Category: კავკასია

„ოპოზიციის ალიანსი“ 6 ძირითად პირობას ასახელებს, „რომლის შესრულებაც აუცილებელია სამართლიანი და თავისუფალი არჩევნების ჩასატარებლად“.

„ოპოზიციური ალიანსის“ მიერ დასახელებული 6 ძირითადი მოთხოვნაა:

1. საარჩევნო ადმინისტრაცია უნდა შეიცვალოს, უნდა გახდეს სრულად პარიტეტულ პრინციპზე დაფუძნებული. 2020-2024 წლის არჩევნების შედეგად ბარიერგადალახული პარტიების საფუძველზე უნდა დაკომპლექტდეს თითო წარმომადგენლით, ყველა შემდეგი კომისია უნდა დააკომპლექტოს ახალმა კომისიამ ამ პრინციპით. 2024 წლის არჩევნებს არ მიიჩნევენ ლეგიტიმურად, თუმცა, ბარიერგადალახულის პრინციპიდან გამომდინარე იღებენ ამ მაჩვენებელს.

2. ემიგრანტებს უნდა დაუბრუნდეთ ხმის მიცემის შესაძლებლობა. უბნები გაიხსნას ქვეყნით გარეთ, სადაც იქნება ემიგრანტების ის რაოდენობა, რაც დოკუმენტში არის ასახული.

3. გამკაცრდეს ამომრჩევლის ვერიფიკაციის პროცესი, დაემატოს სახის ამომცნობი აპარატები.

4. აუდიტის, შესწავლა- შემოწმების ნაწილში მოწვეული იყოს სანდო საერთაშორისო კომპანია, რომელიც აუდიტირებას გაუწევს საარჩევნო პროცესს.

5. გაიხსნას სიები, შესაძლებელი გახდეს ამომრჩეველთა მონაწილეობის გასაჯაროება.

6.  საარჩევნო დავები განიხილოს სპეციალურად შექმნილმა სასამართლო კოლეგიებმა, რომელი საერთო შეთანხმების საფუძველზე იქნება შედგენილი.

როგორც „კოალიცია ცვლილებებისთვის“ ერთ-ერთმა წევრმა, თენგო თევზაძემ თქვა, სანამ სამართლიან და თავისუფალ არჩევნებზე ვისაუბრებთ, აუცილებელია, პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლება, პოლიტიკურად მოტივირებული სისხლის სამართლის საქმეების შეწყვეტა.

„პირველ რიგში, ყველას გელოდებით, მთელ საქართველოს, 26 მაისს, რუსთაველის გამზირზე, სადაც ძალიან ბევრი უნდა ვიყოთ.

„ოპოზიციურ ალიანსს“ „ქართული ოცნების“ შეცვლა მთავარ ამოცანად აქვს დასახული. პირველ რიგში, ეს მიგვაჩნია სამართლიანი და თანასწორი არჩევნების გზით, სანამ სამართლიან და თავისუფალ არჩევნებზე ვისაუბრებთ, აუცილებელია, პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლება, პოლიტიკურად მოტივირებული სისხლის სამართლის საქმეების შეწყვეტა. ასევე, უნდა გაუქმდეს რეპრესიული კანონები“,- თქვა თენგო თევზაძემ.

ხუთშაბათს, პეკინში გამართული შეხვედრის დროს, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის თავმჯდომარემ სი ძინპინმა აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპი გააფრთხილა, რომ ტაივანთან დაკავშირებით დაუფიქრებელმა მოქმედებებმა შესაძლოა ორ ქვეყანას შორის „კონფლიქტამდე“ მიიყვანოს საქმე.

„ტაივანის საკითხი ჩინეთ-ამერიკის ურთიერთობებში ყველაზე მნიშვნელოვანი თემაა,“ — განაცხადა სიმ, ჩინეთის სახელმწიფო მედიის ცნობით, რომელიც მოლაპარაკებების დაწყებიდან მალევე გამოქვეყნდა. — „თუ ამ საკითხს სწორად მივუდგებით, ორმხრივი ურთიერთობები მთლიანობაში სტაბილური დარჩება. მაგრამ თუ მიდგომა არასწორი იქნება, ორ ქვეყანას შორის შეიძლება მოხდეს შეჯახება ან თუნდაც კონფლიქტი, რაც მთელ ჩინეთ-ამერიკის ურთიერთობებს უკიდურესად სახიფათო მდგომარეობაში ჩააყენებს.“

მან ასევე დაამატა, რომ ტაივანის დამოუკიდებლობა „ფუნდამენტურად შეუთავსებელია“ ტაივანის სრუტეში მშვიდობასთან. ამასთან, მისი თქმით, სწორედ სრუტეში მშვიდობა არის ჩინეთსა და აშშ-ს შორის ყველაზე „დიდი საერთო შეხების წერტილი“.

პეკინში შეხვედრა ორ საათს გაგრძელდა — გაცილებით დიდხანს, ვიდრე მოსალოდნელი იყო — და, როგორც ვარაუდობენ, ძირითადად ვაჭრობის საკითხებსა და ირანის ომს შეეხებოდა.

სიმ განაცხადა, რომ აშშ და ჩინეთი „პარტნიორები უნდა იყვნენ და არა მეტოქეები“. ის მოითხოვს, რომ აშშ-მა გადადოს ან შეამციროს იარაღის მიწოდება ტაივანისთვის, რომელსაც ჩინეთი საკუთარ ტერიტორიად მიიჩნევს.

მოლაპარაკებების შემდეგ დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ აშშ-სა და ჩინეთს წინ „ბრწყინვალე საერთო მომავალი“ აქვთ. მან სი „დიდ ლიდერად“ და „მეგობრად“ მოიხსენია. ტრამპმა მოლაპარაკებებს „შესანიშნავი“ უწოდა და ჟურნალისტებს უთხრა, რომ ჩინეთი ლამაზი ქვეყანაა. თუმცა მას სიის განცხადებებზე ტაივანის შესახებ კომენტარი არ გაუკეთებია.

ტრამპმა ხუთშაბათს ნაშუადღევს, ცის ტაძრის მონახულებისას, ჟურნალისტების ამ თემაზე დასმული არაერთი კითხვა უყურადღებოდ დატოვა. მოლაპარაკებების შემდეგ იქ მან და სიმ ფოტოებისთვის იპოზიორეს. თეთრი სახლის ოფიციალური წარმომადგენლის მიერ მომზადებულ შეხვედრის ანგარიშშიც ტაივანი საერთოდ არ იყო ნახსენები.

მოგვიანებით აშშ-ის ფინანსთა მინისტრმა სკოტ ბესენტმა ამერიკულ ტელეარხ CNBC-ს განუცხადა, რომ პრეზიდენტი ტაივანის საკითხზე „უახლოეს დღეებში“ ისაუბრებს.

„აშშ-ჩინეთის უმაღლესი დონის შეხვედრა ტაივანის საკითხის განხილვის გარეშე ვერ ჩაივლიდა,“ — განაცხადა ბესენტმა, რომელიც ტრამპს ჩინეთში ახლავს. — „დარწმუნებული ვარ, უახლოეს დღეებში მისგან ამ თემაზე მეტს მოვისმენთ.“

„პრეზიდენტ ტრამპს ესმის პრობლემის არსი და აცნობიერებს სიტუაციის მთელ დელიკატურობას. ნებისმიერი, ვინც საპირისპიროს ამტკიცებს, უბრალოდ ვერ იგებს დონალდ ტრამპის მოლაპარაკებების სტილს,“ — დაამატა ბესენტმა.

სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ, რომელიც ასევე პეკინში იმყოფება და ჩინეთის მიმართ მკაცრი ხაზით არის ცნობილი, პრეზიდენტის თვითმფრინავ Air Force One-ის ბორტზე Fox News-თან ინტერვიუში უწყვეტობის შენარჩუნებას დაუჭირა მხარი.

„არც ჩინეთის ინტერესებშია და არც ვინმეს ინტერესებში, რომ სტატუს-კვო ძალადობრივად შეიცვალოს. ვფიქრობ, ამ რეგიონში სტაბილურობა ძალიან მნიშვნელოვანია,“ — განაცხადა მან.

თეთრმა სახლმა შეხვედრის შემდეგ განაცხადა, რომ ორი ქვეყნის ლიდერებმა „განიხილეს გზები ჩვენი ქვეყნების ეკონომიკური თანამშრომლობის გასაძლიერებლად, მათ შორის ამერიკული კომპანიებისთვის ჩინეთის ბაზარზე წვდომის გაფართოება და ჩინური ინვესტიციების გაზრდა ჩვენს ინდუსტრიებში“.

ტრამპი ჩინეთში დელეგაციასთან ერთად ჩავიდა, რომლის შემადგენლობაშიც ათზე მეტი უმსხვილესი კომპანიის ხელმძღვანელი შედიოდა, მათ შორის Nvidia-ს ხელმძღვანელი ჯენსენ ჰუანგი, Apple-ის ტიმ კუკი და Tesla-სა და SpaceX-ის მფლობელი და გენერალური დირექტორი ილონ მასკი. ტრამპი ცდილობს ჩინეთი ამერიკული საქონლის შესყიდვების გაზრდაში დაარწმუნოს.

ამერიკული კომპანიების ხელმძღვანელებთან შეხვედრისას სიმ განაცხადა, რომ ჩინეთი ამერიკული ბიზნესისთვის კიდევ უფრო ღია გახდება. მან ხაზი გაუსვა, რომ აშშ-ის კომპანიებს ჩინეთის ბაზარზე უფრო ფართო შესაძლებლობები ექნებათ.

თეთრმა სახლმა ასევე განაცხადა, რომ პრეზიდენტები ტრამპი და სი შეთანხმდნენ: ირანს არავითარ შემთხვევაში არ უნდა ჰქონდეს ბირთვული იარაღი, ხოლო ჰორმუზის სრუტე ღია უნდა დარჩეს.

