Blog

აშშ-ში დაფუძნებულმა ორგანიზაციამ Human Rights Activists News Agency (HRANA) ბოლო განახლებაში განაცხადა, რომ რანში მიმდინარე საპროტესტო აქციების შედეგად დაღუპულთა  რიცხვმა 466-ს მიაღწია.ეს მაჩვენებელი წინა მონაცემთან შედარებით ორჯერ მეტია – ორგანიზაცია 203 გარდაცვლილზე საუბრობდა. უფლებადამცველი ჯგუფის ცნობით, მონაცემების ასეთი მკვეთრი ზრდა ბოლო საათებში დაფიქსირდა.

ორგანიზაცია HRANA ირანში მოქმედ აქტივისტებზე დაყრდნობით აგროვებს ინფორმაციას, რომელიც სხვადასხვა გზით მოწმდება. სააგენტო Reuters აღნიშნავს, რომ HRANA-ს მიერ გავრცელებული სტატისტიკა წინა საპროტესტო ტალღების დროსაც მაღალი სიზუსტით გამოირჩეოდა.

“ვაცხადებ ეროვნული აჯანყების ახალ ეტაპს ისლამური რესპუბლიკის დასამხობად და ირანის დასაბრუნებლად. ჩვენ მარტონი არ ვართ, მალე გლობალური დახმარებაც მოვა” -ირანიდან დევნილმა ტახტის მემკვიდრემ და ოპოზიციურმა ფიგურამ, პრინცმა რეზა ფეჰლევიმ ირანელ დემონსტრანტებს მიმართა.

”ძვირფასო ჩაგრული ირანო, ჩემო მამაცო თანამემამულეებო,ბოლო ორი კვირის განმავლობაში, განსაკუთრებით ბოლო ოთხ დღეში, თქვენი მილიონიანი დემონსტრაციებით ისლამური რესპუბლიკის არალეგიტიმური რეჟიმის საფუძვლები შეარყიეთ. ახლა, გასული დღეების მოწოდებებზე თქვენს მილიონიან პასუხზე დაყრდნობითა და იმ ლეგიტიმურობითა და პოპულარობით, რომელიც მე თქვენგან მივიღე, ვაცხადებ ეროვნული აჯანყების ახალ ეტაპს ისლამური რესპუბლიკის დასამხობად და ჩვენი ძვირფასი ირანის დასაბრუნებლად.

1. ირანის შიგნით, ქალაქების ცენტრალური ქუჩების დაკავებისა და შენარჩუნების გარდა, ყველა დაწესებულება და ორგანო, რომელიც პასუხისმგებელია რეჟიმის ცრუ პროპაგანდასა და საკომუნიკაციო საშუალებების გათიშვაზე, ითვლება ლეგიტიმურ სამიზნედ. მთავრობის თანამშრომლებს, ასევე შეიარაღებულ და უსაფრთხოების ძალებს, აქვთ შესაძლებლობა, შეუერთდნენ ხალხს და ერის დამხმარეები გახდნენ, ან აირჩიონ ერის მკვლელებთან თანამზრახველობა და საკუთარ თავზე აიღონ მარადიული სირცხვილი და ერის წყევლა.

2. ირანის ფარგლებს გარეთ, ირანის ყველა საელჩო და საკონსულო ეკუთვნის ირანელ ერს და დადგა დრო, რომ ისინი ისლამური რესპუბლიკის სირცხვილით სავსე დროშის ნაცვლად, ირანის ეროვნული დროშით შემკული იყოს.

ჩვენ ახლოს ვართ ჩვენთვის საყვარელი ირანის ისლამური რესპუბლიკისგან დაბრუნებასთან. ხამენეიმ და მისმა რეჟიმმა თქვენგან რამდენიმე მძიმე დარტყმა მიიღეს და ჩვენ არ უნდა მივცეთ მათ ამოსუნთქვის საშუალება. რეჟიმი რეპრესიული ძალების სერიოზულ ნაკლებობას განიცდის და ხალხზე გახშირებული სროლა ხდება არა ძალის პოზიციიდან, არამედ დაქირავებული მებრძოლების ნაკლებობისა და უფრო სწრაფი კოლაფსისა და დაცემის შიშის გამო. არ დავუშვებთ, რომ ამ დამნაშავეებმა კიდევ უფრო მეტი ახალგაზრდის სისხლი დაღვარონ. მათ ამ შესაძლებლობას არ მივცემთ. ჩვენ უკან არ დავბრუნდებით.

