Category: მსოფლიო

ანომალური სიცხის გამო ციმბირში ტყის ხანძრები მძინვარებს. ერთ დღეში ცეცხლმა კემეროვოს და ნოვოსიბირსკის ოლქების ცხრა მუნიციპალიტეტში 140 შენობა გაანადგურა, მათ შორის საცხოვრებელი სახლები. ასობით ადამიანი საცხოვრებლის გარეშე დარჩა. დაწვა ტაიგის ათასობით ჰექტარი. მხოლოდ სოფელ პოსტნიკოვოში ცეცხლი მოედო 22 სახლს.

წინასწარი მონაცემებით ხანძრის შედეგად გარდაცვლილები არ არიან. ხანძრის ლიკვიდაციაში 120 ერთეული ტექნიკა და 430–ზე მეტი ადამიანი იყო ჩართული, პროცესში მონაწილეობდა ავიაციაც. ამ დროისთვის ნოვოსიბირსკის ოლქში ბუნებრივი ხანძრის კერები ლიკვიდირებულია.

ციმბირში 30 გრადუსი სიცხეა. ცეცხლის გავრცელებას ქარიც უწყობს ხელს, რომლის სიჩქარე წამში 20 მეტრია. ბაიკალის მხარეში ცეცხლი უკიდია რამდენიმე ასეულ ჰექტარ ტყეს. რეგიონის ტყეებში საგანგებო მდგომარეობაა გამოცხადებული.

ევროპა ნორმალურ ცხოვრებას უბრუნდება

ევროპა კარანტინიდან გამოსვლას იწყებს. დანიასა და ნორვეგიაში, სადაც კორონავირუსის ეპიდემია შედარებით სუსტია, ვიდრე მათ სამხრეთელ მეზობლებთან, სკოლები და საბავშვო ბაღები გაიხსნა. მათ მაგალითს მიბაძავს ნიდერლანდები – იქ უკვე მაღაზიების გახსნა დაიწყო, თუმცა კლიენტი არც ისე ბევრია.

საფრანგეთში თვითიზოლაციის რეჟიმი ნარჩუნდება. მისი გაუქმება 11 მაისისთვის არის დაგეგმილი, თუმცა არა ყველასთვის. ხელისუფლება აცხადებს, რომ კაფეები, კინოთეატრები, მუზეუმები განსაკუთრებული განკარგულების შემდეგ გაიხსნება. მსხვილი გასართობი ცენტრები ამუშავებას ივლისზე ადრე ვერ შეძლებენ.

მეზობელ გერმანიაში კი შემზღუდავი ზომები არც ისე მკაცრია. ბევრი საწარმო მუშაობის ძველებულ რეჟიმს დაუბრუნდა, თუმცა ერთი პირობით– ყველა თანამშრომელმა ნიღაბი უნდა ატაროს. ამას დამქირავებლები მკაცრად გააკონტროლებენ.

ყველაზე მეტად კორონავირუსისგან ევროპის სამხრეთი დაზარალდა. იტალიასა და ესპანეთში ათობით ათასი ადამიანი გარდაიცვალა, თუმცა რგორც ჩანს ეპიდემიის პიკმა უკვე ჩაიარა. სიკვდილიანობის მაჩვენებელი ისეთი მაღალი აღარ არის, რაც რამდენიმე კვირის წინ იყო. ესპანეთში პატარა ბავშვების მშობლებს მათთან ერთად ქუჩაში გასეირნების უფლება მისცეს. გასულ კვირას კი ესპანეთში სამსახურს დაუბრუნდა 3 მილიონი ადამიანი. კარანტინის ზომების მოხსნისთვის ემზადება იტალიაც. აქ რამდენიმე დღის წინ წიგნების და საკანცელარიო მაღაზიები გაიხსნა, თუმცა იმ დათქმით, რომ გამყიდველები და მყიდველები ნიღბებში იქნებიან და ერთდროულად პატარა მაღაზიებში ორ კაცზე მეტი არ შევა.

ევროპის ქვეყნების უმრავლესობაში საზოგადოებრივი ტრანსპორტი მუშაობს და ის კარანტინის პერიოდში არც გაჩერებულა.

ექსპერტების აზრით ეპიდემიის დასრულების შემდეგაც კორონავირუსი არსად გაქრება და დიდი ალბათობით სეზონური გახდება გრიპის მსგავსად. ამის გამო  ყველა მსხვილი ლაბორატორია აქტიურად მუშაობს კოვიდ19–ის ვაქცინის შესამუშავებლად.

ოქსფორდის უნივერსიტეტის წამყვანი ვირუსოლოგი, ენდრიუ პოლარდი ამბობს, რომ მათ უკვე ჰქონდათ სერიოზული ბაზა და ამიტომაც სწრაფად ჩაერთნენ ახალი კორონავირუსის კვლევაში.