„პრეზიდენტმა სიმ ასევე ნათლად აღნიშნა, რომ ჩინეთი ეწინააღმდეგება სრუტის მილიტარიზაციას და მისი გამოყენებისთვის საფასურის დაწესების ნებისმიერ მცდელობას. მან ასევე გამოთქვა ინტერესი ამერიკული ნავთობის შესყიდვების გაზრდის მიმართ, რათა მომავალში ჩინეთის დამოკიდებულება ამ სრუტეზე შემცირდეს,“ — ნათქვამია თეთრი სახლის განცხადებაში.

ამასთან, ირანის თემა თითქმის არ იყო ნახსენები ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადებაში ტრამპისა და სიის შეხვედრის შესახებ.

ცალკეული ფრაზები იქ ვაჭრობასა და ტაივანს ეხებოდა, მაგრამ არა ირანს — მხოლოდ ის იყო აღნიშნული, რომ პრეზიდენტებმა „აზრები გაცვალეს“ „ახლო აღმოსავლეთში არსებულ ვითარებაზე“, სხვა საერთაშორისო საკითხებთან ერთად.

თუმცა შეხვედრის შემდეგ ტრამპმა Fox News-ს განუცხადა, რომ სი ძინპინმა ჩინეთის დახმარება შესთავაზა ჰორმუზის სრუტის გახსნის საკითხში და დაჰპირდა, რომ ირანისთვის აშშ-სა და ისრაელის წინააღმდეგ ომში სამხედრო დახმარებას არ მიაწვდიდა.

„მან თქვა, რომ სამხედრო ტექნიკას არ მიაწვდის… ეს ძალიან მკაფიოდ გამოხატა,“ — განაცხადა ტრამპმა. — „მას სურს, რომ ჰორმუზის სრუტე ღია იყოს და თქვა: თუ რამით დახმარება შემიძლია, მინდა დავეხმარო.“

აშშ-ს სურს, რომ ჩინეთი ირანის მოლაპარაკებების მაგიდასთან დაბრუნებაში დაეხმაროს, მაშინ როცა ჩინეთი ფრთხილად თამაშობს შუამავლის როლს და კონფლიქტში პირდაპირ ჩართვას ერიდება.

ტაივანი შეშფოთებულია, რომ შესაძლოა ტრამპისა და სიის სამიტის დღის წესრიგში აღმოჩნდეს

Reuters-ის ცნობით, პეკინის სამიტის შესახებ შეკითხვის პასუხად ტაივანის მთავრობის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა მიშელ ლიმ განაცხადა, რომ ქვეყანა მადლიერია აშშ-ის მიმართ ტაივანის მხარდაჭერის რეგულარული დადასტურებისთვის.

თუმცა ტაივანის ბევრი მცხოვრები შიშობს, რომ სი ძინპინთან ტრამპის შეხვედრის შემდეგ აშშ შესაძლოა ეკონომიკური სარგებლის სანაცვლოდ ჩინეთს ტაივანის სტატუსის საკითხში დათმობაზე წავიდეს.

„ყველაზე მეტად იმის გვეშინია, რომ ტაივანი სი ძინპინსა და პრეზიდენტ ტრამპს შორის მოლაპარაკებების დღის წესრიგში აღმოჩნდება,“ — განაცხადა ტაივანის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ ფრანსუა ვუმ Bloomberg-თან აპრილში.

ამ დროისთვის არ არსებობს რაიმე ნიშანი, რომ ტრამპი ტაივანის მიმართ აშშ-ის პოზიციის შეცვლას აპირებს. თუმცა, ვაშინგტონის ბრუკინგსის ინსტიტუტის წარმომადგენლის, პატრიცია კიმის აზრით, სურვილის შემთხვევაში აშშ-ს შეეძლო საკუთარი ოფიციალური პოზიციის ფორმულირება შეეცვალა და ფრაზა „არ უჭერს მხარს“ ტაივანის დამოუკიდებლობას ჩაენაცვლებინა ფრაზით „ეწინააღმდეგება“.

ეს უმნიშვნელო ცვლილება დიდ მნიშვნელობას შეიძენდა, რადგან ის „იმოქმედებდა იმაზე, როგორ აფასებს პეკინი რისკებს“, აღნიშნავს კიმი.

თუმცა გასულ კვირას სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ აღნიშნა, რომ ორივე ქვეყნის ინტერესებშია ტაივანის გარშემო „დესტაბილიზაციის გამომწვევი მოვლენების“ არდაშვება. ბოლო დღეებში აშშ-მ ასევე კიდევ ერთხელ დაადასტურა კუნძულის მხარდაჭერისადმი ერთგულება.

ჩინეთი ტაივანს გამოყოფილ პროვინციად მიიჩნევს, რომელიც დროთა განმავლობაში მის კონტროლქვეშ უნდა გადავიდეს, და ამ მიზნის მისაღწევად ძალის გამოყენების შესაძლებლობას არ გამორიცხავს.

ვაშინგტონი „ერთი ჩინეთის“ პოლიტიკას მისდევს, რომელიც პეკინს ქვეყნის ერთადერთ კანონიერ მთავრობად აღიარებს, მაგრამ ტაიბეისთან არაოფიციალურ კავშირებს ინარჩუნებს. გარდა ამისა, აშშ-ის კანონმდებლობის თანახმად, ვაშინგტონი ვალდებულია ტაივანს თავდაცვისთვის საჭირო საშუალებები მიაწოდოს.

„მსოფლიოში ყველაზე მნიშვნელოვანი ორმხრივი ურთიერთობა“

ხალხის დიდ დარბაზში სახელმწიფო ბანკეტზე სიტყვით გამოსვლისას სი ძინპინმა განაცხადა, რომ „ჩინეთ-ამერიკის ურთიერთობები მსოფლიოში ყველაზე მნიშვნელოვანი ორმხრივი ურთიერთობაა“.

„ჩინეთისა და შეერთებული შტატების ხალხები დიდი ხალხები არიან. იდეა — „ჩინელი ერის დიდი აღორძინება“ — და მისწრაფება — „ამერიკა ისევ დიდებული გავხადოთ“ — ერთმანეთს არ ეწინააღმდეგება. ისინი სრულიად შეიძლება გვერდიგვერდ მიდიოდნენ. მათ შეუძლიათ ერთმანეთის გაძლიერება და მთელი მსოფლიოსთვის სარგებლის მოტანა.“

ტრამპმა საპასუხოდ განაცხადა, რომ მისთვის დიდი პატივი იყო სი ძინპინთან დროის გატარება და ჩინეთის ლიდერი და მისი მეუღლე პენ ლიუანი 24 სექტემბერს თეთრ სახლში მიიწვია.

ხუთშაბათის ღამეს რუსეთმა კიევზე კომბინირებული დარტყმა განახორციელა დრონებითა და რაკეტებით. უკრაინის დედაქალაქის დარნიცის რაიონში საცხოვრებელი სახლის მთელი სექცია დაინგრა. ხელისუფლების ცნობით, ნანგრევებში შესაძლოა ადამიანები იმყოფებოდნენ. მაშველების მონაცემებით, დარტყმების შედეგად სულ მცირე ხუთი ადამიანი დაიღუპა. ადგილობრივი ხელისუფლების ცნობით, ერთ-ერთი მსხვერპლი 12 წლის გოგონაა.

ოთხშაბათს დღისით განხორციელებული მასირებული დრონებით შეტევის შემდეგ, ხუთშაბათის ღამეს რუსეთმა უკრაინის მიმართულებით, უკრაინის შეიარაღებული ძალების საჰაერო ძალების მონაცემებით, 600-ზე მეტი უპილოტო საფრენი აპარატი და 56 რაკეტა გაუშვა. თავდასხმის მთავარი მიმართულება კიევი იყო.

უკრაინის დედაქალაქში, ქვეყნის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის ცნობით, დაზიანებები 20 ლოკაციაზეა, მათ შორის სკოლაში, ვეტერინარულ კლინიკასა და საცხოვრებელ სახლებში.

„ეს ნამდვილად არ ჰგავს იმ ადამიანების ქმედებებს, რომლებიც ფიქრობენ, რომ ომი დასასრულს უახლოვდება. მნიშვნელოვანია, რომ პარტნიორებმა ამ დარტყმაზე დუმილი არ არჩიონ“, — განაცხადა ზელენსკიმ.

მრავალსართულიანი სახლი დარნიცის რაიონში

რუსული დარტყმის შედეგად დარნიცის რაიონში საცხოვრებელი სახლი დაზიანდა, განაცხადა კიევის საქალაქო სამხედრო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელმა ტიმურ ტკაჩენკომ.

„კონსტრუქციები ჩამოინგრა. ნანგრევებში ადამიანები არიან ჩარჩენილები“, — დაწერა მან.

კიევის მერის, ვიტალი კლიჩკოს თქმით, ცხრა-სართულიან საცხოვრებელ სახლში 18 ბინაა დანგრეული.

ადგილობრივი დროით დილის 11 საათისთვის უკრაინის საგანგებო სიტუაციების სახელმწიფო სამსახურმა სამი დაღუპულის ცხედრის ამოყვანა შეძლო. რამდენიმე საათის შემდეგ მაშველებმა კიდევ ორი დაღუპულის ცხედარი ამოიყვანეს. კლიჩკოს თქმით, ერთ-ერთი მათგანი 12 წლის გოგონაა.

20-ზე მეტი ადამიანი უგზო-უკვლოდ დაკარგულად ითვლება. დაშავებულია 40-ზე მეტი ადამიანი, მათ შორის ჩვილი.

სხვა შედეგები კიევში

გოლოსეევის რაიონში ნამსხვრევები გზის სავალ ნაწილზე ჩამოვარდა, ხოლო სოლომენსკის რაიონში ავტოსადგომზე ავტომობილი დაიწვა, განაცხადა ტიმურ ტკაჩენკომ.