ირანის თავისუფლება ახლოსაა. ირანის უკვდავი შვილების მიერ მიწაზე დაღვრილი სისხლი გამარჯვებისკენ გვიძღვება. ჩვენ მარტონი არ ვართ. მალე გლობალური დახმარებაც მოვა. დაელოდეთ ჩემს მომდევნო შეტყობინებებს. მალე დავიბრუნებთ ჩვენს ძვირფას ირანს ისლამური რესპუბლიკისგან და მთელ ირანში თავისუფლებისა და გამარჯვების დღესასწაულს აღვნიშნავთ.”-განაცხადა ფაჰლევმა.

ირანში, კვირა ღამის განმავლობაში, მომიტინგეები კვლავ გავიდნენ ქუჩებში მზარდი რეპრესიების მიუხედავად. ორი საავადმყოფოს მედიკოსებმა მედიას განუცხადეს, რომ ორ დღეში მათთან 100-ზე მეტი დაღუპულის ცხედარი შეიყვანეს.

თვითმხილველთა მონათხრობი და საერთაშორისო მედიის მიერ გადამოწმებული ვიდეოები აჩვენებს, რომ ხელისუფლება სულ უფრო მკაცრ ზომებს მიმართავს.

საერთაშორისო მედიას ირანის ტერიტორიაზე მუშაობის შესაძლებლობა არ აქვს. გარდა ამისა, ირანულმა ხელისუფლებამ ხუთშაბათიდან ქვეყანაში ინტერნეტი გათიშა, რაც ინფორმაციის შეგროვებასა და გადამოწმებას კიდევ უფრო ართულებს.

მიუხედავად ამისა, ქვეყნიდან მაინც ჟონავს გარკვეული რაოდენობის ვიდეოჩანაწერები, ხოლო დასავლური მედია კავშირს ინარჩუნებს ირანში მყოფ ადამიანებთან, რომლებსაც მოვლენების უშუალოდ დაკვირვების შესაძლებლობა აქვთ.

შაბათ საღამოს გადაღებულმა და გადამოწმებულმა ვიდეომ აჩვენა, როგორ დაიკავეს მომიტინგეებმა ქუჩები თეირანის გიშას რაიონში. რამდენიმე ახალი ვიდეო (BBC Verify-ის ფაქტების გადამმოწმებელმა გუნდმა დაადგინა, რომ ისინი ახლახანსაა გადაღებული) ასახავს შეტაკებებს მომიტინგეებსა და უსაფრთხოების ძალებს შორის მაშჰადში — ირანის სიდიდით მეორე ქალაქში.

პროტესტების გაძლიერებასთან ერთად, დაღუპულთა და დაშავებულთა რაოდენობა კვლავ იზრდება. ორმა უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ 100-ზე მეტი დაღუპულის შესახებ განაცხადა, მათ შორის უსაფრთხოების ძალების თანამშრომლებიც არიან. ორი საავადმყოფოს მედიკოსებმა BBC-ს უთხრეს, რომ ორ დღეში მათთან 100-ზე მეტი ცხედარი მიიყვანეს.

რამდენიმე საავადმყოფოს თანამშრომლებმა BBC-ს განუცხადეს, რომ ისინი დაშავებულებითა და დაღუპულებით გადატვირთულნი არიან. BBC-ის სპარსულმა სამსახურმა დაადასტურა, რომ პარასკევს საღამოს რაშტის ერთ-ერთ საავადმყოფოში 70 ცხედარი შეიტანეს, ხოლო ერთმა მედიკოსმა თქვა, რომ თეირანის ერთ-ერთ საავადმყოფოში დაახლოებით 38 ადამიანი გარდაიცვალა.

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა, რომელიც ბოლო დღეებში არაერთხელ იმუქრებოდა ჩარევით, შაბათს სოციალურ ქსელებში დაწერა: „ირანი თავისუფლებისკენ მიისწრაფვის, ალბათ ისე, როგორც არასდროს. აშშ მზადაა დაეხმაროს მას!!!“

ირანის პარლამენტის სპიკერმა მოჰამმად ბაგერ ყალიბაფმა კვირას განაცხადა, რომ თუ აშშ ირანს თავს დაესხმება, ისრაელი და რეგიონში არსებული ყველა ამერიკული სამხედრო და საზღვაო ბაზა ირანის საპასუხო დარტყმებისთვის კანონიერ სამიზნეებად ჩაითვლება.

