აჭარა თაიმსის ინფორმაციით, ბათუმში მოქმედი პოლიციელი ყაჩაღობის ბრალდებით დააკავეს. შემთხვევა რამდენიმე დღის წინ, ბათუმში, თაბუკაშვილის ქუჩაზე მდებარე ერთ-ერთ ქსელურ მაღაზიაში მოხდა.
შინაგან საქმეთა ინფორმაციით, საქმეზე გამოძიებას პროკურატურა აწარმოებს.
„საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ“ (საია) ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში მზია ამაღლობელის სახელით მესამე საჩივარი გააგზავნა, რომელიც, ორგანიზაციის განმარტებით, 2025 წლის 12 იანვარს განხორციელებულ არასათანადო მოპყრობას ეხება.
მათივე ცნობით, სტრასბურგის სასამართლო უკვე განიხილავს მზია ამაღლობელის 2 საქმეს.
„პირველი საქმე ეხება მზიას მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონო გამოყენებას, სადაც საიამ უკვე წარადგინა წერილობითი შეპასუხება სახელმწიფოს პოზიციაზე, ხოლო მეორე საქმის საჩივარი, რომელიც უკავშირდება მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციულ დაკავებას და მასთან დაკავშირებულ დარღვევებს, ევროპულმა სასამართლომ უკვე დაარეგისტრირა.
2025 წლის 12 იანვარს, დაახლოებით ღამის პირველ საათზე, აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის შესასვლელთან პოლიციამ მზია ამაღლობელი უკანონოდ და ძალადობრივი მეთოდებით დააკავა, რის შედეგადაც მან ფიზიკური დაზიანება მიიღო და დაეხა ქურთუკი. პოლიციის დეპარტამენტის ეზოში შეყვანისას, ბათუმის პოლიციის უფროსი ირაკლი დგებუაძე, მას სიტყვიერ შეურაცხყოფას აყენებდა, აგინებდა და „სისხლით დაჭერით“ ემუქრებოდა. მან პოლიციის დეპარტამენტის ეზოში მზია ამაღლობელზე ფიზიკური ძალადობაც სცადა, თუმცა საკუთარმა თანამშრომლებმა შეაკავეს. მზია ამაღლობელის მიმართ არასათანადო მოპყრობა პოლიციის დეპარტამენტის შენობაში გაგრძელდა. გარდა ამისა, მზია ამაღლობელს რამდენიმე საათის განმავლობაში არ მიეცა უფლება, ესარგებლა ადვოკატის მომსახურებით, მას ჩხრეკა ადვოკატების დასწრების გარეშე ჩაუტარდა და ხელბორკილები, დამცირების მიზნით, ზურგს უკან დაადეს, იმის გათვალისწინებით, რომ ამის არანაირი საჭიროება არ ყოფილა.
ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში წარდგენილი, ზემოაღნიშნული საჩივრით საია დავობს, რომ მზია ამაღლობელის მიმართ დაირღვა კონვენციით გათვალისწინებული ფუნდამენტური უფლებები: მე-3 მუხლის მატერიალური ნაწილი (წამების, არაადამიანური და დამამცირებელი მოპყრობის აკრძალვა) მე-14 მუხლთან ერთობლიობაში (დისკრიმინაციის აკრძალვა), მე-3 მუხლის პროცედურული ნაწილი (არაეფექტიანი გამოძიება) აკრძალვა), მე-8 (პირადი ცხოვრების დაცულობის უფლება), მე-14 მუხლთან ერთობლიობაში (დისკრიმინაციის აკრძალვა), მე-13 (სამართლებრივი დაცვის ქმედითი საშუალების უფლება) მე-3 მუხლთან ერთობლიობაში. კერძოდ:
დამამცირებელი მოპყრობა (მე-3 მუხლის მატერიალური ნაწილი მე-14 მუხლთან ერთობლიობაში): პოლიციის მხრიდან გამოყენებული გაუმართლებელი ფიზიკური ძალა, რამაც სხეულის დაზიანებები გამოიწვია, სახეში შეფურთხება, წყლის მიწოდებისა და საპირფარეშოთი სარგებლობის აკრძალვა და გენდერული ნიშნით განხორციელებული მძიმე სიტყვიერი შეურაცხყოფა წარმოადგენს ღირსების შემლახველ მოპყრობას. აღნიშნული ქმედებები მიზნად ისახავდა მზია ამაღლობელის დამცირებას დისკრიმინაციული მოტივით.