ცნობილია ასევე, რომ დედაქალაქის ობოლონის რაიონში ნამსხვრევები სამსართულიან ავტოსადგომის შენობასა და ბიზნესცენტრის შენობაზე ჩამოვარდა. დარტყმა მოხდა 25-სართულიან დაუმთავრებელ შენობაზეც.

ღამის განგაშის დროს კიევის ზოგიერთი მცხოვრები მეტროში იძინებდა.

შევჩენკოს რაიონში დარტყმა არასაცხოვრებელ შენობაზე განხორციელდა.

დნეპრის რაიონში უპილოტო საფრენი აპარატის ნამსხვრევების ჩამოვარდნის შედეგად ხანძარი გაჩნდა ხუთსართულიანი საცხოვრებელი სახლის სახურავზე. დაიწვა ავტოფარეხები და ავტომობილები.

მანამდე მონიტორინგის არხები წერდნენ, რომ რუსეთის აეროდრომებიდან აფრინდნენ სტრატეგიული თვითმფრინავები Ту-95МС და Ту-160.

შუაღამის შემდეგ, უკვე მერამდენედ დღის განმავლობაში, აფრინდა МиГ-31К — თვითმფრინავი, რომელსაც შეუძლია ჰიპერბგერითი აერობალისტიკური რაკეტა „კინჟალის“ გადატანა.

აფეთქებების ხმა ასევე ისმოდა პოლტავის ოლქის ქალაქ კრემენჩუკში. ქალაქსა და რაიონს ათობით დრონი დაესხა თავს.

დაახლოებით ღამის პირველ საათზე გავრცელდა ცნობები ფრთოსანი რაკეტების შესახებ, რომლებიც ძირითადად კიევის მიმართულებით მიფრინავდნენ.

გარდა ამისა, უკრაინის საგანგებო სიტუაციების სამსახურმა განაცხადა, რომ კიევის ოლქზე ღამის დარტყმების შედეგად სულ მცირე შვიდი ადამიანი დაშავდა.

უკრაინის დაზვერვის გაფრთხილება და დღის დარტყმა

13 მაისს, კიევის დროით დაახლოებით შუადღისას — ამ დროისთვის ის მოსკოვის დროს ემთხვევა — უკრაინის მთავარი სადაზვერვო სამმართველომ განაცხადა, რომ მისი მონაცემებით, რუსეთმა უკრაინის კრიტიკულად მნიშვნელოვან ობიექტებზე ხანგრძლივი კომბინირებული საჰაერო დარტყმა დაიწყო, რომელიც, სავარაუდოდ, რამდენიმე ტალღისგან შედგებოდა.

13 მაისს დღისით რუსეთის სამხედროებმა დრონებით მასირებული დარტყმა განახორციელეს უკრაინის რამდენიმე ოლქზე, მათ შორის ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. დაიღუპა სულ მცირე ექვსი ადამიანი. უკრაინელი სამხედროების მონაცემებით, 18:00 საათისთვის ქვეყნის ცაში თითქმის 900 რუსული უპილოტო საფრენი აპარატი იყო დაფიქსირებული.

უკრაინელმა სამხედროებმა დაადასტურეს, რომ თავდასხმის მთავარი მიმართულება დასავლეთის რეგიონები იყო.

რუსეთმა უკრაინას თითქმის 900 დრონით შეუტია. დღის განმავლობაში ექვსი ადამიანი დაიღუპა.

მათ შორის, რივნეს ოლქში, სადაც დრონი საცხოვრებელ სახლს მოხვდა, სამი ადამიანი დაიღუპა, ექვსი კი დაშავდა. დაშავებულები იყვნენ ასევე ივანო-ფრანკივსკში. დიდი ხნის შემდეგ პირველად აფეთქებების ხმა გაისმა ზაკარპატიის ოლქშიც. ლვოვის ოლქში, ერთ-ერთ ქალაქში უპილოტო საფრენი აპარატის მოხვედრის შემდეგ, ელექტროენერგია გაითიშა. ვოლინის ოლქში დრონებმა ლუცკსა და კოველს დაარტყეს, რის შედეგადაც ხუთი ადამიანი დაშავდა. ვინიცის ოლქიდან რუსული უპილოტო საფრენი აპარატი მეზობელი მოლდოვის საჰაერო სივრცეში შევიდა, განაცხადა ქვეყნის თავდაცვის სამინისტრომ.

გარდა ამისა, ხერსონის ოლქში სულ მცირე 20 ადამიანი დაშავდა, ერთი ქალი დაიღუპა, ხოლო ორი მაშველი დაშავდა.

რუს სამხედროებს უკრაინის რეგიონებიდან გავრცელებულ ცნობებზე, მასშტაბური  თავდასხმის შესახებ, კომენტარი არ გაუკეთებიათ.

ლონდონის სამეფო საოპერო თეატრი, კოვენტ-გარდენი ქართველი საოპერო მომღერლისა და პოლიტიკოსის, პატიმრობაში მყოფი პაატა ბურჭულაძის გათავისუფლებას მოითხოვს.

კოვენტ-გარდენმა ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრს, კირ სტარმერს მოუწოდა, ჩაერიოს პაატა ბურჭულაძის საქმეში.

პაატა ბურჭულაძე 2025 წლის 4 ოქტომბრის „მშვიდობიანი დამხობის“ საქმეზე დააკავეს. 2026 წლის 7 მაისს მას 7-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს რამდენიმე ბრალდებით, მათ შორის „კონსტიტუციური წყობილების ძალადობით შეცვლისკენ მოწოდების“ ბრალდებით.

სამეფო ოპერის თეატრის მოწოდების შესახებ ინფორმაცია ბრიტანულმა გამოცემა The Guardian–მა გამოაქვეყნა.

გამოცემა წერს, რომ 71 წლის არტისტი გამოდიოდა სამეფო ოპერის თეატრსა და ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრში და თანამშრომლობდა ისეთ ცნობილ ვარსკვლავებთან, როგორებიც არიან ლუჩანო პავაროტი, პლასიდო დომინგო და ხოსე კარერასი.

ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრისადმი გაგზავნილ წერილში, სამეფო ოპერის კასტინგის დირექტორი, პიტერ კატონა წერს, რომ ბურჭულაძე „დემონსტრაციულად სჯიან, რათა გააფრთხილონ ისინი, ვინც რეჟიმის წინააღმდეგ წასვლას ბედავს“.

ის „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებას უწოდებს „პრორუსულ, ავტორიტარულ რეჟიმს“.

„ბატონი ბურჭულაძის წინააღმდეგ წაყენებული ბრალდებები სრულიად შეთითხნილი და უკანონოა. მას მხოლოდ მმართველი რეჟიმის მიმართ კრიტიკული პოზიციის გამო დევნიან“, – წერს ის.
„სამწუხაროდ, პაატა ბურჭულაძე ამჟამად საქართველოში 100-ზე მეტ პოლიტიკურ პატიმარს შორისაა“, – წერს იგი.
მმართველი პარტია „ქართული ოცნება“ და ხელისუფლების წარმომადგენლები უარყოფენ პოლიტიკური პატიმრების ყოლას ქვეყანაში და ამბობენ, რომ ყველა მათგანს კონკრეტული სისხლის სამართლის დანაშაული აქვს ჩადენილი.

ბრიტანეთის მთავრობამ რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების ახალი პაკეტი შემოიღო. ლონდონი ამის მიზეზად ასახელებს რუსეთის მხრიდან მიმდინარე მტრულ საქმიანობას, მათ შორის სომხეთის შიდა პოლიტიკურ პროცესებში სავარაუდო ჩარევას ქვეყნის მოახლოებული საპარლამენტო არჩევნების წინ.

სანქციების პაკეტი, რომელიც 11 მაისს გამოცხადდა, ლონდონმა წარმოადგინა როგორც რუსეთის წინააღმდეგ დაწესებული ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრი ზომების ნაკრები უკრაინაში ომის დაწყების შემდეგ. საერთო ჯამში, სანქცირებულთა სიას 56 ფიზიკური პირი და ორგანიზაცია დაემატა.

ბრიტანეთის ხელისუფლების მტკიცებით, სანქცირებულ სუბიექტთა ნაწილი ჩართული იყო კრემლთან დაკავშირებულ გავლენისა და დეზინფორმაციის კამპანიებში, მათ შორის ოპერაციებში, რომლებიც, სავარაუდოდ, სომხეთის შიდა პოლიტიკური პროცესების ფორმირებასა და პრორუსული გავლენის გაძლიერებას ისახავდა მიზნად.

ერთ-ერთი ორგანიზაცია, რომლის წინააღმდეგაც სანქციები დაწესდა, არის Social Design Agency (SDA). ბრიტანული განცხადების თანახმად, ეს ორგანიზაცია რუსეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის მითითებით მოქმედებდა. ლონდონი ჯგუფს ადანაშაულებს სომხეთში მოსკოვისთვის ხელსაყრელი ქსელებისა და პოლიტიკური გავლენის სტრუქტურების შექმნის მცდელობაში.

კიდევ ერთი სუბიექტი — Structura — ასევე დაადანაშაულეს კოორდინირებულ ოპერაციებში მონაწილეობაში, რომელთა მიზანიც დემოკრატიული ინსტიტუტების შესუსტება და უკრაინისადმი საერთაშორისო მხარდაჭერისთვის ძირის გამოთხრა იყო.

სანქციები შეეხო ორგანიზაცია „დიალოგსაც“, რომელსაც ბრიტანელი ოფიციალური პირები რუსეთთან დაკავშირებულ პროპაგანდისა და გავლენის ქსელად აღწერენ. განცხადების თანახმად, ორგანიზაცია, სავარაუდოდ, მართავდა ონლაინ პლატფორმებს, რომლებიც კრემლის ნარატივებს ავრცელებდა, და რუსულ სადაზვერვო სამსახურებთან თანამშრომლობდა გავლენის კამპანიებში, მათ შორის სომხეთის შიდა პოლიტიკურ გარემოსთან დაკავშირებულ მცდელობებში.