ინტერნეტის მკვლევარმა ალირეზა მენაფიმ თქვა, რომ ამჯერად ინტერნეტის გათიშვა ქვეყანაში 2022 წლის პროტესტების პერიოდთან შედარებით უფრო მძიმეა და ირანში ინტერნეტზე წვდომა ნებისმიერი ფორმით ახლა „თითქმის სრულად გადაკეტილია“.

მან დასძინა, რომ გარე სამყაროსთან დაკავშირების ერთადერთი შესაძლო გზა Starlink-ის სატელიტური ტერმინალის გამოყენებაა, თუმცა მათაც, ვისაც ეს შეუძლია, სიფრთხილე მართებთ, რადგან მსგავსი კავშირი შესაძლოა ხელისუფლებამ აღმოაჩინოს.

ირანის შაჰის დინასტიის მემკვიდრემ რეზა ფეჰლევიმ შაბათს მოუწოდა ხალხს, რომ პროტესტი აჯანყებამდე გაფართოვდეს, მიზნად კი სასულიერო ხელისუფლების დამხობა დაისახოს.

„ჩვენი მიზანი მხოლოდ ქუჩაში გამოსვლა არ არის. მიზანია, მოვემზადოთ ქალაქის ცენტრების ხელში ჩასაგდებად და მათ შესანარჩუნებლად,“ — თქვა მან ვიდეომიმართვაში, რომელიც სოციალურ ქსელ X-ში გამოქვეყნდა.

ზოგი მომიტინგე ქუჩებში სკანდირებდა ფეჰლევის მხარდამჭერ ლოზუნგებს („გაუმარჯოს შაჰს!“), თუმცა დემონსტრანტების უმრავლესობა სასულიერო მმართველობის დასრულებას  ან ეკონომიკის გამოსაჯანმრთელებლად ქმედითი ნაბიჯების გადადგმას ითხოვდა.

პროტესტები, რომლებიც 28 დეკემბერს დაიწყო თეირანის ბაზრებში უკონტროლო ინფლაციის წინააღმდეგ გამოსვლებით, მას შემდეგ 100-ზე მეტ ქალაქზე გავრცელდა და ირანის რეჟიმისთვის ბოლო წლების განმავლობაში ყველაზე სერიოზულ გამოწვევად იქცა.

პროტესტებმა მალევე პოლიტიკური ხასიათი მიიღო — მომიტინგეები სასულიერო მმართველობის დასრულებას ითხოვენ. ხელისუფლება კი არეულობის გაღვივებაში აშშ-სა და ისრაელს ადანაშაულებს.

Reuters-ის ინფორმაციით, აშშ-ის სადაზვერვო სტრუქტურების მაღალჩინოსანმა სიტუაცია „გამძლეობის თამაშად“ (ანუ ძალების გამოფიტვაზე გათვლილ დაპირისპირებად) მოიხსენია: ოპოზიცია ცდილობს, ზეწოლით აიძულოს ხელისუფლება უკან დაიხიოს ან საკუთარ მხარეს გადაიბიროს, მაშინ როცა ხელისუფლება ცდილობს, შიში დათესოს, ქუჩები „გაასუფთავოს“ და აშშ-ს ჩარევისთვის საბაბი არ მისცეს.

Amnesty International-მა განაცხადა, რომ სწავლობს „შემაშფოთებელ ცნობებს იმის შესახებ, რომ ხუთშაბათიდან უსაფრთხოების ძალებმა გააძლიერეს მომიტინგეების წინააღმდეგ მომაკვდინებელი ძალის უკანონო გამოყენება“.

ხუთშაბათს ტრამპმა თქვა, რომ ფეჰლევისთან შეხვედრას არ აპირებს. მან ადრე დაიმუქრა, რომ ირანს თავს დაესხმებოდა, თუ ხელისუფლება მომიტინგეების წინააღმდეგ ძალადობას გამოიყენებდა, ხოლო სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ განაცხადა, რომ აშშ ირანის ხალხს უჭერს მხარს.