არაეფექტიანი გამოძიება (მე-3 მუხლის პროცედურული ნაწილი): სახელმწიფომ ვერ უზრუნველყო მზია ამაღლობელის მიმართ განხორციელებული არასათანადო მოპყრობის დამოუკიდებელი და ობიექტური გამოძიება, კერძოდ, საგამოძიებო უწყებამ შეისწავლა მხოლოდ პოლიციის დეპარტამენტის ერთი შესასვლელის ვიდეოჩანაწერი, საიდანაც მზია ამაღლობელი შენობაში საერთოდ არ შეუყვანიათ. გამოძიების არაეფექტიანობას კიდევ უფრო მკაფიოს ხდის ის გარემოება, რომ ადვოკატის წერილზე, არსებობდა თუ არა შენობის პერიმეტრზე ვიდეოჩანაწერები, შსს-ს საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრმა „112“-მა უპასუხა, რომ მოთხოვნილი პერიოდის ჩანაწერები საერთოდ არ მოიპოვებოდა. გამოძიებამ არ გამოითხოვა ბათუმის მერიიდან დოკუმენტაცია, რომლითაც დადასტურდება, რომ გარე სათვალთვალო კამერა, რომელიც ბათუმის პოლიციის დეპარტამენტის შესასვლელსა და ეზოს აღბეჭდავს, დამონტაჟდა 2025 წლის 11 იანვრის შემდგომ. ასევე არ შეისწავლა მზია ამაღლობელის დაცვის უფლების დარღვევის მიზეზები და რეალური გარემოებები. ასევე არ არის მიღებული ერთ-ერთი ექსპერტიზის პასუხი.
გამოძიებამ რეაგირების გარეშე დატოვა პოლიციელთა ცრუ ჩვენებებიც: ირაკლი დგებუაძე ამტკიცებდა, რომ დაკავების შემდეგ აქციაზე დარჩა, თუმცა ვიდეო კადრებში ჩანს, რომ იგი მზიას ეზოში გაჰყვა და აგინებდა. ასევე, ბერდია ფერაძე და გიორგი ბჟალავა თავს დამკავებლებად ასახელებენ, მაშინ როცა კადრებით დასტურდება, რომ ბჟალავას დაკავებაში მონაწილეობა არ მიუღია. გამოძიებამ არ დააიდენტიფიცირა და არ გამოკითხა რეალური დამკავებლები, რომლებიც მზიას მიმართ განხორციელებული არასათანადო მოპყრობის უშუალო მოწმეები არიან. ამასთანავე, მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლო პროცესზე ირაკლი დგებუაძემ აღიარა, რომ სწორედ ის აგინებს მზია ამაღლობელს, მზია ამაღლობელი დღემდე არ არის დაზარალებულად ცნობილი.
პირადი და ოჯახური ცხოვრების დაცულობის ხელყოფა (მე-8 მუხლი მე-14 მუხლთან ერთობლიობაში): პოლიციის შენობაში, ადვოკატის გარეშე ჩატარებული ჩხრეკა და ხელბორკილების გამოყენება ყოველგვარი უსაფრთხოების რისკის არარსებობის პირობებში, წარმოადგენს პირადი ცხოვრების დაცულობის უფლებაში გაუმართლებელ და არაპროპორციულ ჩარევას. ვინაიდან ეს ზომები მზია ამაღლობელის მიმართ მხოლოდ მისი დამცირების მიზნით, ცინიკური და გენდერულად დისკრიმინაციული მოტივით იქნა გამოყენებული და სცილდებოდა სამართლებრივ ფარგლებს.
სამართლებრივი დაცვის ქმედითი საშუალების უფლება (მე-13 მუხლი მე-3 მუხლთან ერთობლიობაში): ქვეყნის შიგნით არ არსებობს ეფექტიანი მექანიზმი, რათა პირმა მიიღოს დაზარალებულის სტატუსი. მას შემდეგ, რაც სპეციალური საგამოძიებო სამსახური გაუქმდა, საქმე აჭარის პროკურატურამ გადაიბარა და გამოიკვეთა მანკიერი პრაქტიკა. კერძოდ, პროკურატურა მომჩივნის ადვოკატის მოთხოვნებს დაზარალებულის სტატუსის მინიჭების შესახებ წერილობით არ პასუხობს, ხოლო სასამართლო კი, თავის მხრივ, ფორმალისტური მიდგომით უარს ამბობს საჩივრის განხილვაზე იმ მოტივით, რომ არ არსებობს პროკურატურის წერილობითი უარი. პროკურატურის მხრიდან პასუხის გაუცემლობამ და სასამართლოს ამგვარმა პოზიციამ მზია ამაღლობელი დატოვა დაცვის რეალური საშუალების გარეშე, რამაც შეუძლებელი გახადა დარღვეული უფლებების აღდგენა ეროვნულ დონეზე.
საია განაგრძობს მზია ამაღლობელის უფლებების დაცვას ევროპულ სასამართლოში და საზოგადოებას დროდადრო მიაწვდის შესაბამის განახლებულ ინფორმაციას“, – აღნიშნულია ინფორმაციაში.