ბრიტანეთის განცხადება სომხეთში მიმდინარე საპარლამენტო საარჩევნო კამპანიის ფონზე გაკეთდა, რომელიც ოფიციალურად 8 მაისს დაიწყო. კამპანია 5 ივნისამდე გაგრძელდება, 6 ივნისი კი კანონით განსაზღვრული სიჩუმის დღე იქნება 7 ივნისის კენჭისყრამდე.

სომხეთის საპარლამენტო არჩევნებამდე ერთ თვეზე ნაკლები დროით ადრე, რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა ერევანი საჯაროდ არჩევანის წინაშე დააყენა: ან ევროკავშირთან დაახლოება, ან რუსეთთან პარტნიორობა. გაფრთხილების სახით კი მან უკრაინის მაგალითი მოიყვანა.

პუტინმა თქვა, რომ საქმე „უკიდურესობამდე“ არ უნდა მივიდეს და ქვეყნებმა დროულად უნდა თქვან, რა გზით აპირებენ სვლას. მოსკოვს მანამდეც არაერთხელ განუცხადებია, რომ სომხეთი ერთდროულად ვერ შეძლებს ევროკავშირის მიმართულებით სვლას და ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წევრად დარჩენას. თუმცა ამჯერად პუტინმა ეს არჩევანი უკრაინის სცენარს დაუკავშირა — თანაც იმ არჩევნების წინ, რომელიც შესაძლოა არა მხოლოდ ახალი მთავრობის არჩევა, არამედ ქვეყნის მომავალი გეოპოლიტიკური კურსის განსაზღვრა აღმოჩნდეს.

მოსკოვში გამარჯვების დღის აღლუმის შემდეგ პუტინს ჟურნალისტებმა სომხეთზეც ჰკითხეს. მათ შეახსენეს, რომ წარსულში სომხეთის ლიდერები 9 მაისს ხშირად ჩადიოდნენ მოსკოვში, წელს კი წითელ მოედანზე არც პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი და არც სომხეთის ხელისუფლების სხვა წარმომადგენლები გამოჩენილან.

თავიდან პუტინის ტონი შედარებით მშვიდი იყო. მან თქვა, რომ მოსკოვი „განსაკუთრებულს ვერაფერს ხედავს“ სომხეთის ევროკავშირთან დაახლოების გეგმებში და მხარს დაუჭერს ყველაფერს, რაც „სომეხი ხალხისთვის სასარგებლოა“. მისი თქმით, რუსეთსა და სომეხ ხალხს საუკუნეების განმავლობაში „განსაკუთრებული ურთიერთობა“ ჰქონდათ და თუ რომელიმე გადაწყვეტილება მართლაც სომხეთის ინტერესებს ემსახურება, რუსეთი წინააღმდეგი არ იქნება.

მაგრამ შემდეგ ტონი შეიცვალა. პუტინმა დაიწყო იმ სარგებლის ჩამოთვლა, რომელსაც, მისი თქმით, სომხეთი ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წევრობით იღებს: ვაჭრობა რუსეთთან, უპირატესობები სოფლის მეურნეობისა და გადამამუშავებელი მრეწველობისთვის, საბაჟო შეღავათები და განსაკუთრებული პირობები შრომითი მიგრანტებისთვის. ამის შემდეგ მან ერევანს მოუწოდა, „გარკვეულიყო“ საკუთარ არჩევანში — საჭიროების შემთხვევაში რეფერენდუმის გზითაც.

პუტინის თქმით, ლოგიკური იქნებოდა, სომხეთში ჩატარდეს რეფერენდუმი და მოქალაქეებს ჰკითხონ, რა არჩევანს აკეთებენ. ამის შემდეგ კი რუსეთსა და სომხეთს შეეძლებათ შესაბამისი დასკვნების გამოტანა და, მისი სიტყვებით, „რბილი, ინტელიგენტური და ურთიერთსასარგებლო განქორწინების“ გზით წასვლა.

ყველაზე დიდი ყურადღება პუტინის პასუხში უკრაინასთან გავლებული პარალელმა მიიქცია. მან კვლავ გაიმეორა კრემლისთვის ჩვეული თეზისი, თითქოს ყველაფერი უკრაინის ევროკავშირში გაწევრიანების ან ამ მიმართულებით სვლის მცდელობით დაიწყო. შემდეგ მან გაიხსენა 2013-2014 წლების მოვლენები: მოსკოვი, მისი თქმით, ევროპელებს აფრთხილებდა, რომ უკრაინის შეთანხმება ევროკავშირთან შეუთავსებელი იყო რუსეთისა და პოსტსაბჭოთა სივრცის ქვეყნებთან მჭიდრო ეკონომიკურ კავშირებთან. როცა მაშინდელმა პრეზიდენტმა ვიქტორ იანუკოვიჩმა შეთანხმების ხელმოწერა გადადო, ამას, პუტინის ვერსიით, მოჰყვა „სახელმწიფო გადატრიალება“, „ყირიმის ისტორია“ და ომი აღმოსავლეთ უკრაინაში.

ამის შემდეგ პუტინი ისევ სომხეთს დაუბრუნდა და თქვა, რომ საქმე „უკიდურესობამდე“ არ უნდა მივიდეს. სწორედ ამ კავშირმა — სომხეთი, არჩევანი ევროკავშირსა და ევრაზიულ კავშირს შორის, უკრაინის მაგალითი და ფრაზა „უკიდურესობამდე ნუ მიიყვანთ“ — ბევრს აფიქრებინა, რომ პუტინის სიტყვები მუქარას ჰგავდა.

ფორმალურად რუსეთის პრეზიდენტს არ უთქვამს, რომ სომხეთს უკრაინის სცენარი ელის. მაგრამ მისი პასუხის პოლიტიკური აზრი სწორედ ასე იკითხებოდა: თუ ქვეყანა, რომელსაც მოსკოვი საკუთარ გავლენის ზონად მიიჩნევს, ევროპულ გზას აირჩევს, შედეგები შესაძლოა მძიმე იყოს.

კრემლის ხედვაში უკრაინა წარმოდგენილია არა როგორც რუსეთის აგრესიის მსხვერპლი მეზობელი სახელმწიფო, არამედ როგორც მაგალითი იმისა, რას იწვევს, მოსკოვის აზრით, რუსეთის ინტერესების უგულებელყოფა.

ზეწოლის ბერკეტები

ანალიტიკური ცენტრის „სომხური საბჭოს“ პრეზიდენტი არეგ კოჩინიანი მიიჩნევს, რომ პუტინის განცხადებები პირდაპირ მუქარად ჟღერს. მისი შეფასებით, პუტინის მინიშნებები ორ ქვეყანას შორის ეკონომიკურ კავშირებსა და სომეხი ხალხისთვის არსებულ სარგებელზე შეიძლება რუსეთის მხრიდან შესაძლო ენერგეტიკულ სანქციებს უკავშირდებოდეს.

კოჩინიანის თქმით, რუსეთი სომხეთისთვის ბუნებრივი გაზის, ბენზინისა და ურანის ძირითადი მიმწოდებელია, ხოლო სომხეთს საკუთარი ატომური ენერგეტიკული შესაძლებლობებიც აქვს. ქვეყანას არ აქვს ნავთობისა და გაზის მნიშვნელოვანი სამრეწველო მარაგები და ენერგომოხმარების დიდ ნაწილს იმპორტით ფარავს. გაზს სომხეთის ენერგობალანსში დაახლოებით 60% უკავია, ხოლო მთავარი მიმწოდებელი რუსეთია. 2025 წელს, „გაზპრომის“ მონაცემებით, სომხეთში 2.23 მილიარდი კუბური მეტრი რუსული გაზი შევიდა.

სომხეთის შიდა გაზის ბაზარი ფაქტობრივად მიბმულია Gazprom Armenia-ზე — რუსული „გაზპრომის“ სრულად კონტროლირებად შვილობილ კომპანიაზე, რომელიც ქვეყნის შიდა ბაზარზე გაზის მიწოდებასა და გაყიდვას უზრუნველყოფს. გაზი გამოიყენება არა მხოლოდ გათბობისთვის, არამედ მრეწველობაში, ტრანსპორტსა და ელექტროენერგეტიკაშიც.

1 აპრილს კრემლში ნიკოლ ფაშინიანთან შეხვედრისას პუტინმა მას შეახსენა, რა პირობებით იღებს სომხეთი რუსულ გაზს. მან ხაზი გაუსვა, რომ რუსეთი სომხეთს გაზს ევროპულ ფასებზე რამდენჯერმე იაფად აწვდის: ევროპაში ფასი, მისი თქმით, 1000 კუბურ მეტრზე 600 დოლარს აჭარბებს, მაშინ როცა სომხეთი რუსულ გაზს 177.5 დოლარად იღებს.

ამ ციფრებში ფორმალურად უზუსტობა არ არის, თუმცა შედარება სრულად კორექტული არ არის: პუტინმა სომხეთისთვის გრძელვადიანი კონტრაქტით განსაზღვრული რუსული გაზის ფასი შეადარა ევროპულ ბირჟაზე ცვალებად ფასს და არა ანალოგიურ გრძელვადიან კონტრაქტს.