ამერიკულმა მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ტრამპს გააცნეს ირანზე სამხედრო დარტყმების შესაძლო ვარიანტები. The New York Times-მა და The Wall Street Journal-მა დაწერეს, რომ შესაბამისი ბრიფინგები გაიმართა, ხოლო WSJ-მ მათ „წინასწარი განხილვები“ უწოდა. WSJ-ს უცნობმა ოფიციალურმა პირმა უთხრა, რომ ირანის მიმართ „მყისიერი საფრთხე“ არ არსებობს.

ხამენეიმ ვაშინგტონი პროტესტების წაქეზებაში, ხოლო მომიტინგეები აშშ-ისა და ისრაელის ინტერესებში მოქმედებაში დაადანაშაულა; მან გააფრთხილა, რომ ხელისუფლება მკაცრად დევნის მათ, ვინც „დაქირავებული აგენტების“ როლში მოქმედებს.

უფლებადამცველთა ინფორმაციით, ირანში ხელისუფლების მიერ შემოღებული ინტერნეტის გათიშვა ამ დრომდე გრძელდება, თუმცა თეირანის ერთ-ერთმა მცხოვრებმა CNN-ს უთხრა, რომ ამან პროტესტების ჩახშობა ვერ შეძლო.

მომიტინგეებმა ტელეკომპანიას უთხრეს, რომ ქუჩაში ხალხის რაოდენობა არაფერს ჰგავდა, რაც მანამდე ოდესმე ენახათ, და ნანახი „იმედის მომცემად“ აღწერეს.

CNN-ის წყაროების თქმით, პარასკევს საღამოს აიათოლა ხამენეის სატელევიზიო გამოსვლამ სიტუაცია შეცვალა — მათი თქმით, რეპრესიები წარმოუდგენლად სასტიკი გახდა.

ხამენეიმ დემონსტრანტებს „ვანდალების ბანდას“ უწოდა, რომლებიც თითქოს აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის გულის მოგებას ცდილობენ.

ქვეყნის გენერალურმა პროკურორმა მოჰამმად მოვაჰედი აზადმა შაბათს განაცხადა, რომ ნებისმიერი მომიტინგე ჩაითვლება „ღმერთის მტრად“ — რისთვისაც ირანში სიკვდილით დასჯაა გათვალისწინებული.

ირანის პოლიციის ხელმძღვანელმა სახელმწიფო ტელევიზიის ეთერში თქვა, რომ პროტესტები კვლავ ძლიერდება და შაბათს საღამოს „საკვანძო ფიგურები“ დააკავეს. მან „სიკვდილის შემთხვევათა მნიშვნელოვანი ნაწილი“ „გაწვრთნილ და მართულ პირებს“ დააბრალა და არა უსაფრთხოების ძალებს, თუმცა კონკრეტული დეტალები არ დაუკონკრეტებია.

სოციალური მუშაკი, რომელიც პარასკევს თეირანში აქციას ესწრებოდა, ყვება „კოშმარის შესახებ“, რომელიც დემონსტრანტებზე თავდასხმის შემდეგ დაიწყო: „ტყვიები, ცრემლსადენი გაზი, ყველაფერი — რასაც მოისურვებ, ყველაფერს ესროდნენ უწესრიგოდ“. მისი თქმით, მან ნახა, როგორ ურტყამდნენ გოგონას ელექტროშოკერით კისერში, სანამ ის გონებას არ დაკარგავდა, ხოლო მისი კოლეგის ვაჟი დაღუპულთა შორის აღმოჩნდა.

„სამწუხაროდ, შესაძლოა, მოგვიწიოს რეალობას შევეგუოთ, რომ ეს რეჟიმი გარე ძალის გარეშე არ წავა,“ — უთხრა CNN-ს ერთ-ერთმა მომიტინგემ.

ირანის შინაგან საქმეთა მინისტრმა ესკანდერ მომენიმ, „ზოგიერთი ხარვეზის“ აღიარების მიუხედავად, შაბათს სახელმწიფო ტელევიზიაში თქვა, რომ ირანელებს „უკეთესი ეკონომიკური მომავალი“ ელოდებათ.

ვენესუელამ პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლება დაიწყო – ამ ეტაპზე, საუბარია ესპანეთის 5 მოქალაქეზე.ესპანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ უკვე დაადასტურა ცნობა მათი მოქალაქეების გათავისუფლების შესახებ.