“ჩვენ უკვე ბევრი ვიცით მის შესახებ, შესაძლოა მასთან საბრძოლველად შევძლოთ ვაქცინის ტიპის გამოყენება, რომელიც მსგავსი კორონავირუსის – სარსისთვის შევიმუშავეთ, რომელიც აზიაში 2003 წელს გამოჩნდა.“

თუმცა, რამდენი დრო დაჭირდება ახალი ვაქცინის შემუშავებას, ჯერჯერობით რთული სათქმელია. სხვადასხვა პროგნოზებით მას შეიძლება რამდენიმე თვე, ან რამდენიმე წელი დაჭირდეს.

სასოფლო – სამეურნეო საქონლის ჭარბი მარაგების მიუხედავად, სავაჭრო და მიწოდების ჯაჭვში არსებული შეფერხებები შეშფოთებას იწვევს მოსახლეობის სურსათით უზრუნველყოფასთან დაკავშირებით  

მსოფლიო ბანკის მიერ მომზადებული „სასაქონლო ბაზრების მიმოხილვის“ აპრილის გამოცემის თანახმად,  COVID-19 – ის პანდემიით გამოწვეულმა გლობალურმა ეკონომიკურმა შოკმა  სასაქონლო პოზიციების უმეტესობაზე ფასების ვარდნა განაპირობა და 2020 წლის განმავლობაში მოსალოდნელია მნიშვნელოვნად დაბალი ფასების დაფიქსირება.

ანგარიშის მიხედვით, ეკონომიკური საქმიანობის მოულოდნელმა გაჩერებამ ყველაზე დიდი გავლენა ენერგომატარებლების და ლითონების ფასებზე იქონია და მოსალოდნელია  სერიოზული გლობალური რეცესია. ტრანსპორტთან დაკავშირებული საქონლის, მათ შორის ნავთობის ფასი მკვეთრად შემცირდა. სასოფლო – სამეურნეო საქონლის უმეტესობის პერსპექტივაზე მოკრძალებული ზემოქმედების მიუხედავად, მიწოდების ჯაჭვში არსებული შეფერხებები და სახელმწიფოების მიერ ექსპორტის შეზღუდვის მიმართულებით გადადგმული ნაბიჯები ან საქონლის მარაგების დაგროვება შეშფოთებას იწვევს იმ თვალსაზრისით, რომ ზოგიერთ ქვეყანაში სურსათით მოსახლეობის უზრუნველყოფა შესაძლოა რისკის ქვეშ აღმოჩნდეს.

 “წარმოუდგენელ ადამიანურ მსხვერპლთან ერთად, პანდემიის ეკონომიკური გავლენა შეამცირებს მოთხოვნას და შეაფერხებს მიწოდებას, რაც უარყოფითად იმოქმედებს ამ საქონელზე დამოკიდებულ განვითარებად ქვეყნებზე,“ აღნიშნა მსოფლიო ბანკის ჯგუფის თანაბარი ეკონომიკური ზრდის, ფინანსების და ინსტიტუტების მიმართულების ვიცე – პრეზიდენტმა ჯეილა პაზარბაშიოღლუმ. მისივე თქმით: „პოლიტიკის შემმუშავებლებმა არ უნდა დაუშვან სავაჭრო შეზღუდვების დაწესება და ისეთი ღონისძიებების განხორციელება, რომლებიც საფრთხეს შეუქმნის მოსახლეობის სასურსათო პროდუქტებით უზრუნველყოფას, რაც ყველაზე მძიმე ღარიბი ფენისთვის  აღმოჩნდება.“

ნედლი ნავთობის ყოველთვიური საშუალო ფასი 50 პროცენტით დაეცა იანვრიდან მარტამდე პერიოდში. ფასებმა ისტორიულ მინიმუმს  აპრილში მიაღწია, ზოგიერთი საბაზისო სავაჭრო მონაცემის უარყოფითი მნიშვნელობით. სავარაუდოდ,  2020 წელს ბარელის ფასი საშუალოდ 35 აშშ დოლარი იქნება, რაც ოქტომბრის  პროგნოზის მკვეთრი დაღმავალი ცვლილებაა, და 43 პროცენტიანი კლებაა 2019 წლის საშუალო მაჩვენებელთან შედარებით, რომელიც ბარელზე 61 აშშ დოლარს შეადგენდა. ასეთი შემცირება ასახავს მოთხოვნის ისტორიულად უდიდეს ვარდნას. ნედლი ნავთობის ფასის შემცირებას კიდევ უფრო ამწვავებს ნავთობის ექსპორტიორი ქვეყნების ორგანიზაციას (OPEC)  და ნავთობის სხვა მწარმოებლებს შორის არსებულ საწარმოო ხელშეკრულებებთან დაკავშირებული გაურკვევლობა.  ზოგადად, 2020 წელს მოსალოდნელია ენერგორესურსების (მათ, შორისაა ბუნებრივი გაზი და ნახშირი) ფასების 40 პროცენტით კლება, ხოლო 2021 წელს მნიშვნელოვანი ზრდისკენ შემობრუნება.