“მან [რედ. – ახალმა აიათოლამ] თანხმობა ჩვენგან უნდა მიიღოს. თუ ჩვენგან თანხმობა არ ექნება, დიდხანს ვერ გასტანს. გვსურს, უზრუნველვყოთ, რომ ყოველ 10 წელიწადში ხელახლა მიბრუნება არ მოგვიწევს, როდესაც ჩემნაირი პრეზიდენტი არ იქნება და არ იზამს ამას”
განაცხადა აშშ-ს პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა ABC News-თან საუბრისას.
კვირას საღამოს ირანის სახელმწიფო მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ექსპერტთა საბჭომ ქვეყნის ახალ უმაღლეს ლიდერად მოჯტაბა ხამენეი აირჩია.
ის არის უმაღლესი ლიდერის, ალი ხამენეის ვაჟი, რომელიც მიმდინარე აშშ-ისა და ისრაელის სამხედრო კამპანიის დაწყებისას დაიღუპა. ირანის სახელმწიფო ტელევიზიის წამყვანმა პირდაპირ ეთერში წაიკითხა ექსპერტთა საბჭოს განცხადება:
„მიუხედავად ომის დროის მძიმე პირობებისა და მტრის პირდაპირი მუქარებისა ამ ეროვნული ინსტიტუტის მიმართ, მიუხედავად ექსპერტთა საბჭოს სამდივნოს ოფისების დაბომბვისა, რამაც რამდენიმე თანამშრომლისა და დაცვის წევრის მოწამეობრივი სიკვდილი გამოიწვია, საბჭოს არც ერთი წამით არ შეუწყვეტია ისლამური სისტემის ხელმძღვანელობის არჩევისა და წარდგენის პროცესი.“
რა არის ცნობილი მოჯტაბა ხამენეის შესახებ?
მოჯტაბა ხამენეი დაიბადა 1969 წლის 8 სექტემბერს ირანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ქალაქ მეშჰედში. ის არის ალი ხამენეის ექვსი შვილიდან მეორე. საშუალო განათლება მან მიიღო თეირანში მდებარე რელიგიურ სკოლაში „ალავი“.
ირანული მედიის ცნობით, 17 წლის ასაკში მოჯტაბა რამდენჯერმე მონაწილეობდა მოკლევადიან სამხედრო სამსახურში ირან-ერაყის ომის დროს. ამ რვაწლიანმა სისხლიანმა კონფლიქტმა კიდევ უფრო გააძლიერა ირანის რეჟიმის უნდობლობა აშშ-ისა და დასავლეთის მიმართ, რომლებიც იმ პერიოდში ერაყს უჭერდნენ მხარს.
1999 წელს მოჯტაბა გადავიდა ქალაქ ქომში — ირანის წმინდა ქალაქში, რომელიც შიიტური თეოლოგიის ერთ-ერთ მთავარ ცენტრად ითვლება — რათა რელიგიური განათლება გაეგრძელებინა. საინტერესოა, რომ მან მხოლოდ ამის შემდეგ დაიწყო სასულიერო ტანსაცმლის ტარება.
მამისგან განსხვავებით, მოჯტაბა ხამენეი ძირითადად ჩრდილში მდგომი ფიგურა იყო.
მას არასოდეს ეკავა სახელმწიფო თანამდებობა და არც საჯარო გამოსვლები ან ინტერვიუები ჰქონია. საჯაროდ ხელმისაწვდომია მისი მხოლოდ ძალიან მცირე რაოდენობის ფოტო და ვიდეო.
თუმცა დიდი ხანია არსებობს ინფორმაცია, რომ მას მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა, როგორც ადამიანს, რომელიც აკონტროლებდა მის მამასთან – უმაღლეს ლიდერთან წვდომას.
აშშ-ის დიპლომატიურ დეპეშებში, რომლებიც WikiLeaks-მა 2000-იანი წლების ბოლოს გამოაქვეყნა, მოჯტაბა აღწერილია როგორც „ძალაუფლება სასულიერო სამოსის უკან“.
Associated Press-ის ცნობით, ირანის ხელმძღვანელობაში მას „უნარიან და მტკიცე ლიდერად“ მიიჩნევდნენ.
სააგენტო როიტერი წერს, რომ ხამენეის ვაჟის მემკვიდრედ არჩევით ირანის სასულიერო ხელმძღვანელობა ტრამპს დაუპირისპირდა.
რეგიონული ოფიციალური პირების თქმით, ეს ნაბიჯი პირდაპირი პასუხია აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის განცხადებაზე, რომელმაც თქვა, რომ ხამენეის ვაჟი „მიუღებელი კანდიდატია“.
ირანის უმაღლესი ლიდერი, აიათოლა ალი ხამენეი, კონფლიქტის დაწყების დღესვე აშშ-ისა და ისრაელის ერთობლივი დარტყმის შედეგად დაიღუპა. ომი ახლა უკვე მეორე კვირაშია შესული.