დრო შეიცვალა

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი სფეროა ატომური ენერგეტიკა. მეწამორის მოქმედი ატომური ელექტროსადგური „როსატომთან“ დაკავშირებული სტრუქტურების მონაწილეობით შენარჩუნდა და მოდერნიზდა. თუმცა სწორედ ამ მიმართულებით ერევანი უკვე ალტერნატივებს ეძებს: სომხეთი ახალი რეაქტორის საკითხში განიხილავს არა მხოლოდ რუსეთის, არამედ აშშ-ის, საფრანგეთის, სამხრეთ კორეისა და ჩინეთის წინადადებებს. 2026 წლის თებერვალში სომხეთმა აშშ-თან სამოქალაქო ბირთვულ ენერგეტიკაში თანამშრომლობის შეთანხმებაც გააფორმა.

რუსეთს სხვა ბერკეტებიც აქვს. კოჩინიანის თქმით, სომხეთის რკინიგზა კვლავ რუსეთის კონცესიაშია, ქვეყანაში ისევ არის რუსეთის სამხედრო ბაზა და რუსი მესაზღვრეები. გარდა ამისა, შესაძლოა გაძლიერდეს ჰიბრიდული შეტევები, რომლებიც უკვე შეინიშნება. კიდევ ერთი მგრძნობიარე საკითხია რუსეთში მცხოვრები სომხური დიასპორა — მათ წინააღმდეგ მოსკოვს, თეორიულად, რეპრესიული ზომების გამოყენება შეუძლია.

თუმცა ექსპერტები არ ფიქრობენ, რომ უკრაინასთან შედარება სომხეთის წინააღმდეგ სამხედრო ძალის გამოყენების პირდაპირ მუქარას ნიშნავს. პოლიტოლოგ ალექსანდრ ისკანდარიანის თქმით, რუსეთს ჯერ პირველი ომის — ანუ უკრაინაში მიმდინარე ომის — მოგვარება სჭირდება. გარდა ამისა, გეოგრაფიული ვითარებაც განსხვავებულია: რუსეთსა და სომხეთს შორის საქართველოა, უკრაინასთან კი რუსეთს საერთო საზღვარი აქვს.

ისკანდარიანი ამბობს, რომ პუტინის განცხადებები უფრო გაღიზიანებას აჩვენებს. რუსეთის პოლიტიკურ ფსიქოლოგიაში ძლიერია „ალყაში მოქცეული ციხესიმაგრის“ აღქმა: მოსკოვი პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში, რომლებსაც საკუთარ ინტერესთა ზონად მიიჩნევს, ნებისმიერ დასავლურ მიმართულებას საფრთხედ აღიქვამს.

მისი თქმით, უსაფრთხოების სფეროში რუსეთს სომხეთზე ზეწოლის ძველი შესაძლებლობები უკვე მნიშვნელოვნად დაკარგული აქვს. 2020-2023 წლებში რამდენიმე მნიშვნელოვანი მოვლენა მოხდა: მეორე ყარაბაღის ომი, შემდეგ კი მთიანი ყარაბაღიდან სომხური მოსახლეობის დეპორტაცია, როდესაც ადგილზე რუსი სამშვიდობოებიც იყვნენ, თუმცა სომხური მოსახლეობის დაცვისთვის, ისკანდარიანის შეფასებით, არაფერი გაკეთებულა.

ამას დაემატა რუსეთის ომი უკრაინის წინააღმდეგ, რის შემდეგაც სომხეთი უსაფრთხოების სფეროში რეალურად რუსეთზე აღარ არის ორიენტირებული. სომხეთი რუსეთიდან იარაღს აღარ ყიდულობს და ფაქტობრივად აღარ მონაწილეობს კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციის — ОДКБ-ს — მუშაობაში.

სომხეთმა ОДКБ-სგან დისტანცირება 2023 წლის იანვარში დაიწყო, როცა უარი თქვა ორგანიზაციის სამხედრო წვრთნების საკუთარ ტერიტორიაზე ჩატარებაზე. ერევანი ამას იმით ხსნიდა, რომ ОДКБ-მ აზერბაიჯანის მოქმედებებს მკაფიო შეფასება არ მისცა და საზღვარზე დაძაბულობის დროს სომხეთს არ დაეხმარა. 2024 წლის თებერვალში ფაშინიანმა უკვე პირდაპირ თქვა, რომ სომხეთის მონაწილეობა ОДКБ-ში „გაყინულია“.

იურიდიულად ერევანი ორგანიზაციიდან არ გამოსულა, მაგრამ მას შემდეგ მაღალი დონის მუშაობაში თითქმის აღარ მონაწილეობს და 2024 წელს ბლოკის დაფინანსებაზეც უარი თქვა.

სხვა არჩევანი

ერევანი არ ეთანხმება აზრს, რომ სომხეთმა უკვე ახლა უნდა გააკეთოს არჩევანი ევროკავშირსა და ევრაზიულ კავშირს შორის. ნიკოლ ფაშინიანმა განაცხადა, რომ ქვეყანა ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირში წევრობის საკითხს რეფერენდუმზე არ გაიტანს, რადგან ამის „ობიექტური აუცილებლობა“ არ არსებობს. მან აღნიშნა, რომ სომხეთი რჩება ЕАЭС-ის წევრად და პატივს სცემს პარტნიორებს.

ფაშინიანის პოზიცია ასეთია: სომხეთს შეუძლია ევროკავშირთან ურთიერთობების გაღრმავება ისე, რომ ეს ამ ეტაპზე რუსეთთან ურთიერთობის გაწყვეტის საკითხში არ გადაიზარდოს. სომხურ საზოგადოებაში რუსეთის მიმართ გაძლიერებული იმედგაცრუების მიუხედავად — როგორც უკრაინაში ომის, ისე ყარაბაღის კრიზისში მოსკოვის ქცევის გამო — ფაშინიანმა პუტინს დიპლომატიურად უპასუხა. მისი მთავარი ამოცანა ახლა არჩევნების მოგებაა.

საპარლამენტო არჩევნები სომხეთში 7 ივნისს უნდა გაიმართოს. ფაშინიანი არჩევნებში თავისი პარტიით, „სამოქალაქო ხელშეკრულებით“, მონაწილეობს. მისი კამპანია აგებულია აზერბაიჯანთან მშვიდობაზე, შიდა რეფორმებსა და ქვეყნის არსებობაზე საერთაშორისოდ აღიარებულ საზღვრებში — ყარაბაღის დაბრუნების მცდელობის გარეშე.

ოპონენტები კი ფაშინიანს მარცხში, ბაქოსთვის დათმობებსა და მოსკოვთან ურთიერთობის დანგრევაში ადანაშაულებენ.

ფაშინიანის მთავარ მეტოქეებს შორის არის რამდენიმე ძალა. ერთ-ერთი თვალსაჩინო ახალი პროექტია ბლოკი „ძლიერი სომხეთი“, რომელიც რუს-სომეხ მილიარდერ სამველ კარაპეტიანთან არის დაკავშირებული. კარაპეტიანმა ქონება რუსეთში დააგროვა და მოსკოვთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობების აღდგენას უჭერს მხარს. ამჟამად ის შინაპატიმრობაშია საქმეზე, სადაც ფიგურირებს უკანონო გზით ძალაუფლების ხელში ჩაგდებისკენ საჯარო მოწოდებებისა და ფულის გათეთრების ბრალდებები. თავად კარაპეტიანი ბრალდებებს უარყოფს.

რუსეთისა და კვიპროსის მოქალაქეობის გამო ის ვერ გახდება პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი და ვერც პარლამენტში იყრის კენჭს. მიუხედავად ამისა, მისი პოლიტიკური პროექტი ფაშინიანის მოწინააღმდეგე ამომრჩევლისთვის ერთ-ერთ მთავარ ცენტრად იქცა.

1 აპრილს ფაშინიანთან შეხვედრისას პუტინმა თვითონვე ახსენა, რომ სომხეთში არის „ბევრი პოლიტიკური ძალა“, რომელიც პრორუსულ პოზიციას იკავებს, და გამოთქვა იმედი, რომ ისინი არჩევნებში მონაწილეობას შეძლებენ. მან ასევე მიანიშნა ადამიანებზე, რომლებიც, მისი თქმით, „თავისუფლების აღკვეთის ადგილებში“ იმყოფებიან, მიუხედავად იმისა, რომ რუსული პასპორტი აქვთ. ეს აშკარა მინიშნება იყო სამველ კარაპეტიანზე.

კარაპეტიანის გარდა, მოსკოვთან დაახლოებაში უპირატესობას ხედავენ ძველი ოპოზიციის წარმომადგენლებიც. ბლოკ „სომხეთს“ არჩევნებზე ყოფილი პრეზიდენტი რობერტ კოჩარიანი მიუძღვება — ფაშინიანის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და ხანგრძლივი ოპონენტი. არჩევნებში მონაწილეობს ასევე ბიზნესმენ გაგიკ ცარუკიანის „აყვავებული სომხეთი“.

ორივე პოლიტიკოსი აღიქმება ძალად, რომლისთვისაც რუსეთთან ურთიერთობის აღდგენა ბუნებრივი პოლიტიკური კურსი იქნებოდა. მათი პრობლემა კი ის არის, რომ სომხური საზოგადოების მნიშვნელოვანი ნაწილისთვის ისინი არა მხოლოდ მოსკოვთან, არამედ ძველ ძალაუფლებრივ სისტემასთანაც ასოცირდებიან — იმ სისტემასთან, რომელიც 2018 წლის „ხავერდოვანი რევოლუციის“ შედეგად დაინგრა.

რუსეთს „ცუდად ესმის“ სომხეთის

არეგ კოჩინიანი პუტინის განცხადებებს არჩევნებამდე ერთი თვით ადრე პირდაპირ მცდელობად მიიჩნევს, გავლენა მოახდინოს შედეგებზე. თუმცა, მისი თქმით, რუსეთში სომხეთი და სომხური საზოგადოებრივი აზრი ძალიან ცუდად ესმით. ის, რაც კრემლში გარკვეული პოლიტიკური ძალებისთვის სასარგებლო მხარდაჭერად მიაჩნიათ, სინამდვილეში მათ იმიჯზე ხშირად უარყოფითად მოქმედებს.

