლიტიკური კვანძის შუაგულშია: სამხრეთით ირანია, რომელიც აშშ-სა და ისრაელთან დაპირისპირებაშია; აღმოსავლეთით — აზერბაიჯანი; დასავლეთით — თურქეთი, რომელიც ბაქოს უჭერს მხარს; ჩრდილოეთით — საქართველო, რომლის ევროპული გზაც პოლიტიკური კრიზისის გამო ფაქტობრივად გაყინულია. ამიტომ, რუსეთის მხრიდან მუქარების მიუხედავად, სომხები არჩევნებზე ბევრად უფრო უშუალო და სასიცოცხლო საკითხებს გადაწყვეტენ, ვიდრე ვლადიმირ პუტინთან „განქორწინების“ ფორმალური გაფორმებაა.