მოჯტაბას დანიშვნა უმაღლესი ლიდერის პოსტზე ექსპერტთა საბჭოს მიერ ფაქტობრივად ნიშნავს, რომ თეირანში ძალაუფლება კვლავ მკაცრი ხაზის მხარდამჭერების ხელში რჩება. ამ გადაწყვეტილებამ შესაძლოა მნიშვნელოვნად შეცვალოს ირანის ომის მიმდინარეობა აშშ-სა და ისრაელთან და მისი შედეგები ახლო აღმოსავლეთის ფარგლებსაც გასცდეს.
ახლო აღმოსავლეთის ინსტიტუტის უფროსმა მკვლევარმა ალექს ვატანკამ თქვა:
„მოჯტაბას მოსვლა იგივე სცენარის გაგრძელებაა. ეს დიდი დამცირებაა შეერთებული შტატებისთვის — ასეთი მასშტაბის ოპერაციის ჩატარება, ამდენი რისკის გაწევა და ბოლოს 86 წლის ადამიანის მოკვლა, რომელსაც მისივე მკაცრი პოზიციის მქონე ვაჟი ჩაანაცვლებს.“
ირანის რთული თეოკრატიული სისტემის ფარგლებში უმაღლესი ლიდერი არის სახელმწიფოს საბოლოო ავტორიტეტი. ის განსაზღვრავს საგარეო პოლიტიკას, აკონტროლებს ბირთვულ პროგრამას და მიმართულებას აძლევს არჩეულ პრეზიდენტსა და პარლამენტსაც.
ანალიტიკოსების თქმით, მოჯტაბას არჩევა — რომელიც ცნობილია როგორც უკიდურესად მკაცრი სასულიერო პირი და რომლის მეუღლე, დედა და ოჯახის სხვა წევრები აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმების შედეგად დაიღუპნენ, ერთმნიშვნელოვან სიგნალს აგზავნის:
ირანის ხელმძღვანელობამ კომპრომისის ნებისმიერი შესაძლებლობა უარყო და ახლა ერთადერთ გზად დაპირისპირებას, შურისძიებასა და გამძლეობას მიიჩნევს.
შიდა წყაროების თქმით, მოჯტაბას წინ ელოდება დიდი შიდა და საგარეო წნეხი — როგორც უკმაყოფილო მოსახლეობისგან, ისე მზარდი სამხედრო კონფლიქტისგან. მიუხედავად ამისა, მოსალოდნელია, რომ ის სწრაფად შეეცდება ძალაუფლების კონსოლიდაციას.
ეს სავარაუდოდ გულისხმობს:
ერთმა რეგიონულმა ოფიციალურმა პირმა, რომელიც თეირანის ხელისუფლებასთან არის დაახლოებული, Reuters-ს უთხრა:
“მოჯტაბას სხვა გზა არ ექნება, გარდა იმისა, რომ რკინის ხელი აჩვენოს…
ომიც რომ დასრულდეს, ქვეყნის შიგნით მძიმე რეპრესიები გაგრძელდება.“
ეს პოზიცია გაჩნდა მას შემდეგ, რაც ირანში უკვე თვეებია იზრდება შიდა არეულობა, რომელიც 1979 წლის ისლამური რევოლუციის შემდეგ ყველაზე სისხლიან პროტესტებს მოიცავდა.
ომამდე ირანი უკვე სერიოზულ პრობლემებს ებრძოდა:
მოჯტაბას მმართველობის პერიოდში ქვეყანას წინ ელოდება:
ამის შესახებ კიდევ ერთმა ირანელმა წყარომ განაცხადა, რომელიც ადგილზე არსებულ ვითარებას კარგად იცნობს.
ახლო აღმოსავლეთის ინსტიტუტის მკვლევარმა პოლ სეილემმა აღნიშნა, რომ მოჯტაბა არ არის ფიგურა, რომელიც შეეცდება შეთანხმებას შეერთებულ შტატებთან.
„ახლა სცენაზე არავინ ჩანს, ვინც კომპრომისზე წავა. ეს არის მკაცრი არჩევანი, გაკეთებული მკაცრ მომენტში.“
ირანის სასულიერო წრეებში – სადაც ამერიკას ხშირად „დიდ სატანას“ უწოდებენ — ხამენეის მკვლელობამ ის „მოწამის“ სტატუსამდე აიყვანა.
სასულიერო პირებმა მოკლული ლიდერი გმირად წარმოაჩინეს და ის იმამ ჰუსეინს შეადარეს – შიიტურ ტრადიციაში თვითგანწირვისა და ჩაგვრის წინააღმდეგ ბრძოლის სიმბოლოს.