პოლიტოლოგ ალექსანდრ ისკანდარიანის აზრით, რუსეთიც და ზოგჯერ დასავლეთიც პოსტსაბჭოთა ქვეყნებს ხშირად მხოლოდ დასავლეთსა და რუსეთს შორის ბრძოლის ველად აღიქვამენ და ამით ხშირად ცდებიან. წინასაარჩევნო კამპანიაში რა თემებიც არ უნდა ჟღერდეს, მისი თქმით, იმის თქმა, რომ ყველაფერი მხოლოდ მოსკოვსა და ბრიუსელს შორის არჩევანზე დადის, ზედმეტად გამარტივებული ხედვაა.

კოჩინიანის შეფასებით, 7 ივნისს სომხების წინაშე სამი კითხვა დადგება და მხოლოდ ერთი მათგანი შეეხება საგარეო პოლიტიკურ კურსს. მთავარი არჩევანი კი, მისი თქმით, არის არჩევანი მშვიდობის პოლიტიკასა და ომის პოლიტიკას შორის.

ფაშინიანი თავის მთავარ ოპონენტებს „ომის პარტიად“ წარმოაჩენს — ძალებად, რომლებმაც შესაძლოა ქვეყანა უკან დააბრუნონ: რუსეთზე დამოკიდებულებაში, აზერბაიჯანთან კონფლიქტში და ძველ ელიტებთან.

ოპოზიცია კი ფაშინიანს საპირისპიროში ადანაშაულებს: მათი თქმით, მისი კურსი ახალ დათმობებამდე, სუვერენიტეტის დაკარგვამდე და ქვეყნის მთავარი ეკონომიკური პარტნიორისგან სახიფათო დაშორებამდე მიიყვანს. თუმცა ოპოზიციის სირთულე ისიც არის, რომ მათი დღის წესრიგი მეტწილად აგებულია არა იმაზე, რას სთავაზობენ ქვეყანას, არამედ იმაზე, ვის და რას ეწინააღმდეგებიან.

ისკანდარიანის თქმით, ფაშინიანს მარტივი, მაგრამ გასაგები გზავნილი აქვს: „ჩვენ ვართ მშვიდობის პარტია, დანარჩენები — ომისკენ მიდიან. თუ ჩვენ გარდა ვინმე გაიმარჯვებს, იქნება ომი.“ მეორე გზავნილი კი ასეთია: „ჩვენ ვართ ევროპეიზაციის მომხრეები, დანარჩენები — პრორუსები.“ სომხეთში ეს გზავნილი დღეს საკმაოდ კარგად მუშაობს, რადგან რუსეთის მიმართ დამოკიდებულება არც ისე პოზიტიურია.

კოჩინიანი არჩევნების შედეგების პროგნოზს ჯერ არ აკეთებს. მისი თქმით, ფაშინიანის საყრდენი უფრო უფროსი თაობაა, ახალგაზრდობა კი ძირითადად ოპოზიციურად არის განწყობილი და გარკვეულ პოსტმოდერნისტულ განწყობაში იმყოფება — თითქოს „არ არსებობს არც სრული სიმართლე, არც სრული ტყუილი, ყველაფერი შედარებითია“.

განსხვავებული შეფასებების მიუხედავად, ორივე ექსპერტი თანხმდება, რომ მომავალი არჩევნები სომხეთისთვის პირველ რიგში არც რუსეთზეა, არც ევროკავშირზე — ის სომხეთზეა.

ქვეყანა რთული გეოპოლიტიკური კვანძის შუაგულშია: სამხრეთით ირანია, რომელიც აშშ-სა და ისრაელთან დაპირისპირებაშია; აღმოსავლეთით — აზერბაიჯანი; დასავლეთით — თურქეთი, რომელიც ბაქოს უჭერს მხარს; ჩრდილოეთით — საქართველო, რომლის ევროპული გზაც პოლიტიკური კრიზისის გამო ფაქტობრივად გაყინულია. ამიტომ, რუსეთის მხრიდან მუქარების მიუხედავად, სომხები არჩევნებზე ბევრად უფრო უშუალო და სასიცოცხლო საკითხებს გადაწყვეტენ, ვიდრე ვლადიმირ პუტინთან „განქორწინების“ ფორმალური გაფორმებაა.

ათწლეულების განმავლობაში მიიჩნეოდა, რომ კანადა თავდაცვის დაფინანსებაში ჩამორჩებოდა. სულ რაღაც ორი წლის წინ კი ახალწვეულების მიღების მდგომარეობა იმდენად მძიმე იყო, რომ მაშინდელი თავდაცვის მინისტრი ყველას აფრთხილებდა: შეიარაღებული ძალები „სიკვდილის სპირალში“ შედიოდა.

ახლა კანადის არმია ბოლო ათწლეულების განმავლობაში ყველაზე რეკორდული ტემპით იზრდება და ახალწვეულების რაოდენობამ ბოლო 30 წლის მაქსიმუმს მიაღწია. შესაძლოა, ქვეყანამ შეძლო პირადი შემადგენლობის ქრონიკული დეფიციტის დაძლევა — პრობლემის, რომელიც კანადის შეიარაღებულ ძალებს დიდი ხნის განმავლობაში აწუხებდა.

ბოლო ორი წლის განმავლობაში ეს ზრდა ხდება მსოფლიოში მსხვილი შეიარაღებული კონფლიქტებისა და გეოპოლიტიკური გაურკვევლობის ფონზე, ასევე იმ დროს, როდესაც კანადა მილიარდებს გამოყოფს ახალი სამხედრო დაფინანსებისთვის, მიუხედავად იმისა, რომ წლების განმავლობაში ნატოს ფარგლებში აღებულ ვალდებულებებს ვერ ასრულებდა.

ეს ასევე ემთხვევა ნაციონალიზმის არატიპურ ზრდას, რომელიც მას შემდეგ გაჩნდა, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა კანადას „51-ე შტატი“ უწოდა — კომენტარი ბევრმა კანადის სუვერენიტეტის მიმართ უახლოესი მეზობლის მხრიდან მუქარად აღიქვა.

კანადის გლობალური საკითხების ინსტიტუტის მკვლევარმა შარლოტა დიუვალ-ლანტუანმა, რომელიც კანადის სამხედრო კულტურას იკვლევს, აღნიშნა, რომ ახალწვეულების ბოლო ზრდის უკან შესაძლოა „ტრამპის ეფექტი“ იდგეს, თუმცა სამხედრო სამსახურში მიღების განაცხადების რაოდენობამ მკვეთრი ზრდა ჯერ კიდევ 2022 წელს დაიწყო — დაახლოებით იმ პერიოდში, როდესაც რუსეთი უკრაინაში შეიჭრა.

„როდესაც ადამიანები ხედავენ, რომ მსოფლიო ნაკლებად უსაფრთხო ხდება, რომ მათი ქვეყანა შეიძლება საფრთხის წინაშე აღმოჩნდეს… ჩვეულებრივ იზრდება იმ ადამიანების რაოდენობა, ვისაც სამხედრო სამსახურში შესვლა სურს“, — თქვა მან.

დიუვალ-ლანტუანის აზრით, გლობალური კონფლიქტები ამ ზრდის ერთადერთი ფაქტორი არ არის. მისი თქმით, გარკვეული როლი ითამაშა ახალგაზრდებში უმუშევრობის მაღალმა დონემაც, რომელიც კანადაში მარტში 14%-ს უახლოვდებოდა, ასევე გარანტირებული დასაქმებისა და უფრო მაღალი ხელფასების დაპირებამ მას შემდეგ, რაც პრემიერ-მინისტრმა მარკ კარნიმ სამხედროების ანაზღაურების ყველაზე მნიშვნელოვანი ზრდა გამოაცხადა ბოლო თაობის განმავლობაში.

თანამდებობაზე გასულ წელს მოსვლის შემდეგ კარნიმ შეიარაღებული ძალები თავისი მთავრობის პრიორიტეტად აქცია და წარმოადგინა, როგორც თავად უწოდა, „ამბიციური“ გეგმა კანადის შეიარაღებული ძალების სწრაფი მოდერნიზებისა და გაფართოებისთვის.

მარტში მან განაცხადა, რომ კანადამ 1980-იანი წლების ბოლოდან პირველად ოფიციალურად მიაღწია ნატოს მიერ დადგენილ მიზანს — თავდაცვაზე მშპ-ის 2%-ის დახარჯვას, რაც ერთ წელიწადში 63 მილიარდზე მეტ კანადურ დოლარს, ანუ 46 მილიარდ აშშ დოლარს შეადგენს. კარნი ასევე შეუერთდა ნატოს ვალდებულებას, 2035 წლისთვის თავდაცვაზე მშპ-ის 5%-მდე დაიხარჯოს.

კანადამ 2%-იან ნიშნულს მიაღწია ხელფასების ზრდის, ახალი აღჭურვილობის შესყიდვაზე აღებული ვალდებულებების, არსებული ბაზების მოდერნიზებისა და არქტიკაში ახალი ინფრასტრუქტურის მშენებლობის ხარჯზე.

ანალიტიკოსების აზრით, ახალი რეკრუტების მიუხედავად, კანადის შეიარაღებული ძალები მაინც მნიშვნელოვნად ჩამორჩება თავის მოკავშირეებს. ისინი აფრთხილებენ, რომ დამატებითი თანხები შედეგს მაშინვე ვერ გამოიღებს.

რიჩარდ შიმუკა, მაკდონალდ-ლორიეს ინსტიტუტის უფროსი მკვლევარი — ეს არის საჯარო პოლიტიკის საკითხებზე მომუშავე ანალიტიკური ცენტრი — ამბობს, რომ ამჟამად კანადის შეიარაღებულ ძალებს ერთდროულად მხოლოდ რამდენიმე ათასი ჯარისკაცისა და შეზღუდული რაოდენობის გამანადგურებლების განთავსება შეუძლიათ. შედარებისთვის, მისი თქმით, ბრიტანეთის შეიარაღებულ ძალებს საჭიროების შემთხვევაში 10 000 სამხედრო მოსამსახურის განთავსება შეუძლიათ.