სასოფლო-სამეურნეო ფასები ნაკლებად არის მიბმული ეკონომიკურ ზრდაზე და მხოლოდ უმნიშვნელო კლება აღინიშნა 2020 წლის პირველ კვარტალში, რეზინის გარდა, რომელიც ტრანსპორტის სფეროში გამოიყენება. ძირითადად მოსალოდნელია ფასების სტაბილურობის შენარჩუნება 2020 წლის განმავლობაში, რამდენადაც წარმოების დონეები და ძირითადი სასურსათო პროდუქციის მარაგები რეკორდულად მაღალია. თუმცა, შესაძლებელია სასოფლო – სამეურნეო პროდუქციის წარმოება  შეფერხების წინაშე აღმოჩნდეს ნედლეულით (მაგ. სასუქი, პესტიციდები) ვაჭრობაში და დისტრიბუციაში არსებული შეფერხების და შრომითი რესურსების ხელმისაწვდომობის გამო. მიწოდების ჯაჭვების შეფერხებამ უკვე იქონია გავლენა განვითარებად ბაზრებზე და ისეთი მალფუჭებადი პროდუქტების ექსპორტის განვითარებაზე, როგორებიცაა ყვავილები, ხილი და ბოსტნეული.

„ეს უდიდესი შოკია სასაქონლო ბაზრებისთვის. დაბალმა ფასებმა ნავთობზე შეიძლება მნიშვნელოვანი უარყოფითი გავლენა იქონიოს განვითარებად ქვეყნებზე და საფრთხე შეუქმნას აუცილებელ ინვესტიციებს კრიტიკული მნიშვნელობის მქონე ინფრასტრუქტურაში, რომელიც ხელს უწყობს გრძელვადიან ზრდას და  ხარისხიანი სამუშაო ადგილების შექმნას. საერთაშორისო თანამეგობრობამ ერთად უნდა მოახდინოს რეაგირება ამ პრობლემებზე ინტერვენციების მეშვეობით ენერგიის მრავალფეროვან წყაროებში, მდგრად ტრანსპორტში და ციფრულ ინფრასტრუქტურასა და სერვისებზე წვდომაში, რომელიც ადამიანებს მისცემს ინტერნეტთან დაკავშირების საშუალებას ასეთ რთულ პერიოდში. ეს გადამწყვეტი იქნება არსებითი სოციალური სერვისების მისაწოდებლად, სამუშაო ადგილების დასაცავად, ბიზნესის მხარდასაჭერად და სიცოცხლის გადასარჩენად“  – აღნიშნა მსოფლიო ბანკის ვიცე-პრეზიდენტმა ინფრასტრუქტურის სფეროში მახტარ დიოპმა.

ანალიზის თანახმად, შესწავლილ იქნა  COVID-19 პანდემიის ზემოქმედება სასაქონლო ბაზრებზე. შერბილების ღონისძიებებს, რომლებიც  ვირუსის კონტროლის მიზნით ხორციელდება, შედეგად მოჰყვა ნავთობზე მოთხოვნის უპრეცედენტო ვარდნა. მიწოდების ჯაჭვის შეფერხებას შეუძლია სხვა საქონლის მოხმარების ცვლილების და წარმოების შემცირების გამოწვევა და ასევე, სურსათით უზრუნველყოფისთვის საფრთხის შექმნა. პანდემიას აქვს სასაქონლო მოთხოვნაზე და მიწოდებაზე ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში ზემოქმედების პოტენციალი.

ნავთობის ფასების კლება პოლიტიკის შემმუშავებლებს განვითარებად ბაზრებზე და ქვეყნებში ენერგოსუბსიდიების რეფორმების განხორციელების შესაძლებლობას აძლევს. ამ რეფორმებს შეუძლია თავისუფალი ხარჯვის ხელშეწყობა პანდემიასთან დაკავშირებული გადაუდებელი საჭიროებებისთვის, ენერგორესურსების არაგონივრული მოხმარების შეწყვეტა, და ხარჯების გადანაწილება  მოსახლეობის ღარიბი ფენის დასახმარებლ პროგრამებზე.

ევროკავშირის ლიდერებმა ვიდოკავშირით ჩაატარეს სამიტი, რომელიც პანდემიასთან ბრძოლას ეძღვნებოდა. მათ სპეციალური დახმარების ფონდის შექმნა გადაწყვიტეს ევროპული კომპანიებისა და ქვეყნების დასახმარებლად, რომლებიც კორონავირუსის პანდემიისგან ყველაზე მეტად დაზარალდნენ. ფონდი შემდეგი ორი თვის განმავლობაში შეიქმნება და თავდაპირველად იქ 540 მილიონი ევრო მოიყრის თავს.