ირანის საკითხების სპეციალისტმა და აშშ-ის ყოფილმა დიპლომატმა ალან აირმა თქვა:
„მოჯტაბა მამაზე კიდევ უფრო მკაცრი ფიგურაა.ის რევოლუციური გვარდიის ფავორიტი კანდიდატი იყო. მას ბევრი შურისძიება აქვს განსახორციელებელი.“
ეს ვითარება დიდ რისკებსაც ქმნის.ისრაელმა უკვე განაცხადა, რომ ხამენეის ნებისმიერი მემკვიდრეც შესაძლოა სამიზნე გახდეს, ხოლო ტრამპმა თქვა, რომ ომი შესაძლოა მხოლოდ მაშინ დასრულდეს, როცა ირანის სამხედრო ხელმძღვანელობა და მმართველი ელიტა მთლიანად განადგურდება.
ახალი ლიდერი დიდი ხანია ეწინააღმდეგება რეფორმისტებს
56 წლის მოჯტაბა ხამენეი — გავლენიანი საშუალო რანგის სასულიერო პირი — დიდი ხანია ეწინააღმდეგება რეფორმისტულ ჯგუფებს, რომლებიც დასავლეთთან თანამშრომლობას ემხრობიან.
მისი ახლო კავშირები:
მას მნიშვნელოვან გავლენას აძლევს როგორც პოლიტიკურ სისტემაში, ისე უსაფრთხოების სტრუქტურებში.
ანალიტიკოსების თქმით, მოჯტაბამ გავლენა ჯერ კიდევ მამამისის მმართველობის პერიოდში მოიპოვა, როდესაც ის:
მისი დანიშვნა ხდება იმ დროს, როცა აშშ-ისა და ისრაელის სამხედრო კამპანია ირანის წინააღმდეგ ძლიერდება.
აზერბაიჯანული ონლაინ გამოცემა წერს, რომ ისრაელმა გაავრცელა გაფრთხილება სომხეთთან, საქართველოსთან და აზერბაიჯანთან დაკავშირებით. ისრაელის ეროვნული უსაფრთხოების საბჭომ ქვეყნის მოქალაქეებისთვის გამოაქვეყნა სამოგზაურო გაფრთხილება, რომელიც ეხება არაბთა გაერთიანებული საამიროების ფარგლებს გარეთ მდებარე ქვეყნებს.
როგორც Modern.az იუწყება, ამის შესახებ ინფორმაცია გავლენიანმა ისრაელურმა გამოცემა YNET-მა გაავრცელა.
კერძოდ, მოქალაქეებს რეკომენდაციას აძლევენ თავი შეიკავონ სომხეთში, საქართველოში და აზერბაიჯანში მოგზაურობისგან.
შეგახსენებთ, რომ აშშ და ისრაელი 28 თებერვლიდან ირანის ტერიტორიას უტევენ. საპასუხოდ ირანი სარაკეტო დარტყმებს ახორციელებს ისრაელზე და რეგიონში მდებარე ამერიკულ სამხედრო ბაზებზე.
ისრაელ-ამერიკული თავდასხმის შედეგად ირანის უმაღლესი ლიდერი აიათოლა ხამენეი და სხვა მაღალჩინოსნები დაიღუპნენ.
მთავარი 8 მარტს ირანის ომთან დაკავშირებით:
ტრამპის თქმით, ომმა შესაძლოა ირანის არმია და მმართველი ელიტა მთლიანად გაანადგუროს
ირანის მედიის ცნობით, ქვეყნის ახალი უმაღლესი ლიდერის არჩევის გადაწყვეტილება ახლოვდება
ირანის პრეზიდენტმა მეზობელ ქვეყნებს ბოდიში მოუხადა
ქუვეითში შენობას ცეცხლი გაუჩნდა, ოსლოში აშშ-ის საელჩოსთან აფეთქება მოხდა
ახლო აღმოსავლეთის ნავთობის მომწოდებლებმა წარმოება შეამცირეს, ფასები გაიზარდა
აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ ირანთან მოლაპარაკებები არ აინტერესებს, რაც ზრდის ალბათობას, რომ ომი მხოლოდ მაშინ დასრულდება, როდესაც თეირანს აღარ ექნება მოქმედი არმია და ქვეყნის ხელმძღვანელობა სრულად განადგურდება.
მას შემდეგ, რაც ტრამპი Air Force One-ზე ჟურნალისტებს ესაუბრა, აშშ-ის მოკავშირე ისრაელმა კვირა დილით ირანის სხვადასხვა ტერიტორიაზე ახალი დარტყმები დაიწყო. ომი, რომელმაც ახლო აღმოსავლეთში ქაოსი გამოიწვია და მსოფლიო ნავთობის ბაზარი შეარყია, უკვე მეორე კვირაში შევიდა.
„შესაძლოა ერთ მომენტში აღარავინ დარჩეს, ვინც იტყვის — ჩვენ ვნებდებით,“ — განაცხადა ტრამპმა.
გამოცემა Axios-ის ინფორმაციით, აშშ-მ და ისრაელმა განიხილეს სპეციალური დანაყოფების ირანში გაგზავნის შესაძლებლობა, რათა ომის მოგვიანებით ეტაპზე მაღალგამდიდრებული ურანის მარაგები უსაფრთხოდ აიღონ.
