აშშ-ის თავდაცვის სამინისტრო გეგმავს გერმანიიდან 5 000 სამხედრო მოსამსახურის გაყვანას, აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპსა და გერმანიის კანცლერ ფრიდრიხ მერცს შორის ირანთან ომის საკითხზე დაპირისპირების ფონზე.
პენტაგონის წარმომადგენელმა შონ პარნელმა განაცხადა, რომ ამერიკული ჯარების გაყვანის ბრძანება აშშ-ის თავდაცვის მინისტრ პიტ ჰეგსეტისგან მიიღეს.
„ეს გადაწყვეტილება მიღებულია ევროპაში თავდაცვის სამინისტროს ძალების განლაგების საფუძვლიანი ანალიზის შემდეგ და ითვალისწინებს საბრძოლო მოქმედებების თეატრის საჭიროებებსა და ადგილზე არსებულ პირობებს“, — თქვა მან.
„ველოდებით, რომ ჯარების გაყვანა მომდევნო ექვსიდან თორმეტ თვემდე პერიოდში დასრულდება“, — დაამატა პარნელმა.
ხუთშაბათს ტრამპმა მერცი გააკრიტიკა მისი განცხადების გამო, რომ აშშ ირანელმა მომლაპარაკებლებმა „დაამცირეს“. ტრამპმა თქვა, რომ მერცი „საშინლად ართმევს თავს თავის საქმეს“ და „ყველანაირი პრობლემა აქვს“, მათ შორის იმიგრაციისა და ენერგეტიკის საკითხებში. ტრამპმა ასევე განაცხადა, რომ „სწავლობს და აანალიზებს გერმანიაში ჯარების რაოდენობის შემცირების შესაძლებლობას და ამ საკითხზე გადაწყვეტილება უახლოეს მომავალში იქნება მიღებული“.
გასული წლის დეკემბრის მდგომარეობით, გერმანიის ბაზებზე აშშ-ის 36 ათასზე მეტი სამხედრო მოსამსახურე იყო განლაგებული. ეს ევროპაში ყველაზე დიდი ამერიკული კონტინგენტია.
მათი დიდი ნაწილი განთავსებულია „რამშტაინის“ ავიაბაზაზე, რომელიც გერმანიის სამხრეთ-დასავლეთში, ქალაქ კაიზერსლაუტერნთან ახლოს მდებარეობს.
ტრამპმა ასევე განაცხადა, რომ განიხილავს ამერიკული ჯარების გაყვანის შესაძლებლობას იტალიიდან და ესპანეთიდან. ტრამპი, რომელიც ნატოს ალიანსის დიდი ხნის კრიტიკოსია, ცოტა ხნის წინ მოკავშირეებს საყვედურობდა, რომ მათ ჰორმუზის სრუტის მუშაობის აღდგენის ოპერაციებში მონაწილეობა არ ისურვეს.
ხუთშაბათს ტრამპს ჰკითხეს, განიხილავდა თუ არა ასევე ამერიკული ჯარების გაყვანას იტალიიდან და ესპანეთიდან — აშშ-ის ნატოელ მოკავშირე ქვეყნებიდან. პრეზიდენტმა უპასუხა: „ალბათ განვიხილავ — რატომაც არა?“
„იტალია არაფერში დაგვეხმარა, ესპანეთი კი საშინლად მოიქცა“, — დაამატა მან, როდესაც ირანში ომზე მათი რეაქცია გააკრიტიკა.
„ყველა შემთხვევაში ისინი ამბობდნენ: ‘არ მინდა ჩარევა’“, — თქვა ტრამპმა.
ამ კვირის დასაწყისში მერცმა უნივერსიტეტის სტუდენტებთან შეხვედრაზე განაცხადა, რომ „ამერიკელებს აშკარად არ აქვთ სტრატეგია“ ირანში და ის ვერ ხედავს, „რა სტრატეგიული გამოსავალი“ შეიძლება აირჩიონ მათ.
„ირანელები, როგორც ჩანს, ძალიან ოსტატურად აწარმოებენ მოლაპარაკებებს — უფრო სწორად, ძალიან ოსტატურად არ აწარმოებენ მოლაპარაკებებს: ამერიკელებს ისლამაბადში ჩასვლის საშუალებას აძლევენ, შემდეგ კი ისევ უშედეგოდ უშვებენ უკან“, — თქვა გერმანიის კანცლერმა.
მან დაამატა, რომ ირანის ხელმძღვანელობის მხრიდან „მთელი ერი“ განიცდის „დამცირებას“.
ტრამპმა ამას Truth Social-ზე გამოქვეყნებული პოსტით უპასუხა და განაცხადა, რომ მერცს „ნორმალურად მიაჩნია, ირანს ბირთვული იარაღი ჰქონდეს“ და „არ იცის, რაზე ლაპარაკობს“.
„გასაკვირი არ არის, რომ გერმანიას ასე ცუდად მისდის საქმე — როგორც ეკონომიკურად, ისე ყველა სხვა მხრივაც!“ — დაწერა ამერიკის პრეზიდენტმა.
გერმანიაში განლაგებული ამერიკული კონტინგენტი ევროპაში ყველაზე დიდია. იტალიაში დაახლოებით 12 ათასი ამერიკელი სამხედრო მოსამსახურეა განთავსებული, დიდ ბრიტანეთში კი — 10 ათასი.
მართალია, ტრამპს ადრეც შეუთავაზებია გერმანიაში ამერიკული ჯარების რაოდენობის შემცირება, მაგრამ ეს წინადადებები აქამდე არ განხორციელებულა.
ამერიკული ჯარების უფრო დიდი რაოდენობა მხოლოდ იაპონიაშია განთავსებული.
2020 წელს გერმანიიდან 12 ათასი ამერიკელი სამხედრო მოსამსახურის ან ევროპაში ნატოს სხვა ქვეყნებში, ან აშშ-ში გადაყვანის წინადადება კონგრესმა დაბლოკა, შემდეგ კი პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა გააუქმა.
იმ დროს ტრამპი გერმანიას „არაკეთილსინდისიერებაში“ ადანაშაულებდა, რადგან მისი სამხედრო ხარჯები ნატოს სამიზნე მაჩვენებელზე — მშპ-ის 2%-ზე — მნიშვნელოვნად დაბალი იყო.
მაგრამ მერცის მთავრობის პირობებში ვითარება მკვეთრად შეიცვალა.
პროგნოზების მიხედვით, გერმანია 2027 წელს თავდაცვაზე 105,8 მილიარდ ევროს დახარჯავს, ხოლო მომავალ წელს თავდაცვის საერთო ხარჯებმა მშპ-ის 3,1%-ს უნდა მიაღწიოს.
ერთი წლით ადრე ევროკავშირმა შუამავლის როლი შეასრულა საზღვრების აღიარების შესახებ შეთანხმების მიღწევაში, რომლის ფარგლებშიც მან სამოქალაქო სადამკვირვებლო მისია განათავსა.
იქვე მათ გამოაცხადეს „ტრამპის მარშრუტის“ ამოქმედება საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის — მსხვილი სატრანსპორტო დერეფნის, რომელიც სომხეთის ირანთან საზღვრის გასწვრივ გაივლის და რეგიონს ევროპულ ბაზრებთან დააკავშირებს.
თუმცა პუტინმა ფაშინიანს შეახსენა, რომ ევროკავშირში გაწევრიანების სურვილი შეუთავსებელია ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წევრობასთან.