თუმცა ევროკომისიის ხელმძღვანელმა, ურსულა ფონ დერ ლაიენმა განაცხადა, რომ გრძელვადიან პერსპექტივაში საგანგებო დახმარების ფონდის მთლიანი მოცულობა 1 ტრილიონ ევროს მიაღწევს.  ამასთან, ევროპულ ქვეყნებს ჯერ კიდევ მუშაობა მოუწევთ ფონდის ფორმირების საბოლოო დეტალების შესათანხმებლად.

საფრანგეთის პრეზიდენტი, ემანუელ მაკრონი გამოდის წინადადებით, რომ ევროკავშირის ყველა წევრმა გაინაწილოს ვალები, რომლებიც ესპანეთისა და იტალიისთვის დახმარების აღმოჩენის შემდეგ წარმოიქმნება. ეს ქვეყნები კრიზისისგან ყველაზე მეტად დაზარალდნენ. თუმცა ამის წინააღმდეგია გერმანია, ავსტრია, ნიდერლანდები, დანია და შვედეთი.

სამიტის შემდეგ მაკრონმა დააზუსტა, რომ ყველაზე დიდი წინააღმდეგობა გამოიწვია საკითხმა იმის შესახებ, საგანგებო ფონდის სახსრები პირდაპირი გრანტების სახით უნდა გაიცეს თუ კრედიტების.

შეერთებული შტატების სამხედრო ოფიციალური პირები გეგმავენ დამატებით ბრძოლას კორონავირუსის წინააღმდეგ, მას შემდეგაც კი, როდესაც ახლანდელი პანდემია ჩაცხრება. ეს იმაზე მიანიშნებს, რომ ვირუსი ციკლური იქნება.

ინფექციური დაავადებების ექსპერტები უკვე რამდენიმე კვირაა გვაფრთხილებენ, რომ “კოვიდ-19”-ს შეუძლია სექტემბერ-ოქტომბერში, ზამთრის თვეების წინ, გრილი ამინდის დადგომასთან ერთად, შეერთებულ შტატებში განმეორებით გააქტიურდეს. ეს არის საფრთხე, რომელმაც სამხედრო უწყების ზოგიერთი მაღალი თანამდებობის პირი შეაშფოთა.

სამხედრო-საჰაერო ძალების შტაბის უფროსმა, გენერალმა დეივ გოლდფეინმა, ოთხშაბათს ჟურნალისტებს უთხრა: “ჩვენ, ყველა ამაზე ვსაუბრობთ. სავარაუდოა, რომ მას აქვს პოტენციალი რაიმე ციკლური გზით უკან დაბრუნდეს. ყველა პროგნოზით, ვაქცინა მთელი წელიწადი არ იქნება. ეს იმას ნიშნავს, რომ ჩვენი შესაძლებლობები უნდა დავხვეწოთ, რათა გადავრჩეთ და [შესაბამისად] ვიმოქმედოთ.”

უმაღლესი სამხედრო ოფიციალური პირების აზრით, ახალი კორონავირუსის სწრაფი გავრცელების მიუხედავად, შეერთებული შტატების შეიარაღებული ძალები ქვეყნის და მისი ინტერესების დასაცავად მზადყოფნას ინარჩუნებს. ოთხშაბათის მონაცემებით, 56 ათასზე მეტი საკადრო და ასევე ნაწილობრივ მობილიზებული ჯარისკაცი, მთელ ქვეყანაში მიმდინარე მაშველი ძალისხმევის მხარდასაჭერად განალაგეს.

მაგრამ პანდემიას, სამხედრო მზადყოფნის თვალსაზრისით უარყოფითი შედეგებიც ჰქონდა. მაგალითად, შემცირდა აფრიკაში, აზიაში და ევროპაში პარტნიორ ძალებთან ერთად, ერთობლივი წვრთნების მასშტაბი. ასევე შემცირდა ამერიკული სამხედრო ძალები ისეთ ადგილებში, როგორიცაა ერაყი და სირია, სადაც ამერიკული ჯარი, ადგილობრივ ძალებთან ერთად, ისლამური ტერორისტული დაჯგუფებების წინააღმდეგ მუშაობს.

სამხედრო მეთაურების თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ ამერიკელი ჯარისკაცები ზოგადად უფრო ახალგაზრდები და ჯანმრთელები არიან ვიდრე დანარჩენი მოსახლეობა, მათ ვირუსისადმი ჯერ იმუნიტეტი არ აქვთ.

წყარო: ამერიკის ხმა