შაბათს, როცა მას ჰკითხეს ირანში სახმელეთო ჯარების გაგზავნის შესაძლებლობაზე, ტრამპმა თქვა, რომ ეს შეიძლება მოხდეს „შემდგომ ეტაპზე“.
საუდის არაბეთმა, ქუვეითმა, არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა და ბაჰრეინმა განაცხადეს, რომ შაბათსა და კვირას დილით მათ ტერიტორიაზე ირანული დრონების შეტევები განხორციელდა. ქუვეითში მთავრობის შენობას მასშტაბური ხანძარი გაუჩნდა.
ნორვეგიის დედაქალაქ ოსლოში აშშ-ის საელჩოსთან აფეთქება მოხდა, რომელმაც მცირე დაზიანება გამოიწვია, თუმცა დაშავებულები არ ყოფილან. პოლიციის თქმით, ჯერ უცნობია, რამ გამოიწვია აფეთქება და ვინ დგას მის უკან.
Reuters-ის წყაროების ინფორმაციით, საუდის არაბეთმა თეირანი გააფრთხილა, რომ თუ ირანის თავდასხმები სამეფოსა და მის ენერგეტიკულ სექტორზე გაგრძელდება, საპასუხო ზომებს მიიღებს.
როგორც ჩანს, სპარსეთის ყურის ქვეყნებში დაძაბულობის შემცირების მცდელობის ფარგლებში, ირანის პრეზიდენტმა მეზობელ სახელმწიფოებს ბოდიში მოუხადა იმ თავდასხმებისთვის, რომლებიც მათ ტერიტორიაზე მდებარე ამერიკულ ობიექტებზე განხორციელდა.
მან ასევე ტრამპის მოთხოვნა ირანის უპირობო კაპიტულაციის შესახებ „ოცნებად“ შეაფასა, თუმცა თქვა, რომ ქვეყნის დროებითმა ხელმძღვანელმა საბჭომ გადაწყვიტა მეზობელ სახელმწიფოებზე თავდასხმების შეჩერება, თუ ირანზე დარტყმები მათი ტერიტორიიდან არ განხორციელდება.
პრეზიდენტ პეზეშქიანის განცხადებებმა ირანში პოლიტიკური დებატები გამოიწვია, რის შემდეგაც მისმა ოფისმა განმარტა, რომ ირანის სამხედროები მკაცრად უპასუხებენ აშშ-ის ბაზებიდან განხორციელებულ ნებისმიერ თავდასხმას.
ირანის მედიის ცნობით, სასულიერო ორგანო, რომელიც ქვეყნის შემდეგი უმაღლესი ლიდერის არჩევაზეა პასუხისმგებელი, შესაძლოა უკვე კვირას შეიკრიბოს, რათა გასულ კვირას მოკლული აიათოლა ალი ხამენეის შემცვლელი აირჩიოს. სააგენტო Mehr-ის ინფორმაციით, ექსპერტთა ასამბლეის წევრმა აიათოლა მოჰამედმეჰდი მირბაქერიმ განაცხადა, რომ კანდიდატზე საკმაოდ ფართო შეთანხმება უკვე მიღწეულია.
ირანის სახელმწიფო მედიის ცნობით, თეირანის რამდენიმე რაიონში ძლიერი აფეთქებები ისმოდა, ხოლო ისრაელმა განაცხადა, რომ შაბათს ირანის სარაკეტო ობიექტებზე, სამეთაურო ცენტრებზე და საწვავის საცავებზე დარტყმები განახორციელა.
გაეროში ირანის წარმომადგენლის ამირ საიედ ირავანის განცხადებით, აშშ-ისა და ისრაელის თავდასხმების შედეგად მინიმუმ 1,332 ირანელი მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა და ათასობით დაშავდა.
აშშ-ის ოფიციალური პირების თქმით, შესაძლოა ამერიკულ ძალებს კავშირი ქონდეთ ირანში გოგონათა სკოლის დაბომბვასთან, რომლის შედეგადაც ბევრი ბავშვი დაიღუპა. თუმცა ტრამპმა, განაცხადა, რომ ამაზე პასუხისმგებელი ირანია.
აშშ-ის თავდაცვის მინისტრმა პიტ ჰეგსეთმა, რომელიც ტრამპის გვერდით იდგა Air Force One-ზე, თქვა, რომ საქმე ჯერ კიდევ გამოძიების პროცესშია.
ისრაელმა შაბათს ლიბანშიც ახალი დარტყმები განახორციელა, მას შემდეგ რაც ირანთან დაკავშირებულმა დაჯგუფება ჰეზბოლამ საზღვრის მიმართულებით ცეცხლი გახსნა. ისრაელმა გააფრთხილა ლიბანი, რომ ძალიან მძიმე ფასის გადახდა მოუწევს, თუ ჰეზბოლას არ შეაკავებს. ორშაბათიდან ისრაელის თავდასხმების შედეგად ლიბანში დაახლოებით 300 ადამიანი დაიღუპა.