„კანადის შეიარაღებული ძალების მდგომარეობა ამჟამად ძალიან დაბალ დონეზეა და ხუთი ან ათი წელი გავა, სანამ რეალურ აღმავლობას დავინახავთ“, — თქვა შიმუკამ.

შიმუკას აზრით, ამის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი არის კანადის ისტორიული გადაჭარბებული დამოკიდებულება თავდაცვის საკითხებში აშშ-ზე — თავის მეზობელზე და მსოფლიოს უდიდეს სამხედრო ძალაზე.

აშშ-ის  პრეზიდენტები და ოფიციალური პირები არაერთხელ ახდენდნენ ზეწოლას კანადაზე თავდაცვის ხარჯების გაზრდის მიზნით, კრიტიკოსები კი კანადას „მუქთამჭამელს“ უწოდებდნენ. აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის სპიკერმა მაიკ ჯონსონმა 2024 წელს კანადა დაადანაშაულა იმაში, რომ ის „ამერიკას კისერზე აზის“.

გასულ წელს ტრამპმა კანადა გამოყო, როგორც ნატოს ერთ-ერთი წევრი, რომელიც თავდაცვაზე საკმარის თანხას არ ხარჯავს. ივნისში მან ჟურნალისტებს უთხრა: „კანადა ამბობს: რატომ უნდა გადავიხადოთ, თუ აშშ უფასოდ გვიცავს?“

გასულ წელს გამოქვეყნებული ალიანსის ანგარიშის თანახმად, კანადა კვლავ ნატოს ერთ-ერთ ყველაზე ნაკლებად გულუხვ წევრად რჩება — ჩამორჩება აშშ-ს, დიდ ბრიტანეთსა და საფრანგეთს — მიუხედავად იმისა, რომ 2%-იან მიზანს მიაღწია.

ნაკლები ბიუროკრატია და კეთილგანწყობილი მიღება უცხოელებისთვის

კანადის უნარი, უფრო მეტი ახალწვეული მიიზიდოს, იმის ნიშანია, რომ მდგომარეობა შესაძლოა თანდათან უმჯობესდება. კანადის თავდაცვის მინისტრმა დევიდ მაკგინტიმ განაცხადა, რომ, მისი აზრით, ქვეყანამ შეიძლება პირადი შემადგენლობის დაკომპლექტების მიზნებს პროგნოზირებულზე ადრე მიაღწიოს.

სამხედროების წასვლის მაჩვენებელიც ოდნავ შემცირდა, მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ 2024 წელს მაშინდელი თავდაცვის მინისტრი ბილ ბლერი ამ მდგომარეობას „სიკვდილის სპირალად“ ახასიათებდა.

აპრილის ბოლოს კანადის შეიარაღებულმა ძალებმა განაცხადეს, რომ გასულ ფინანსურ წელს სამსახურში 7 000-ზე მეტი ადამიანი მიიღეს — ეს ახალწვეულების რაოდენობით ბოლო სამი ათწლეულის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია.

ეს მხოლოდ მცირე ნაწილია იმ ადამიანების საერთო რაოდენობიდან, რომლებმაც სამხედრო სამსახურში შესვლის სურვილი გამოთქვეს.  კანადის თავდაცვის სამინისტროს მონაცემების თანახმად, თებერვლის მდგომარეობით, კანადის შეიარაღებულ ძალებში მიღებაზე დადასტურებული განაცხადების რაოდენობა წინა წელთან შედარებით თითქმის გაორმაგდა — 21 700-დან 40 116-მდე გაიზარდა.

ეს მაჩვენებლები ასახავს იმ აპლიკანტების რაოდენობას, რომლებმაც საჭირო დოკუმენტები წარადგინეს სამსახურში მიღების უფლების დასადასტურებლად. განაცხადების საერთო რაოდენობა ბევრად უფრო მაღალი იყო და ბოლო ერთი წლის განმავლობაში თითქმის 100 000-ს მიაღწია.

ეს მნიშვნელოვანი ნახტომია 2019–2020 წლებთან შედარებით, როდესაც განაცხადი დაახლოებით 36 000-მა ადამიანმა შეიტანა.

კანადის შეიარაღებული ძალების ვიცე-პოლკოვნიკმა ტრევის ჰეინსმა BBC-ს უთხრა, რომ, მისი აზრით, მსურველთა რაოდენობის ზრდა დიდწილად იმით არის გამოწვეული, რომ სამხედროებმა ბიუროკრატიული პროცედურები გაამარტივეს.

კანადის შეიარაღებულ ძალებს დიდი ხნის განმავლობაში აკრიტიკებდნენ იმის გამო, რომ ისინი ვერ ახერხებდნენ განაცხადების სწრაფად განხილვას და კანდიდატების სამსახურში მიღებას. ცოტა ხნის წინ არმიამ განაცხადის პროცესის ზოგიერთი ელემენტი ციფრულ ფორმატზე გადაიყვანა — მათ შორის, დოკუმენტების ელექტრონულად წარდგენის შესაძლებლობა დაუშვა — პროცესის დასაჩქარებლად.

„ინტერესი ყოველთვის არსებობდა, — თქვა ჰეინსმა. — უბრალოდ, სისტემის გავლა რთული იყო“.

ბოლო წლებში რეკრუტირების კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ცვლილება გახდა ის, რომ განაცხადის შეტანა შეუძლიათ კანადის მუდმივ რეზიდენტებსაც და არა მხოლოდ მოქალაქეებს. ეს ზომა 2022 წელს ამოქმედდა. გასულ წელს უცხოეთის მოქალაქეები ახალწვეულების დაახლოებით 20%-ს შეადგენდნენ.

ამჟამად კანადა თავისი შეიარაღებული ძალების მნიშვნელოვნად გაფართოებას გეგმავს: გეგმის მიხედვით, რეგულარული სამხედრო მოსამსახურეების რაოდენობა 85 500-მდე უნდა გაიზარდოს, ხოლო მობილიზაციის ძალები 300 000-მდე რეზერვისტით უნდა შეიქმნას.

დიუვალ-ლანტუანის თქმით, კანადას ასეთი მასშტაბის მობილიზაციის გეგმა 2004 წლის შემდეგ არ განუხორციელებია. ეს იმის ნიშანია, რომ ქვეყანა ითვალისწინებს უკრაინაში მიმდინარე ომს, რომელიც, როგორც მან აღნიშნა, დიდწილად სწორედ უკრაინის სამხედრო პოტენციალის წყალობით გრძელდება.

კანადა, ისევე როგორც მისი ევროპელი მოკავშირეები, ცდილობს „მომავალი ომებისთვის მოემზადოს მიმდინარე ომის გაანალიზებით“, — თქვა მან.

2018 წელს კოლუმბიის ეროვნული უნივერსიტეტის პოპულაციური გენეტიკისა და იდენტიფიკაციის ლაბორატორიას მიმართა ქალმა, რომელსაც თავისი ორი წლის ტყუპი ვაჟის მამობის დადასტურება სურდა.

ლაბორატორიაში ჩაატარეს სტანდარტული მამობის ტესტი. შემდეგ ტესტი ხელახლა გაიმეორეს, რადგან შედეგი მოულოდნელი აღმოჩნდა: ბიჭებს ერთი დედა ჰყავდათ, მაგრამ სხვადასხვა მამა.

ეს უკიდურესად იშვიათი ფენომენია, რომელსაც ჰეტეროპატერნალური სუპერფეკუნდაცია ეწოდება — ანუ სხვადასხვა მამის მიერ სხვადასხვა კვერცხუჯრედის განაყოფიერება. მსოფლიოში, სამეცნიერო ლიტერატურაში, ადამიანებში ასეთი მხოლოდ დაახლოებით 20 შემთხვევაა აღწერილი.

მიუხედავად იმისა, რომ უნივერსიტეტის ექსპერტებმა იცოდნენ, თეორიულად ეს შესაძლებელი იყო, პრაქტიკაში ასეთი შემთხვევა არასდროს ჰქონიათ. ამან მაშინვე გააღვიძა მათი სამეცნიერო ინტერესი.

როგორ გაირკვა ეს

მამობის ტესტის ჩასატარებლად კოლუმბიის ეროვნული უნივერსიტეტის გენეტიკის ინსტიტუტის მეცნიერები იყენებენ მიკროსატელიტური მარკერების ანალიზის მეთოდს. მარტივად რომ ვთქვათ, ეს არის ბავშვის, დედისა და სავარაუდო მამის დნმ-ის ძალიან პატარა ფრაგმენტების შესწავლა და ერთმანეთთან შედარება.

„ჩვენ თითოეული ადამიანის დნმ-ს ვიღებთ, ვიკვლევთ 15-დან 22-მდე უბანს, რომლებსაც მიკროსატელიტები ეწოდება, და მათ ერთმანეთთან ერთიმეორის მიყოლებით ვადარებთ“, — უთხრა BBC Mundo-ს ლაბორატორიის დირექტორმა, პროფესორმა უილიამ უსაკენმა.

თუმცა ეს პროცესი ბევრად უფრო რთულია, ვიდრე დნმ-ის უბრალოდ ძლიერი მიკროსკოპით დათვალიერება.

თითიდან სისხლის აღების შემდეგ მეცნიერები ქიმიური გზით გამოყოფენ დნმ-ს დანარჩენი კომპონენტებისგან.

შემდეგ დნმ-ს სპეციალურ მოწყობილობაში ათავსებენ მისი ამპლიფიკაციისთვის, ანუ დნმ-ის გარკვეული უბნების დამატებითი ასლების შესაქმნელად.