ვენესუელის პარლამენტის სპიკერი აცხადებს, რომ საპატიმროს კიდევ ბევრი ადამიანი დატოვებს.

“მშვიდობიანი თანაარსებობის მიზნით, ვენესუელის მოქალაქეების და უცხოელების მნიშვნელოვანი რაოდენობა დაუყოვნებლივ გათავისუფლდება”, – განაცხადა ხორხე როდრიგესმა, რომელიც პარლამენტის თავმჯდომარესთან ერთად, ვენესუელის დროებითი პრეზიდენტის ძმაა.

გათავისუფლდა, როსიო სან მიგელი, რომელიც  ნიკოლას მადუროს აქტიური კრიტიკოსი იყო. მიგელი  2024 წელს დააკავეს,  მას ბრალად ედებოდა მაშინდელი პრეზიდენტის მკვლელობის შეთქმულებაში მონაწილეობა, სახელმწიფო ღალატი და ტერორიზმი.

ვენესუელის ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციის თანახმად, ამჟამად ციხეში 806 პოლიტიკური პატიმარი იმყოფება.

პოლიტპატიმრების გათავისუფლების გადაწყვეტილებას, დონალდ ტრამპი გამოეხმაურა  და “მნიშვნელოვან და ჭკვიანურ ჟესტად” შეაფასა.

“აშშ და ვენესუელა კარგად თანამშრომლობენ, განსაკუთრებით მათი ნავთობისა და ბუნებრივი აირის ბევრად უფრო დიდი, უკეთესი და მეტად თანამედროვე ფორმით აღდგენის საკითხში.ამ თანამშრომლობის გამო მე გავაუქმე წარსულში დაგეგმილი იერიშების მეორე ტალღა, რაც, როგორც ჩანს, აღარ იქნება საჭირო, თუმცა, ყველა ხომალდი ადგილზე დარჩება უსაფრთხოების მიზნით”, – დაწერა დონალდ ტრამპმა Truth Social-ზე.

ვენესუელაში ჯერ კიდევ პატიმრობაში რჩებიან უფლებადამცველი ორგანიზაციების წევრები და დამფუძნებლები. ოპოზიცია და უფლებადამცველი ჯგუფები წლების განმავლობაში აცხადებდნენ, რომ მთავრობა დაკავებებს განსხვავებული აზრის ჩასახშობად და კრიტიკოსების გასაჩუმებლად იყენებდა.

“ირანის მთავრობა გავაფრთხილე – თუ მკვლელობას დაიწყებენ, ძალიან ძლიერად დავარტყამთ” – განაცხადა ამის შესახებ, ამერიკის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა.

“მათ ვაცნობე, რომ თუ ისინი ადამიანების მკვლელობას დაიწყებენ, რასაც ისინი ძირითადად არეულობების დროს აკეთებენ, თუ ამას გააკეთებენ, ჩვენ მათ ძალიან ძლიერად დავარტყამთ. ჩვენ ძალიან ყურადღებით ვაკვირდებით ვითარებას. მათ იციან და ძალიან მკაცრად უთხრეს, კიდევ უფრო მკაცრად, ვიდრე ახლა გეუბნებით, რომ თუ ამას გააკეთებენ, ჯოჯოხეთური ფასის გადახდა მოუწევთ.[…] თავისუფლებისადმი მტკიცე დამოკიდებულება უნდა გქონდეთ. თავისუფლების მსგავსი არაფერია. თქვენ მამაცი ხალხი ხართ. სამწუხაროა, რაც თქვენს ქვეყანას დაემართა. თქვენი ქვეყანა [ირანი] წარსულში დიდებული ქვეყანა იყო”, – თქვა დონალდ ტრამპმა.

ირანში საპროტესტო აქციების მე-12 დღეს ქვეყნის დედაქალაქსა და სხვა ქალაქებში მასშტაბური დემონსტრაციები გაიმართა.  ირანის დედაქალაქ თეირანსა და ქვეყნის სხვა ქალაქებში საპროტესტო აქციები მზარდი ინფლაციისა და ეროვნული ვალუტის კოლაფსის ფონზე დაიწყო. მოგვიანებით გამოსვლები გადაიქცა მოძრაობად, რომელიც უკვე ქვეყნის მმართველი ისლამური ხელისუფლების ლეგიტიმურობას აყენებს ეჭვქვეშ.