ირანის სტრატეგიამ, რომელიც მაქსიმალური ქაოსის შექმნას ისახავს მიზნად, მნიშვნელოვნად გაზარდა კონფლიქტის ეკონომიკური ფასი:
გაიზარდა ენერგომატარებლების ფასები
დაზარალდა მსოფლიო ვაჭრობა და ლოგისტიკა
შეფერხდა ავიამიმოსვლა.
ქუვეითის ეროვნულმა ნავთობკომპანიამ შაბათიდან დაიწყო წარმოების შემცირება, რაც დაემატა ერაყისა და კატარის მიერ უკვე განხორციელებულ შემცირებებს.
ნავთობის ფასები მრავალწლოვან მაქსიმუმამდე გაიზარდა, რადგან კონფლიქტმა პრაქტიკულად ჰორმუზის სრუტის ფუნქციონირება შეაფერხა.
ეუთოს ადამიანის უფლებათა ოფისი შეშფოთებას გამოთქვამს საქართველოში ახალი რეპრესიული კანონმდებლობის ამოქმედების გამო. განცხადებაში, რომელიც ოფისმა გამოაქვეყნა ნათქვამია, რომ ახალი კანონმდებლობა მნიშვნელოვნად შეზღუდავს გამოხატვის თავისუფლებას და პოლიტიკურ თუ საზოგადოებრივ მონაწილეობას:
“საქართველოში მიმდინარე პროტესტებისა და დემოკრატიული და ადამიანის უფლებების გარემოს გაუარესების ფონზე, ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისი (ODIHR) ღრმა შეშფოთებას გამოხატავს 4 მარტს მიღებულ ახალ საკანონმდებლო ცვლილებებთან დაკავშირებით.
ეს ცვლილებები ითვალისწინებს სანქციებს სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებისა და სხვა უცხოური დაფინანსების მიმღები პირებისთვის, უკრძალავს მათ პოლიტიკური პარტიების წევრობასა და საჯარო თანამდებობებზე კენჭისყრას, დამატებით ზღუდავს სამოქალაქო საზოგადოების საერთაშორისო ფინანსურ მხარდაჭერას და კრიმინალიზაციას უწევს ისეთ საქმიანობას, რომელიც ხელისუფლების „დელეგიტიმაციად“ შეიძლება ჩაითვალოს.
ახალი კანონმდებლობა უარყოფითად იმოქმედებს გამოხატვის თავისუფლებისა და გაერთიანების თავისუფლების უფლებებზე და მნიშვნელოვნად შეზღუდავს პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ მონაწილეობას. კანონის ფართო ფორმულირებამ შესაძლოა გავლენა მოახდინოს არა მხოლოდ დამოუკიდებელ სამოქალაქო ორგანიზაციებსა და ადამიანის უფლებათა დამცველებზე, არამედ ცალკეულ ექსპერტებზე, კონსულტანტებსა და მომსახურების მიმწოდებლებზეც.
მკაცრი სისხლისსამართლებრივი სანქციები და ფართოდ და ბუნდოვნად განსაზღვრული ტერმინები, როგორიცაა „მასობრივი დაუმორჩილებლობა“ ან „ექსტრემიზმი“, რომლებიც შეიძლება გახდეს სისხლისსამართლებრივი დევნის საფუძველი, არ შეესაბამება სამართლის უზენაესობის სტანდარტებს სამართლებრივი განსაზღვრულობისა და პროგნოზირებადობის შესახებ და ქმნის თვითნებური სამართალდაცვის რისკს.
უცხოური დაფინანსების კრიმინალიზაცია მთავრობის წინასწარი ნებართვის გარეშე, სასჯელით ექვს წლამდე თავისუფლების აღკვეთის სახით, არაპროპორციული ზომაა და საფრთხეს უქმნის იმ სამოქალაქო ორგანიზაციების საქმიანობას, რომლებიც ხელისუფლების კრიტიკას ახორციელებენ.
მანამდე ODIHR უკვე აფრთხილებდა, რომ სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების საქმიანობის რეგულირებასთან დაკავშირებულმა კანონმდებლობამ შესაძლოა მნიშვნელოვნად შეზღუდოს მათი საქმიანობა. 2025 წლის მარტში ოფისმა ასევე გამოხატა შეშფოთება დემონსტრაციების რეგულირებასა და შეკრების სხვა ფორმებთან დაკავშირებულ ცვლილებებზე და აღნიშნა, რომ გათვალისწინებული სანქციები ზედმეტად მკაცრი იყო და არ შეესაბამებოდა ადამიანის უფლებების საერთაშორისო სტანდარტებს.