მიღებულ სითხეს ფლუორესცენტულ საღებავებთან ურევენ, რათა მონიშნონ 15-დან 22-მდე მიკროსატელიტური უბანი, რომელსაც იკვლევენ.

ამის შემდეგ ნიმუშს ელექტროფორეზის მეთოდით აანალიზებენ — ეს მეთოდი დნმ-ის ფრაგმენტებს ზომის მიხედვით ყოფს. აპარატი აფიქსირებს ფლუორესცენტულ სიგნალებს და მათ რიცხვით მონაცემებად გარდაქმნის.

საბოლოოდ, ამ რიცხვითი თანმიმდევრობების გამოყენებით მკვლევრები ადგენენ, რამდენად სავარაუდოა, რომ შემოწმებული მამაკაცი ბავშვის მამაა.

როდესაც ბავშვის გენეტიკური პროფილის ნახევარი დედის პროფილს ემთხვევა, მეორე ნახევარი კი — სავარაუდო მამისას, მამობა დასტურდება.

უჩვეულო შედეგი

კოლუმბიელი ბიჭების შემთხვევაში მეცნიერებმა დედის, ორივე ბავშვისა და სავარაუდო მამის დნმ-ში 17 მიკროსატელიტი გააანალიზეს.

მათ აღმოაჩინეს, რომ მამაკაცის დნმ ემთხვეოდა ერთ-ერთი ბავშვის დნმ-ს, მაგრამ არა მეორისას.

„ლაბორატორიის დირექტორი უკვე 26 წელია ვარ და ეს პირველი ასეთი შემთხვევაა — და ჯერჯერობით ერთადერთი“, — ამბობს უსაკენი.

„სხვა კვლევებიდან ვიცოდით, რომ მსოფლიოში ასეთი რამ მართლაც ხდება, მაგრამ ასეთი მოვლენების სიხშირე უკიდურესად დაბალია“, — ამატებს ანდრეა კასასი, გენეტიკის ექსპერტი და კოლუმბიის ეროვნული უნივერსიტეტის გენეტიკის ინსტიტუტის მკვლევარი.

როგორც პროტოკოლით არის გათვალისწინებული, გუნდმა ტესტი თავიდან ბოლომდე ხელახლა ჩაატარა, რათა გამოერიცხათ შეცდომები, რომლებიც შეიძლება ნიმუშების დამუშავებისას ან მათი არევის გამო წარმოქმნილიყო. შედეგი ზუსტად იგივე აღმოჩნდა.

ტყუპებს სხვადასხვა მამა ჰყავდათ.

რატომ არის ასეთი შემთხვევები ასე იშვიათი

2014 წელს ბალტიმორის ამერიკული ლაბორატორიის მეცნიერებმა განაცხადეს, რომ 39 000 მამობის ტესტის მონაცემთა ბაზაში ჰეტეროპატერნალური სუპერფეკუნდაციის მხოლოდ სამი შემთხვევა აღმოაჩინეს.

უსაკენი განმარტავს, რატომ გვხვდება ეს ბიოლოგიური მოვლენა ასე იშვიათად.

„პირველ რიგში, ქალს ორი სქესობრივი პარტნიორი უნდა ჰყავდეს. მეორე — მას ორივე მამაკაცთან სქესობრივი კავშირი ძალიან მოკლე დროის შუალედში უნდა ჰქონდეს. გარდა ამისა, უნდა მოხდეს პოლიოვულაცია“, — ამბობს ის.

პოლიოვულაციის დროს ერთი მენსტრუალური ციკლის განმავლობაში ორი ან მეტი კვერცხუჯრედი გამოიყოფა.

„და ბოლოს, ორივე კვერცხუჯრედი უნდა განაყოფიერდეს, — ამბობს უსაკენი. — ეს იშვიათი მოვლენაა, რომელსაც ემატება კიდევ ერთი იშვიათი მოვლენა, შემდეგ კიდევ ერთი და კიდევ ერთი. სამწუხაროდ, ლატარიას არ ვთამაშობთ“.

ასევე მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ სხვადასხვა მამისგან დაბადებული ტყუპები არასდროს იქნებიან ერთმანეთის იდენტურები ისე, როგორც ერთკვერცხუჯრედიანი ტყუპები, რომლებიც ერთი კვერცხუჯრედისა და ერთი სპერმატოზოიდისგან ვითარდებიან.

მეცნიერებს, ეთიკური მიზეზების გამო, არ შეუძლიათ დეტალურად გამოკითხონ ადამიანები იმ გარემოებების შესახებ, რომლებმაც ჰეტეროპატერნალურ სუპერფეკუნდაციამდე მიიყვანა.

პირადი ცხოვრება

უმეტეს შემთხვევაში, თუ ქალს ერთზე მეტი კვერცხუჯრედი გამოუთავისუფლდა და მხოლოდ ერთი მათგანი განაყოფიერდა, მეორე — ან დანარჩენები — სწრაფად ბერდებიან და კვდებიან.

ეს კიდევ ერთი მიზეზია, რატომაც სუპერფეკუნდაცია ასე იშვიათად ხდება: მეორე განაყოფიერება უნდა მოხდეს მანამდე, სანამ გაუნაყოფიერებელი კვერცხუჯრედი დაიღუპება.

აშშ-ის ეროვნული სამედიცინო ბიბლიოთეკის მონაცემებით, კვერცხუჯრედი საკვერცხიდან გამოსვლის შემდეგ 24 საათზე ნაკლებ ხანს ცოცხლობს.

თუმცა ანდრეა კასასი განმარტავს, რომ კვერცხუჯრედები აუცილებლად ერთდროულად არ გამოიყოფა.

„ზოგჯერ ერთი საკვერცხე გამოყოფს ერთ კვერცხუჯრედს, ხოლო ორი ან სამი დღის შემდეგ — კიდევ ერთს“, — ამბობს ის.

მისი თქმით, ეს ზრდის სხვადასხვა დროს განაყოფიერების ალბათობას.

კიდევ ერთი მიზეზი, რატომაც ასეთი ცოტა შემთხვევაა ცნობილი, ის არის, რომ ადამიანების აბსოლუტური უმრავლესობა მამობის ტესტს არ იტარებს.

გენეტიკის ინსტიტუტის მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ მომავალში ეს მოვლენა შეიძლება ნაკლებად იშვიათად ჩაითვალოს „თანამედროვე მოლეკულური მეთოდების ხელმისაწვდომობისა და მამობის ტესტების მზარდი პოპულარობის“ წყალობით.

მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერებს აინტერესებთ ჩასახვის გარემოებები ჰეტეროპატერნალური სუპერფეკუნდაციის შემთხვევებში, სამეცნიერო კვლევის ეთიკა მათ არ აძლევს უფლებას, ტესტირებაში მონაწილე ადამიანებს პირად ცხოვრებაზე კითხვები დაუსვან.

„მამობის ტესტები ყოველთვის ტარდება ყველა ჩართული პირის პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის სრული პატივისცემით“, — განმარტავს უსაკენი.

ჟურნალისტი გელა მთივლიშვილი აცხადებს, რომ მას თავს დაესხნენ. თავდასხმა “ფორმულას“ ეთერში გადაცემის დასრულების შემდეგ მოხდა. გადაცემა ჰესების მშენებლობას ეხებოდა.

როგორც მთივლიშვილი “ფეისბუქზე” წერს, თავდასხმის შედეგად სახე დაუზიანდა.

,,ეთერიდან გამოსვლისთანავე თავს დამესხა ჰესების ლობისტი, “ქართული იცნების” მოძველბიჭო ელემენტი მარგებაძე. სახე მაქვს დაზიანებული. მივედი პოლიციაში. პასუხს აგებს!”,- წერს მთივლიშვილი.

ჟურნალისტ გურამ როგავასა და მომიტინგე ზვიად მაისაშვილის მიმართ განხორციელებულ ფიზიკური ძალადობის ფაქტზე დაკავებულ, განსაკუთრებულ დავალებათა დეპარტამენტის ყოფილ სამ თანამშრომელს, რომელთაგან ერთი დაცვის პოლიციის მოქმედი თანამშრომელია, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობა შეეფარდა.

გადაწყვეტილება მოსამართლე ვალერიან ბუგიანიშვილმა მიიღო.

სამივე მათგანს სამსახურებრივი უფლებამოსილების ძალადობით გადამეტებას ედავებიან, ერთს კი დამატებით, ჟურნალისტისთვის პროფესიულ საქმიანობაში ძალადობით, უკანონოდ ხელის შეშლასაც.

პროკურატურამ, 2024 წლის აქციების ფარგლებში, მომიტინგე ზვიად მაისაშვილის, პოლიტიკოს ლევან ხაბეიშვილისა და ჟურნალისტ გურამ როგავას მიმართ განხორციელებული ძალადობის ფაქტზე ხუთი პირი, მათ შორის სამი ყოფილი და ერთი მოქმედი სპეცრაზმელი დააკავა, ასევე, ერთი შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის მოქმედი თანამშრომელი.

ორი სპეცრაზმელი სხვადასხვა სისხლის სამართლის საქმეზე მიმდინარე გამოძიების ფარგლებში, უკვე პატიმრობაში იმყოფება.

ხუთივე დაკავებულს ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 333-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ბ ქვეპუნქტით წარედგინა, რაც სამსახურებრივი უფლებამოსილების ძალადობით გადამეტებას გულისხმობს, ხოლო როგავას ეპიზოდზე დაკავებულ პირს დამატებით წარედგინა ბრალდება 154-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, რაც ჟურნალისტისთვის პროფესიულ საქმიანობაში ძალადობით, უკანონოდ ხელის შეშლას გულისხმობს. წარდგენილი ბრალდებები სასჯელის სახედ და ზომად 5-დან 8 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.