ეუთოს ყველა წევრმა სახელმწიფომ აღიარა სამოქალაქო საზოგადოების მნიშვნელობა ძლიერი და წარმატებული დემოკრატიისთვის. მათ ასევე შეთანხმდნენ, პატივი სცენ პოლიტიკური პარტიების შექმნის უფლებას და უზრუნველყონ „გარანტიები, რომლებიც მათ ერთმანეთთან თანასწორ პირობებში კონკურენციის საშუალებას მისცემს“.
ოფისი აგრძელებს საქართველოს მხარდაჭერას იმის უზრუნველსაყოფად, რომ კანონები შეესაბამებოდეს საერთაშორისო დემოკრატიულ სტანდარტებს და რომ ყველა მოქალაქის ადამიანის უფლებები იყოს დაცული.“–ნათქვამია განცხადებაში.
“საქართველოში ვითარება კიდევ უფრო უარესდება. მმართველი პარტიის მიერ მიღებული ახალი კანონმდებლობა ეფექტურად შეაფერხებს ყველა სახის უცხოურ დაფინანსებას დამოუკიდებელი ორგანიზაციებისთვის, სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას აკისრებს ძირითად სამოქალაქო საქმიანობას და ხელს შეუშლის პოლიტიკურ აქტივობას. ეს შეუთავსებელია დემოკრატიულ პრინციპებთან და საქართველოს საერთაშორისო ვალდებულებებთან ადამიანის უფლებების დაცვის მიმართულებით.
მოვუწოდებთ საქართველოს ხელისუფლებას, შეცვალოს თავისი ავტორიტარული კურსი. შვედეთი კვლავ რჩება ქართველი ხალხის დიდი ხნის მეგობრად და საიმედო პარტნიორად”
სამწუხაროა, რომ საქართველოს მთავრობამ საქმე აქამდე მიიყვანა. დარღვევებს ყოველთვის მოჰყვება შედეგები. ჩვენ გვსურს, რომ საქართველოს იმ მოქალაქეებს, რომლებსაც ჩვეულებრივი პასპორტები აქვთ, უვიზო მიმოსვლა შეუნარჩუნდეთ. თქვენ ჩვენი მეგობრები ხართ და ევროკავშირში ყოველთვის გელით. თქვენ შეგიძლიათ ევროკავშირის წევრიც გახდეთ, ეს თქვენს მთავრობაზეა დამოკიდებული. ამჟამად კი თქვენ ევროკავშირს შორდებით
წერს საქართველოში გერმანიის ელჩი პიტერ ფიშერი X-ზე.
ევროკომისიამ ქართული დიპლომატიური, სამსახურებრივი ან ოფიციალური პასპორტებისთვის უვიზო მიმოსვლა საბოლოოდ შეაჩერა – ამიერიდან, მათ შენგენის ზონაში ოფიციალური მიზნით შესვლისას ვიზა მოეთხოვებათ.
“საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენლებმა ევროკავშირში დიპლომატიური ან ოფიციალური მიზნით გამგზავრებისას დიპლომატიური ან სამსახურებრივი პასპორტი უნდა გამოიყენონ. ამ წესის შეუსრულებლობამ, შესაძლოა, ქვეყანაში შესვლის აკრძალვა გამოიწვიოს.გარდა ამისა, როცა საქართველოს დიპლომატიური, სამსახურებრივი და ოფიციალური პასპორტის მფლობელები შენგენის ვიზაზე განაცხადს შეავსებენ, წევრ სახელმწიფოებს რეკომენდაცია ეძლევათ, საფუძვლიანი შემოწმება ჩაატარონ, ჰქონდეთ გასაუბრება და განმცხადებლებისგან დამატებითი დოკუმენტები მოითხოვონ. განმცხადებლების მიერ მიწოდებული ინფორმაციის სანდოობასთან დაკავშირებით ეჭვის შეტანის შემთხვევაში, წევრ სახელმწიფოებს ვიზის გაცემაზე უარის თქმა შეეძლებათ”. – წერს ევროკომისია.
ევროკომისია ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებს რეკომენდაციას აძლევს, რომ ევროკავშირის საზღვრის კვეთის დროს საქართველოს ყველა მოქალაქე გაძლიერებულად შეამოწმონ.
“ევროკავშირის წევრმა ქვეყნებმა უნდა უზრუნველყონ, რომ საქართველოს ყველა მოქალაქე შემოწმდეს ეროვნულ და ევროპულ მონაცემთა ბაზაში – როგორიცაა სავიზო საინფორმაციო სისტემა, შენგენის საინფორმაციო სისტემა და სხვა საჯარო მონაცემთა ბაზები. შესვლა/გასვლის სისტემა (EES), რომელიც ევროკავშირში 2025 წლის წლის ოქტომბრიდან თანდათანობით ინერგება, უსაფრთხოების შემოწმების დამატებით მექანიზმს უზრუნველყოფს”. – წერია ევროკომისიის განცხადებაში.